به گزارش فیلمزی، مراسم یادبود مهران زینتبخش به همت انجمن صنفی کارگردانان سینمای مستند و با همکاری خانه سینما برگزار میشود.
مهرداد زاهدیان رئیس انجمن صنفی کارگردانان سینمای مستند، گفت: سال گذشته زینتبخش پس از یک دوره طولانی بیماری از دنیا رفت. سال گذشته،در مراسم یادبود مهران، درباره خودش، زندگیاش، ویژگیها و خاطراتی که از او داشتیم صحبت کردیم و امروز، در سالگرد رفتنش، شاید بد نباشد کمی از خود مهران فراتر برویم و به چیزی فکر کنیم که حضور و رفتن او برای ما به جا گذاشته است.
زاهدیان افزود: مهران سالها در میان ما و در کنار دوستان و همکارانی بود که بخش مهمی از زندگی حرفهای خود را با یکدیگر گذراندیم. شاید یکی از معناهای یک صنف همین باشد. اینکه آدمهایی که زندگی حرفهای مشترکی دارند، فقط در چارچوب کار و مسائل صنفی با یکدیگر مرتبط نباشند بلکه در لحظههای مهم زندگی نیز بتوانند حضور یکدیگر را احساس کنند.
سرمایه یک صنف، رابطه میان آدمهاست
رئیس انجمن صنفی کارگردانان سینمای مستند خاطرنشان کرد: به گمان من، یکی از ارزشهای یک جمع صنفی همین است که هیچکس احساس نکند در این مسیر تنهاست. طبیعی است که آدمها متفاوت باشند، نگاههای متفاوتی داشته باشند و راههای متفاوتی را انتخاب کنند. چیزی که یک جمع را زنده نگه میدارد، لزوماً شبیه بودن آدمها به یکدیگر نیست، بلکه وجود احساس تعلق و مسئولیت نسبت به یکدیگر است.
زاهدیان تأکید کرد: ما در انجمن در کنار پیگیری مسائل حرفهای و حقوق صنفی، باید به این وجه انسانی جمع خودمان نیز توجه داشته باشیم؛ اینکه آدمها و اتفاقهایی که بخشی از زندگی این جمع بودهاند، تنها در خاطره شخصی چند نفر باقی نمانند بلکه به بخشی از حافظه جمعی ما تبدیل شوند.
زینتبخش بخشی از حافظه جمعی ماست
وی با اشاره به جایگاه زینتبخش در میان اعضای انجمن گفت: مهران امروز برای ما فقط یادآور یک فقدان نیست؛ او یادآور بخشی از همین جمع انسانی است که سالها در آن حضور داشت. شاید بهترین کاری که میتوانیم برای حفظ این خاطره انجام دهیم، فقط برگزاری مراسم سالانه نباشد، بلکه این باشد که حضور آدمها را تا وقتی در کنارمان هستند، جدیتر بگیریم.
زاهدیان افزود: امروز میخواهم از طرف انجمن، در کنار گرامیداشت یاد مهران بر همین نکته تأکید کنم. ما به یکدیگر نیاز داریم؛ نه فقط در روزهای سخت و نه فقط در مراسمی مانند امروز، بلکه در مسیر حرفهای و زندگی که با هم طی میکنیم.
وی در ادامه گفت: انجمن در نهایت چیزی فراتر از یک عنوان، یک دفتر، یک اساسنامه یا مجموعهای از فعالیتهای صنفی است. انجمن، آدمهایی است که آن را ساختهاند و به آن معنا میدهند. اگر قرار باشد به آینده نگاه کنیم، شاید مهمترین سرمایهای که باید حفظ کنیم، همین سرمایه انسانی، همین رابطهها، شناختن یکدیگر و همین احساس تعلق به جمعی باشد که سالها برای شکلگیری آن تلاش شده است.
رئیس انجمن صنفی کارگردانان سینمای مستند در پایان اظهار کرد: مهران یکی از ما بود و یاد او امروز بهانهای است برای اینکه یک بار دیگر قدر این «ما» را بدانیم. امیدوارم یاد مهران برای ما فقط یادآور یک فقدان نباشد، بلکه یادآور ارزش این جمع و مسئولیتی باشد که نسبت به یکدیگر داریم؛ اینکه بتوانیم این جمع را زنده، پویا و همراه نگه داریم.شاید یکی از بهترین راهها برای زنده نگه داشتن یاد او در میان خودمان همین باشد.
موسیقی، بخشی از جهان سینمای مهران زینتبخش
در بخش دیگری از این مراسم، مصطفی شیری مستندساز با اشاره به علاقه زینتبخش به موسیقی گفت: مهران علاقه زیادی به موسیقی داشت و این علاقه در فیلمهایش نیز بهوضوح نمود پیدا کرده بود. او دو مستند درباره فرهاد مهراد و فریدون فروغی ساخته بود و بهویژه صدای فرهاد مهراد برایش جایگاه ویژهای داشت؛ صدایی که برای مهران فراتر از ویژگیهای صرفاً موسیقایی، واجد معنا و حس دیگری بود.
در ادامه به یاد زندهیاد مهران زینتبخش، قطعه «اسیر شب» با صدای فرهاد مهراد پخش شد.
فیلمسازی که از زمانه خود جلوتر بود
در بخش دیگری از این مراسم، غلامعباس فاضلی، منتقد سینما نیز گفت: زینتبخش فیلمسازی بود که در دوران فعالیت خود هر فیلمی را که علاقه داشت کارگردانی کرد و این اقبال، کمتر برای یک مستندساز به دست میآید. فیلمهای او جسارت بسیار زیادی داشتند و گویی او از زمان خود جلوتر بود و بیپروا فیلم میساخت.
فاضلی با اشاره به شیوه فعالیت این مستندساز افزود: او هرگز از مراکز دولتی برای ساخت فیلم کمکی دریافت نکرد و متکی به هزینه شخصی خود بود. تقریباً هیچیک از فیلمهای او را نمیتوان در شرایط امروز کارگردانی کرد. او موقعیتها و لحظات را شکار میکرد و از زندگی خود در این راه مایه میگذاشت. زینتبخش فردی بیاعتنا به پول و منابع اقتصادی بود، در شرایطی که فرصتهای مناسبی برای کسب درآمد از طریق سینما پیش روی او قرار داشت.
در بخش دیگری از مراسم، فیلم کوتاهی ساخته امید نجوان، نویسنده سینما و مستندساز که در روزهای پایانی زندگی زندهیاد مهران زینتبخش همراه او بود، برای حاضران به نمایش درآمد.
فیلمی که از دل آرشیو شخصی ساخته شد
امید نجوان مستندساز، درباره فیلم کوتاهی که به یاد زندهیاد مهران زینتبخش ساخته بود، گفت: من علاقهای به سخنرانی ندارم و نمایش این فیلم کوتاه، کار من را ساده کرد. ساخت این فیلم در برنامه من نبود و بهصورت اتفاقی شکل گرفت.
وی ادامه داد: انگیزه من از ساخت این فیلم به سال گذشته بازمیگردد. زمانی که در جشنواره سینماحقیقت و در یادبود سالانه مستندسازان، یادی از مهران زینتبخش نشد. در آن زمان به این فکر افتادم که چه کاری میتوانم برای او انجام دهم. به آرشیو شخصی خود و فیلمهایی که از مهران گرفته بودم مراجعه کردم و بدون تصمیم قبلی، فیلمی درباره او ساختم.
نجوان افزود: در واقع به دنبال این بودم که برای سالروز درگذشت مهران کاری انجام دهم و در نهایت این فیلم از دل همان تصاویر آرشیوی شکل گرفت. امیدوارم ضعفهای این فیلم را بر من ببخشید.
در پایان مراسم، مصطفی شیری با اشاره به ماندگاری یک فیلمساز در آثارش، گفت: شاید برای یک فیلمساز، بهترین شکل یاد کردن از او این باشد که دوباره فیلمش را ببینیم.
نمایش فیلم مستند «قریه من» ساخته مهران زینتبخش درباره زندگی و فعالیت هنری فریدون فروغی. پایان بخش مراسم نخستین سالگرد درگذشت مهران زینتبخش بود.