چرا آتیلا پسیانی بازیگر مهمی است؟ | مرورِ آثار به بهانه زادروز او

به گزارش فیلمزی، آتیلا پسیانی از آن دسته از بازیگران مولفی است که خیلی زود از میان ما رفت و با توانِ بازیگری که از او سراغ داشتیم، می‌توانست سال‌های سال نقش‌های مهمی را در تئاتر و سینما بازی کند.

امروز دهم اردیبهشت و سالروز تولد او است که اگر زنده بود شمعی دیگر از گذر بهار عمرش را خاموش می‌کرد. در این مقاله مروری بر آثار و ارزش‌های هنرِ بازیگری او خواهیم داشت.

آتیلا پسیانی فرزند جمیله شیخی است که او هم از بازیگران کارکشته عرصه نمایش بود.

پسیانیبرخلاف بسیاری از بازیگران صرفا با غریزه یا جذابیت‌های ظاهری بازی نمی‌کرد، بلکه او دانش‌آموخته هنرهای دراماتیک بود و بازیگری را به‌صورت علمی و تکنیکی آموخته بود. به همین دلیل می‌توانست در هر نقشی از کمدی تا نقش‌های دراماتیک عمیق را باورپذیر بازی کند.

پسیانی فعالیت‌های تئاتری خود را از دهه چهل و در همراهی با مادرش آغاز کرد و تجربه حضور و فعالیت در کارگاه نمایش را در همکاری با آربی آوانسیان نیز داشت. او در سنین جوانی و بزرگسالی به یکی از تأثیرگذارترین چهره‌های بازیگری و کارگردانی تئاتر ایران تبدیل شد.

شناخت او از تئاتر کلاسیک و روشنفکری مانند آثار بهرام بیضایی تا تئاتر مدرن و حتی کمدی‌های عامه‌پسند زیاد بود. در واقع تنوع آثاری که بازی کرد موجب شد تا او به عنوان هنرمند چندلایه شناخته شود.

«محله برو بیا» به کارگردانی سیروس مقدم و نویسندگی بیژن بیرنگ است که در سال ۱۳۶۲ با هدف آشنایی کودکان با قانون ساخته شد. در ادامه این مجموعه، سریال «محله بهداشت» ساخته شد تا کودکان را با مقوله «بهداشت» و کاربردش در زندگی روزمره آشنا کند. در هر دو مجموعه آتیلا پسیانی حضور داشت و خوش درخشید.

پسیانی با کارگردان‌های مختلفی در طیف‌های متفاوت فکری از بهرام بیضایی تا ابراهیم حاتمی‌کیا همکاری کرده است و آنچه برای او در انتخاب نقش‌ها مهم بوده اول تنوع و بعد ارائه یک بازی سخت‌گیرانه و سخت‌کوشانه از خود بود.

درست به همین دلیل است که بازی او را می‌توان در فیلم‌هایی همچون «کشتی آنجلیکا»، «دو فیلم با یک بلیت»، «مسافران»، «خاکستر سبز»، «هیوا»، «دوزن»، «گاوخونی»، «آب و آتش»، «سرخ پوست» و غیره بررسی کرد.

آثاری که کارگردان‌هایی همچون محمد بزرگ‌نیا، داریوش فرهنگ، بهرام بیضایی، ابراهیم حاتمی‌ کیا، رسول ملاقلی‌پور، تهیمنه میلانی، بهروز افخمی، فریدون جیرانی، نیما جاویدی ساخته‌اند.

شاید فیلم‌های پسیانی توسط مردم بیشتر دیده شده باشد، اما نباید فراموش کرد که او هنر بازیگری خود را در عرصه تئاتر پخته‌تر کرد. تا جائیکه گروه تئاتر «بازی» را به‌عنوان یکی از تأثیرگذاترین گروه‌های حرفه‌ای تئاتر ایران تشکیل داد و فعالیت این گروه تاکنون ادامه دارد.

در حقیقت پسیانی فقط بازیگر نبود، او یک استاد تمام عیار با تدریس در دانشگاه، یک مدیر تئاتر و یک نظریه‌پردازِ بازیگری نیز بود.

«گنک خواب دیده- ۱۳۹۳»، «باغ آلبالو- ۱۳۹۴»، «عرق خورشید، اشک ماه- ۱۳۹۲»، «پرفسوربوبوس- ۱۳۸۹»، «کشتی شیطان- ۱۳۸۸»، «متابولیک- ۱۳۸۷»، «نجوای خاک- ۱۳۸۲»، «کالیگولا شاعر خشونت- ۱۳۸۲»، «بحرالغرایب- ۱۳۸۲»، «بازی در گالری- ۱۳۸۱»، «بسه دیگه خفه شو- ۱۳۸۱»، «قهوه قجری- ۱۳۷۹»، «در دل با سگ- ۱۳۷۹»، رستاخیز- ۱۳۷۸»، «تبار خون- ۱۳۷۷»، «برف سبز- ۱۳۷۷»، «اینم ازاین- ۱۳۷۶»، «آبی که مار می خورد، زهر می شود- ۱۳۷۵»، «بودن یا نبودن- ۱۳۷۳»، «فاطمه عنبر- ۱۳۷۳»، «آئورا- ۱۳۷۲»، «مجلس تقلید هفت خوان- ۱۳۶۹»، «ارکستر زنان آشویتس- ۱۳۶۸»، «چهار تک پرده- ۱۳۶۷»، «هفت خوان رستم- ۱۳۶۳» و تعدادی دیگر از جمله آثار نمایشی‌ای بوده که زنده یاد پسیانی در آن‌ها به عنوان کارگردان و بازیگر حضور داشته است.

آتیلا پسیانی در سال ۱۴۰۲ به دلیل بیماری از دنیا رفت و مرگ او برای جامعه هنری ایران یک «ضایعه بزرگ» تلقی شد، فراتر از از دست دادن یک چهره معمولی. یاد او را گرامی.

شما هم به برای ما بنویسید چه فیلم‌، سریال و یا نمایشی را از آتیلا پسیانی دیده‌اید و دوست دارید.