رفاقت، رمز دوست داشتن کیارستمی | به بهانه زادروز او

به گزارش فیلمزی، امروز اولین روز تیرماه سال ۱۴۰۴ است و اگر کیارستمی هنوز در بین ما بود ۷۶ساله می‌شد.

یکی از ویژگی‌های مهم آثار عباس کیارستمی، توجه دادن این فیلمساز به دیدن به جای نمایش دادن است. در حقیقت وجه تمایز کیارستمی به چالش کشیدن مخاطب برای تماشای لحظه‌های ناب از همین زندگی روزمه بود.

اگر چشمان‌مان را ببندیم و بخواهیم کیارستمی را به عنوان یک فیلمسازِ نقاش تصور کنیم، تصویری جز جاده، کودک و گفت‌وگویی ساده یا حتی سکوت از او در ذهن تداعی نمی‌شود. زیرا زندگی و نه اغراق در زندگی او جاری است و به همین دلیل است که کودک، جاده، یک گفت‌وگوی ساده یا حتی سکوت، در سینمای او وزن پیدا می‌کند.

کیارستمی را دوست داریم چون به ما اعتماد کرد. به جای تحمیلِ خود، از مخاطب آثارش خواست که شریک فیلم باشد و نه فقط تماشاگر. رمز دوست داشتن او در همین رفاقت با مخاطب است. او به ما یاد داد زیبایی همیشه در دوردست‌ها نیست. گاهی در لحظه‌ای است که از کنار آن عبور می‌کنیم.

عباس کیارستمی در عرصه بین‌الملل نیز، سینما را از روایت ایدئولوژیک و یا به عبارت بهتر از زبان محلی به زبان انسانی تبدیل کرد. در فیلم‌های او، مرز جغرافیا کم‌رنگ شد. در واقع در سینمای او یک جاده خاکی در روستایی در ایران، همان‌قدر جهانی شد که خیابانی در توکیو یا پاریس. زیرا جهان کیارستمی توجه به انسان‌ است. انسانی در مواجهه با ترس، مرگ، کودکی، تنهایی و انتخاب.

از طرفی جهانی که او در آثار خود به‌جای گذاشت، مرز میان واقعیت و سینما را محو کرد و در نتیجه منتقدان و فیلمسازان نوع خاصی از سینمای هنری را به تماشا نشست که در سینمای پرزرق‌وبرق کمتر پیدا می‌شود. او سینما را به تجربه تبدیل کرد.

نهال تجدد نویسنده و پژوهشگر ایرانی و همسر ژان‌کلود کریر فیلمنامه‌نویس شهیر فرانسوی، در برنامه گفت‌وگو محور «اکنون» به میزبانی سروش صحت درباره چگونگی شناخت سینمای جهان از کیارستمی گفت که او را با فیلم «خانه دوست کجاست؟» به خوبی می‌شناسند.

او در ادامه به خاطره‌ای از دریافت «نخل طلایی» کن و حضور کیارستمی در مهمانی در خانه خود با کریر اشاره کرد و گفت: بعد از اینکه کیارستمی نخل طلای کن را گرفت، او را به مهمانی در خانه خودمان دعوت کردیم و نکته جالب این بود که هر کدام از سینماگران سرشناس دنیا را دعوت می‌کردیم، بدون تردید دعوت را قبول کردند و آمدند. در واقع این حضور به خاطر اعتبار کیارستمی در محافل جدی سینمای جهان بود.

یکی از نکته‌های مهم‌تر هم این بود که طبق گفته نهال تجدد، اولین دیدار عباس کیارستمی و ژولیت بینوش در همان‌ مهمانی اتفاق افتاد. و بعدها بینوش در فیلم «کپی برابر اصل» کیارستمی بازی کرد.

در حقیقت عباس کیارستمی نه فقط به‌عنوان یک فیلمساز ایرانی، بلکه به‌عنوان چهره‌ای پذیرفته‌شده و محترم در حلقه بزرگان سینمای جهان معرفی حضور داشت.

درباره آثار سینمایی عباس کیارستمی مطالب و مقاله‌های بسیاری نوشته شده است، اما جهان غیرسینمایی او همچنان کمتر دیده شده و در عین حال بسیار الهام‌بخش است؛ جهانی که در آن ادبیات، نقاشی، عکاسی و هنرهای تجسمی صرفاً علاقه‌مندی‌های جانبی نیستند، بلکه بخشی از شیوه دیدن و اندیشیدن او به جهان‌اند. این بُعد کمتر شناخته‌شده، نه‌تنها جذاب و آموختنی است، بلکه می‌تواند درک ما از سینمای کیارستمی را نیز عمیق‌تر و کامل‌تر کند.

شما کدام یک از فیلم‌های کیارستمی را دوست دارید؟ برای ما بنویسید.