طناز طباطبایی هویتی مستقل از سلبریتی | به بهانه زادروز او
به گزارش فیلمزی، بیستم اردیبهشتماه، زادروز طناز طباطبایی است. بازیگری که طی دو دهه گذشته توانسته جایگاهی متفاوت و قابلتوجه در سینمای ایران برای خود بسازد.
او در کنار کاریزمای تصویری، با انتخابهای حسابشده و بازیهایی کنترلشده، به یکی از معدود بازیگران زن سینمای ایران تبدیل شده که هم در آثار جریان اصلی، هم در درامهای اجتماعی و هم در پروژههای مولف و جدی حضوری مستمر و موفق داشته است.
از نقشهای کوتاه تلویزیونی تا «میوه ممنوعه»
طناز طباطبایی دانشآموخته رشته کارگردانی تئاتر از دانشگاه آزاد واحد تهران مرکز است. او بازیگری را سال ۱۳۷۹ با حضوری کوتاه در سریال «ذبیح» آغاز کرد و یک سال بعد نیز در سریال «جوانی» ساخته سعید سلطانی مقابل دوربین رفت. تجربههایی که در آن زمان چندان دیده نشدند.
اما نقطه عطف نخست کارنامه او، حضور در سریال «میوه ممنوعه» به کارگردانی حسن فتحی بود؛ مجموعهای که طباطبایی را در کنار بازیگرانی چون علی نصیریان، گوهر خیراندیش، هانیه توسلی و امیر جعفری قرار داد.
او در نقش دختر کوچک حاج یونس فتوحی، نهتنها زیر سایه بازیگران بزرگ سریال قرار نگرفت، بلکه توانست توانایی خود را در کنترل احساس و بازی درونی به نمایش بگذارد؛ ویژگیای که بعدها به امضای بازیگری او تبدیل شد.
مسیری که به «ستاره بودن» ختم نشد
بعد از موفقیت «میوه ممنوعه»، طناز طباطبایی آرامآرام مسیر تثبیت خود بهعنوان یک بازیگر جدی را آغاز کرد. مسیری که بیش از ستارهسازی، بر ساختن هویت مستقل بازیگری استوار بود. هویتی که در آن «کنترل احساس»، «تنوع نقش» و «پرهیز از تکرار» به بخش مهمی از شناسنامه حرفهای او تبدیل شدند.
دو سال بعد، او با بازی در سریال «پرانتز باز» به کارگردانی کیومرث پوراحمد نخستین تجربه نقش اصلی تلویزیونی خود را پشت سر گذاشت. هرچند این سریال با وجود ایده متفاوتش آنطور که باید دیده نشد، اما فرصتی بود تا طباطبایی ابعاد تازهتری از بازی خود را نمایش دهد.
بازیگری مبتنی بر سکوت، نگاه و کنترل
مهمترین ویژگی بازی طناز طباطبایی را میتوان در «بازی درونی» او جستوجو کرد. او برخلاف بسیاری از بازیگران که احساسات را به شکلی بیرونی و اغراقشده اجرا میکنند، ترجیح میدهد از طریق سکوت، نگاه، مکث و تغییرات جزئی چهره، وضعیت روحی شخصیت را منتقل کند.
شاید همین نگاه بود که باعث شد خیلی زود از فضای محدود تلویزیون فاصله بگیرد و سینما را بهعنوان بستر اصلی فعالیت خود انتخاب کند، جایی که امکان بیشتری برای تجربه نقشهای پیچیده و چندلایه داشت.
ورود او به سینما با فیلم «دیشب باباتو دیدم آیدا» ساخته رسول صدرعاملی رقم خورد و پس از آن در فیلمهایی چون «رخ دیوانه»، «هیس! دخترها فریاد نمیزنند»، «خشم و هیاهو»، «مرهم» و «شنای پروانه»، شخصیتهایی زخمخورده، منزوی، عصبی یا درگیر بحرانهای روانی را به شکلی باورپذیر و تاثیرگذار بازی کرد.
طباطبایی در بسیاری از این آثار، بهجای تکیه بر دیالوگهای پرتنش، با کنترل حسی و ریتم بازی، به شخصیتها عمق داده است؛ امتیازی که او را از بسیاری از بازیگران همنسلش متمایز میکند.
فرار از تکرار و تیپسازی
یکی از مهمترین نقاط قوت کارنامه طناز طباطبایی، تلاش آگاهانه او برای فاصله گرفتن از تیپسازی است. او هیچگاه خود را به یک تصویر ثابت محدود نکرده و در هر دوره تلاش کرده وجه تازهای از بازیگریاش را به نمایش بگذارد.
طباطبایی گاهی نقش زنی فرودست و آسیبدیده را بازی کرده، گاهی شخصیتی عصبی و فروپاشیده را به تصویر کشیده و در مقاطعی نیز به سراغ کاراکترهایی مرموز، خشن یا پرخاشگر رفته است.
برای مثال، او در «مرهم» بازیای کاملا رئالیستی و مینیمال ارائه میدهد، در «شنای پروانه» به فضای خشن و پایینشهری نزدیک میشود و در یاغی انرژی و ریتمی متفاوت و پرتحرکتر از خود نشان میدهد، تغییر مداومی که یکی از دلایل ماندگاری او در سینمای ایران محسوب میشود.
فراتر از یک سلبریتی
در سالهایی که بخش زیادی از بازیگران جریان اصلی سینمای ایران بیش از هر عنوانی به چهرههای سلبریتیمحور تبدیل شدهاند، طناز طباطبایی تلاش کرده هویت حرفهای خود را بر پایه اعتبار بازیگری بنا کند، نه صرفا محبوبیت رسانهای.
بسیاری از بازیگران زن سینمای بدنه در قالب تیپهایی تکرارشونده مانند زن عاشق، زن شیک شهری یا شخصیتهای تزئینی باقی ماندهاند، اما طباطبایی همواره سعی کرده از این کلیشه فاصله بگیرد و نقشهایی را انتخاب کند که امکان تجربهگری بیشتری به او بدهند.
حضور در شبکه نمایش خانگی نیز به تثبیت این مسیر کمک کرد. او ابتدا در سریال «قلب یخی» ساخته سامان مقدم حضور پیدا کرد و سپس با بازی در «شاهگوش» ساخته داوود میرباقری، بار دیگر توانایی خود در نقشهای کمدی را نشان داد.
طباطبایی در «شاهگوش» نقش دختری به نام گندم را بازی میکرد شخصیتی که بعد از مرگ پدر کلهپزش، ناخواسته وارد پروندهای جنایی میشد و یکی از متفاوتترین نقشهای کارنامه او را شکل داد.
«برمودا»؛ فیلمی دیده نشده
شاید مهمترین موفقیت طناز طباطبایی این باشد که بعد از سالها حضور مداوم در سینما و شبکه نمایش خانگی، همچنان میتواند با هر نقش، تصویری تازه از خود ارائه دهد. ویژگیای که در سینمای امروز ایران بیش از هر زمان دیگری کمیاب شده است.
نمونه تازه این مسئله را میتوان در فیلم «برمودا»، دومین همکاری او با محمد کارت دید. جایی که طباطبایی با ظاهری متفاوت مقابل دوربین رفته و نقش زنی مهاجر از افغانستان را با موهایی تراشیده بازی میکند؛ نقشی که بار دیگر نشان میدهد او همچنان به دنبال تجربهکردن و شکستن تصویرهای تکراری از خود است.