۱۰ فیلم ایرانی با موضوع «مهاجرت» که باید تماشا کنیم

به گزارش فیلمزی، اگر با خود صادق باشیم، تایید می‌کنیم که این روزها با توجه به شرایط فعلی جامعه، گرانی زندگی، نبود شغل و تعدیل بسیاری از مشاغل، به‌خصوص فعالیت‌هایی که مرتبط با اینترنت است، برای داشتن یک زندگی معمولی، به مهاجرت فکر کرده‌ایم.

حال اینکه در سینمای ایران فیلم‌های قابل‌توجهی با موضوع «مهاجرت» ساخته شده است. در واقع نگاه کارگردان‌های سینمای ایران به مقوله‌ «مهاجرت» فقط به یک گلایه ساده از وضعیت بد اقتصادی در ایران ختم نمی‌شود. بلکه اغلب فیلمسازان دنبال دلایل مهاجرت می‌گردند و چالش‌هایی همچون مسائل اخلاقی و ایران‌دوستی را هم مطرح کرده‌اند. با فهرستی متنوع از این آثار همراه ما باشید.

۱۰ فیلم براساس نظر تحریریه فیلمزی انتخاب و رتبه‌بندی شده‌ است.

• نویسنده و کارگردان: نیما جاویدی
• بازیگران: پیمان معادی و نگار جواهریان
• سال پخش: ۱۳۹۲
• ژانر: درام، اجتماعی

فیلم «ملبورن» درباره زوجی جوان به نام، امیر و سارا است که قرار است برای ادامه تحصیل به استرالیا مهاجرت کنند. همه‌چیز آماده رفتن است. چمدان‌ها بسته شده و فقط چند ساعت تا پرواز باقی مانده و در این فاصله کوتاه، آنها به‌طور موقت از نوزاد یکی از دوستان خود مراقبت می‌کنند. اما یک اتفاق ناگهانی و غیرمنتظره رخ می‌دهد که همه برنامه‌ها را به هم می‌ریزد و آن‌ها را وارد یک بحران اخلاقی و انسانی پیچیده می‌کند. بحرانی که تصمیم رفتن یا ماندن را به شکلی کاملا جدی زیر سؤال می‌برد.

نیما جاویدی در فیلم «ملبورن» مهاجرت را نه به‌عنوان یک رویای بزرگ، بلکه به‌عنوان لحظه‌ای شکننده و پراضطراب به تصویر می‌کشد. جایی که اخلاق، مسئولیت و آینده در چند ساعت سرنوشت‌ساز به چالش کشیده می‌شوند.

• نویسنده و کارگردان: Saeed سعید روستایی
• بازیگران: ترانه علیدوستی، نویدمحمدزاده، سعید پورصمیمی، فرهاد اصلانی، پیمان معادی
• سال تولید: ۱۴۰۱
• ژانر: درام، اجتماعی

فیلم داستان خانواده‌ای پر جمعیت و تحت فشار اقتصادی را روایت می‌کند. داستانی که در مرکز آن، لیلا قرار داردفزنی که تلاش می‌کند خانواده‌اش را از بحران مالی نجات دهد.

در این فیلم برخلاف «ملبورن»، هسته اصلی مهاجرت نیست. بلکه به‌طور غیرمستقیم، زمینه‌ها و دلایل مهاجرت ناشی از فقر را پررنگ می‌کند. در واقع مهاجرت به‌عنوان واکنشی به بحران اقتصادی از جمله بیکاری، تورم، بدهی و در کل ناتوانی در ساختن آینده در سرزمین مادری مطرح می‌شود.

• نویسنده و کارگردان: ابراهیم حاتمی‌کیا
• بازیگران: لیلا حاتمی و حمید فرخ‌نژاد
• سال تولید: ۱۳۸۰
• ژانر: درام، اجتماعی

«ارتفاع پست»،داستان مردی به نام قاسم است که همراه خانواده‌ سوار یک هواپیمای داخلی می‌شود، اما خیلی زود مشخص می‌شود او با طراحی قبلی، هواپیما را می‌رباید تا آن را به خارج از کشور ببرد و برای خودش و خانواده‌اش آینده‌ای بهتر بسازد.

در طول پرواز، تنش میان مسافران، خدمه و قاسم بالا می‌گیرد. هرچه زمان می‌گذرد، فشار روانی، تردید و درگیری‌های اخلاقی بیشتر می‌شود و مشخص می‌شود این تصمیم، نه‌تنها راه‌حل نیست، بلکه همه‌چیز را در آستانه فروپاشی قرار می‌دهد.

در این فیلم مهاجرات مستقیم و به‌عنوان یک اقدام افراطی و خطرناک نشان داده می‌شود. در واقع حاتمی کیا در «ارتفاع پست» انسان را در اوج ناامیدی اقتصادی، به تصمیمی خطرناک می‌کشاند که مرز میان نجات و نابودی از بین می‌رود.

• نویسنده و کارگردان: محسن امیریوسفی
• بازیگران، شیرین یزدان‌بخش، اکبر عبدی، شهاب حسینی، هدیه تهران، صابر ابر
• سال تولید: ۱۳۹۱، سال اکران: ۱۳۹۸ (پس از سال‌ها توقیف)
• ژانر: درام، اجتماعی، سیاسی

فیلم «آشغال های دوست داشتنی» درباره اعتراض‌های انتخاباتی پس از سال ۸۸ است. داستان درباره زنی سالخوره و تنها است که در جریان اعتراض‌های انتخاباتی و ناآرامی‌های اجتماعی پس از آن مجبور می‌شود برخی وسایل و یادگاری‌های قدیمی را از خانه‌اش جمع کند تا دچار دردسر نشود.

در این میان، اشیاء و خاطرات گذشته برای او «جان می‌گیرند» و به‌شکل شخصیت‌هایی از نسل‌ها و دیدگاه‌های مختلف (سیاسی و اجتماعی) با او وارد گفت‌وگو می‌شوند. این گفت‌وگوها درواقع بازتابی از تضادهای فکری جامعه ایران از گذشته تا امروز است.

«آشغال‌های دوست‌داشتنی» مهاجرت را نه در سطح فیزیکی، بلکه در لایه‌ای عمیق‌تر و ذهنی روایت می‌کند. جایی که ترس، شکاف‌های اجتماعی و از دست رفتن حس تعلق، انسان را پیش از هر حرکت واقعی، از درون به رفتن سوق می‌دهد.

• نویسنده و کارگردان: بهمن فرمان‌آرا
• بازیگران: رضا کیانیان. بابک حمیدیان. بیتا فرهی. مریم بوبانی
• سال تولید: ۱۳۸۶
• ژانر: درام، اجتماعی

فیلم «خاک آشنا» از معدود فیلم‌هایی است که به مهاجرت معکوس اختصاص دارد و بر این موضوع تمرکز دارند که «آیا می‌توان پس از مهاجرت، دوباره به ریشه‌ها بازگشت و به آن‌ها تعلق داشت.

فیلم درباره یک نقاش ایرانی است که سال‌ها خارج از کشور زندگی کرده ولی به ایران باز می‌گردد. او به یک منطقه دورافتاده و آرام پناه می‌برد تا در تنهایی زندگی کند و دوباره با خودش و گذشته‌اش روبه‌رو شود.

در این فضای ساکت و دور از هیاهو، آدم‌هایی وارد زندگی‌اش می‌شوند و او را ناخواسته درگیر ارتباطات انسانی، خاطرات و مسئله «تعلق» می‌کنند. به‌تدریج مشخص می‌شود که بازگشت به وطن، آن‌قدرها هم ساده نیست.

• نویسنده و کارگردان: اصغر فرهادی
• بازیگر: علی مصفا، برنیس بژو، طاهار رحیم
• سال تولید: ۱۳۹۲
• ژانر: درام، اجتماعی
• تولید مشترک: فرانسه و ایران

فیلم «گذشته»، مهاجرت پس‌زمینه‌ای بسیار مهم و دائمی است و نه یک اتفاق مقطعی. جائیکه آدم‌ها در کشور خود نیستند، اما هنوز با گذشته‌ درگیر هستند.

فیلم با بازگشت احمد به‌عنوان یک ایرانی به پاریس آغاز می‌شود. او به درخواست ماری همسر سابق خود آمده تا مراحل نهایی طلاق را طی کنند. اما ورود احمد به این خانه، فقط یک کار اداری ساده نیست. زیرا او وارد شبکه‌ای پیچیده از روابط، سوءتفاهم‌ها و رازهای گذشته می‌شود.

• نویسنده و کارگردان: سعید روستایی
• بازیگران: شیرین یزدان‌بخش، پریناز ایزدیار، پیمان معادی، نوید محمدزاده، شبنم مقدمی، ریما رامین‌فر
• سال تولید: ۱۳۹۴
• ژانر: درام، اجتماعی

«ابد و یک روز» از جهت فهم ریشه‌های اجتماعی و اقتصادی مهاجرت مهم است.

فیلم داستان یک خانواده پرجمعیت و کم‌درآمد در حاشیه تهران را روایت می‌کند که درگیر مشکلاتی مثل فقر، بیکاری و اعتیاد می‌شود.

در مرکز داستان، سمیه قرار دارد که قرار است به‌زودی ازدواج کند و به خانه مردی افغانستانی برود. —ازدواج او در واقع بیشتر شبیه یک «راه فرار» از وضعیت فعلی است.

برادرانش، به‌ویژه محسن و مرتضی، هرکدام درگیر بحران‌های شخصی‌اند و فضای خانه پر از تنش، درگیری و ناامیدی است. در طول فیلم، این خانواده تلاش می‌کند خود را سرپا نگه دارد، اما مدام در چرخه‌ای از مشکلات تکرارشونده گیر می‌افتد.

• نویسنده و کارگردان: داود میرباقری
• بازیگران: زنده یاد حسن فتحی، اکبرعبدی، داریوش ارجمد، پرویز پرستویی
• سال تولید: ۱۳۷۳
• ژانر: کمدی، اجتماعی

«آدم‌برفی» از اولین فیلم‌های جریان اصلی سینمای ایران است که به‌صورت مستقیم به مهاجرت غیرقانونی و تلاش برای خروج از کشور با لحنی طنزآمیز و البته انتقادی می‌پردازد.

فیلم درباره مردی به نام عباس است که آرزوی مهاجرت به خارج از کشور را دارد. او برای رسیدن به این هدف، به ترکیه می‌رود تا از آنجا راهی برای خروج پیدا کند، اما به دلیل محدودیت‌ها و مشکلات قانونی، موفق نمی‌شود.

عباس آقای «آدم برفی» چون می‌خواست به هر قیمتی از کشور وارد شود تصمیم عجیب و جسورانه می‌گیرد. او برای گرفتن ویزا و خروج از کشور، خود را به شکل یک زن درمی‌آورد و با هویتی جعلی وارد مسیری خطرناک و طنزآمیز می‌شود.

در این مسیر، موقعیت‌های کمیک زیادی شکل می‌گیرد، اما در پسِ این طنز، یک واقعیت تلخ درباره میل به مهاجرت دیده می‌شود.

• نویسنده و کارگردان: پناه پناهی
• بازیگران: حسن معجونی، پانته‌آ پناهی‌ها، رایان سرلک
• سال تولید: ۱۴۰۰
• ژانر: درام، جاده‌ای

یکی از نکات مهم فیلم «جاده خاکی» درباره مهاجرت غیر قانونی ،پنهانی و به‌صورت مخفیانه است که ترس از لو رفتن و خطرات مسیرِ قصه را روایت می‌کند.

اما آنچه مسلم است «جاده خاکی» مهاجرت را در قالب یک وداع خاموش روایت می‌کند. سفری که در ظاهر ساده است،اما در باطن یکی از دردناک‌ترین تجربه‌های انسانی، ترک خانواده و ورود به ناشناخته را در خود پنهان کرده است.

• نویسنده و کارگردان: اصغر فرهادی
• بازیگران: لیلا حاتمی، پیمان معادی، ساره بیات، شهاب حسینی، سارینا فرهادی
• سال تولید: ۱۳۸۹
• ژانر: درام، اجتماعی

«جدایی نادر از سیمین» نه‌تنها یکی از مهم‌ترین فیلم‌های ایرانی، بلکه یکی از تأثیرگذارترین آثار سینمای جهان در دهه اخیر است که با نگاهی انسانی، خانواده، طبقه اجتماعی و بحران‌های اخلاقی در مسیر مهاجرت را بررسی می‌کند. فیلمی که اولین اسکار بهترین فیلم خارجی‌زبان را برای سینمای ایران به ارمغان آورد.

فیلم با اختلاف میان نادر و سیمین آغاز می‌شود. سیمین می‌خواهد همراه دخترشان ترمه از ایران مهاجرت کند، اما نادر به‌دلیل مسئولیت مراقبت از پدر سالخورده‌اش که دچار آلزایمر است، حاضر به ترک کشور نیست. این اختلاف به درخواست طلاق می‌انجامد.

پس از جدایی موقت، نادر برای نگهداری از پدرش، زنی به نام راضیه را استخدام می‌کند. یک حادثه ناگهانی میان آن‌ها رخ می‌دهد که به شکایت، دادگاه و زنجیره‌ای از دروغ‌ها، سوءتفاهم‌ها و قضاوت‌های اخلاقی منجر می‌شود.