۷ فیلم و سریال ایرانی با موضوع اجارهنشینی
به گزارش فیلمزی، با توجه به شرایط فعلی جامعه و گرانی زندگی در تامین معاش خانواده، یکی از موضوعات نگران کننده موضوع مسکن و پرداخت اجارهبها است.
حال اینکه در سینمای ایران فیلمهای قابلتوجهی با موضوع «اجارهنشینی» ساخته شده است. در واقع نگاه کارگردانهای سینمای ایران به مقولهی «اجارهنشینی» فقط یک وضعیت اقتصادی نیست، بلکه به استعارهای از بیثباتی، شکاف طبقاتی و اضطراب زیستن در شهر بدل میشود.
هفت فیلم براساس نظر تحریریه فیلمزی انتخاب و رتبهبندی شده است.
۷. سریال «در خانه»
- کارگردان: بیژن بیرنگ و مسعود رسام
- بازیگران: شهلا ریاحی، اکبر عبدی، رؤیا افشار و اسماعیل محرابی
- سال پخش: ۱۳۶۵
- تعداد قسمتها: ۱۵
- پخش: شبکه دوم سیما
سریال «در خانه»، درباره ماجراهای روزمره زندگی سه پسربچه به نامهای جواد، محسن و مرتضی است. خانواده جواد، در خانه عزیز خانم مستاجرند. محسن و پدرش آقای خورشیدی هم همسایه دیوار به دیوار هستند. عزیز خانم یک طوطی سخنگو به نام فندق دارد. مرتضی پسرخاله جواد، از شهرستان آمده تا مدتی با آنها زندگی کند و شیطنتهای این سه کودک و واکنشهای بزرگترها و موضوع اجاره نشینی در حیاط بزرگِ عزیزخانم محور اصلی داستانهای هر قسمت است.
فضای صمیمی، دیالوگهای ساده و موقعیتهای آشنا باعث شد تا سریال «در خانه» به یکی از سریالهای خاطرهانگیز میانه دهه ۶۰ تبدیل شود و هنوز هم برای خیلیها یادآور حالوهوای تلویزیون آن دوران است.
جالب است بدانیم لوکیشن این سریال در محله امیریه تهران خیابان معزالسلطان (مدرس) نرسیده به قلمستان (جوادیان) کوچه ناصر شراره است. البته حالا خانهی عزیزخانم را خراب کردهاند و بهجایش آپارتمان ساختهاند.
۶. فیلم مستند «رویای دم صبح»
- کارگردان: مهرداد اسکویی
- ژانر: اجتماعی (موضوع بزهکاری)
- سال ساخت: ۱۳۹۴
مهرداد اسکویی مستندسازی است که اساسا دغدغه انسان را دارد. به همین دلیل در این مستند که در کانون اصلاح و تربیت دختران میگذرد، به زندگی دختران نوجوانی میپردازد که بهدلایل مختلف مانند سرقت، فرار از خانه و قتل یا درگیریهای خانوادگی وارد چرخه بزهکاری شدهاند. در نگاه نخست شاید اینگونه به نظر برسد که این فیلم ربط مستقیمی به اجارهنشینی ندارد، ولی درباره آدمهایی است که اساسا «خانه» را از دست دادهاند.
۵. سریال «در انتهای شب»
- کارگردان: آیدا پناهنده
- نویسندگان: آیدا پناهنده و ارسلان امیری
- بازیگران: پارسا پیروزفر، هدی زینالعابدین، علیرضا داودنژاد
- ژانر: اجتماعی
- سال ساخت: ۱۴۰۳
- پخش: پلتفرم «فیلمنت»
بهنام و ماهی زوجی هستند که با تلاش فراوان و هزار قسط و زحمت یک خانه خوب در حومه تهران خریداری کردند، این خانه فاصله زیادی تا مرکز شهر دارد. بهنام و ماهی هردو شاغل هستند و برای رفتن به سرکار باید زمان زیادی را صرف رفت و آمد کنند، مخصوصا بهنام که با وسایل نقلیه عمومی تردد میکند، گواهینامهی رانندگی هم ندارد و حدود ۴ و ۵ صبح باید از خانه بیرون برود تا بهموقع به محل کارش برسد. ماهی برای این زندگی خیلی تلاش کرده و بهنام هم از سختی زیادی که کشیده خسته و دلمرده است و مقصر همهچیز را ماهی میداند. ماهی از ناسپاسی و سرد بودن رابطهی زناشویی خود دلسرد میشود و...
این سریال را میتوان در فهرستِ بهترین سریالهای نمایش خانگی قرار داد.
۴. فیلم «بی پولی»
- کارگردان: حمید نعمتالله
- نویسنده: هادی مقدمدوست و حمید نعمتالله
- تهیهکننده: مصطفی شایسته
- بازیگران: بهرام رادان، لیلا حاتمی
- ژانر: اجتماعی
- سال ساخت: ۱۳۸۶
ایرج چیتچی طراح پوشاک است و در یک کارگاه بزرگ تولید لباس مردانه کار میکند. او از خانواده متوسطی توانسته خودش را بالا بکشد و زندگی نسبتا مرفهی برای خود و همسرش فراهم کند، اما پس از بازگشت پسر جوان رییس کارگاه که در پاریس طراحی پوشاک خوانده و طرحهای فعلی را دمده میداند، ایرج قهر میکند و برخلاف تصورش، آنها بهدنبالش نمیآیند و چند روز بعد با او تسویه حساب میکنند. او مجبور می شود زندگی مرفه خود را رها کرده و به اجارهنشینی روی آورد و داستانهای بیپولی او ماجرای اصلی فیلم میشود.
بیپولی بدونِ شک یکی از بهترین کمدیهای تاریخ سینمای ایران و یکی از بهترین فیلمهای ایرانی دهه ۸۰ است.
۳. مستند «اجارهنشینی»
- کارگردان: ابراهیم مختاری
- ژانر: اجتماعی (بررسی معضل اجارهنشینی)
- به سفارش: وزارت مسکن و شهرسازی
- سال ساخت: ۱۳۶۱
عنوان اصلی این فیلم «اجارهنشینی و بحران مسکن» است و یکی از سهگانههای مجموعهی «سرپناه» است که در این مجموعه علاوه بر مختاری، کارگردانهای دیگری همچون محمد تهامینژاد با فیلم «بحران مسکن و مهاجرین» و فریدون جوادی با مستند «مسکن و اراضی شهری» فیلم ساختهاند.
فیلم «اجارهنشینی» در سال ۱۳۶۱ در محلس به نمایش درآمد و زمینهساز الحاق تبصرهای به نام «عسر و حرج» به قانون موجر و مستاجرِ مصوبِ سال ۱۳۶۵ شد.
۲. فیلم «خارج از محدوده»
- کارگردان: رخشان بنیاعتماد
- نویسنده: فرید مصطفوی
- بازیگران: مهدی هاشمی، پروانه معصومی، محمود جعفری
- تهیهکننده: حبیب اسماعیلی
- ژانر: اجتماعی (کمدی و درام)
- سال ساخت: ۱۳۶۶
محمدجواد حلیمی کارمند ساده دولت است که پس از سالها موفق میشود خانهای خارج از محدودهی شهر برای خود بخرد. اما در شب دوم سکونت در خانه جدیدش، یک دزد به خانهی او میآید. او موفق میشود دزد را بگیرد، اما تحویل دادن او به مقامات داستان دیگری است.
رخشان بنیاعتماد در این فیلم معضل اجارهنشینی را در دل زندگی واقعی نشان میدهد.
۱. فیلم «اجارهنشینها»
- کارگردان و فیلمنامه: داریوش مهرجویی
- نویسنده: فرید مصطفوی
- بازیگران: عزتالله انتظامی، حمیده خیرآبادی، اکبرعبدی، ایرج راد، حسین سرشار و...
- تهیهکننده: هارون یشایائی و محمدعلی سلطانزاده
- ژانر: اجتماعی، کمدی
- سال ساخت: ۱۳۶۵
داریوش مهرجویی در این فیلم بهطور مستقیم سراغ اجارهنشینی رفته است. داستان دربارهی یک آپارتمان در حاشیهی شهر تهران است که مالک آن فوت کرده و بدون وارث مانده و ادارهی امور آپارتمان و مستاجرها را مباشرِ مالک که خود در آن ساکن است به عهده گرفته و قصد دارد با همکاری یک مشاور املاک محلی ملک را تصاحب کند.
آپارتمان فرسوده و نیازمند تعمیرات اساسی است، ولی عباس آقا نه خود وظیفهی تعمیرات را به عهده میگیرد و نه به دیگر ساکنان اجازهی انجام این کار را میدهد. داریوش مهرجویی با این فیلم اهمیت خانهدار شدن و نکات قانونی را مطرح کرده است. این فیلم در اکران عمومی عنوان پرفروشترین فیلم سال را از آن خود کرد.
نکتهای که درباره فیلم «اجارهنشینها» مغفول مانده دشواری ساخت بهلحاظ جلوههای ویژه است. سکانسی که خانه ویران میشود با امکانات آن روز سینمای ایران بسیار باورپذیر از آب درآمده است. با این وجود همهچیز در فیلم تحتالشعاع داستان و پرداخت شخصیتها قرار دارد. البته این بزرگترین دستاورد فیلم برای سازنده است. اجارهنشینها را میتوان یکی از بهترین فیلمهای ایرانی دهه ۶۰ دانست.