به گزارش فیلمزی، کریستوفر نولان سالها است که فراتر از یک کارگردان، به یک پدیده در سینمای معاصر تبدیل شده است. فیلمسازی که هر اثر جدیدش به یک رویداد سینمایی تبدیل میشود و هم مخاطبان عام و هم منتقدان را به گفتوگو وادار میکند.
از معماهای ذهنی «یادگاری» و جهانهای چندلایه «تلقین» گرفته تا حماسههای بزرگی مانند «شوالیه تاریکی»، «میانستارهای» و «اوپنهایمر»، نولان همواره مرز میان سرگرمی و سینمای اندیشهمحور را جابهجا کرده است. تازهترین پروژه او، «اودیسه»، بار دیگر توجهها را به این فیلمساز بریتانیایی جلب کرده و بحث درباره جایگاه آثارش در کارنامه سینمایی او را داغتر کرده است.
به همین بهانه، فیلمزی سراغ منتقدان ایرانی رفت تا از آنها بپرسد کدام فیلم نولان را بهترین اثر او میدانند و دلیل این انتخاب چیست. انتخابهایی که نهتنها سلیقههای متفاوت، بلکه نگاههای مختلف به سینمای پیچیده، جاهطلبانه و بحثبرانگیز نولان را نشان میدهد.
دو فیلم «Memento» و «Oppenheimer» بیشترین آرای منتقدان را به دست آورد.
نظر منتقدان را میخوانید:
مهرزاد دانش | «یادگاری»، «Memento»
به باور من، آثار اولیه نولان یعنی «تعقیب»، (Following)، «یادگاری»، (Memento)و «بیخوابی»، (Insomnia) نقطه اوج خلاقیت سینمای او است. اما در این میان فیلم «یادگاری»، (Memento) که ساختار غیرخطی و روایت وارونه در آن بیش از یک ترفند تکنیکی، رویکردی هنرمندانه برای پرورش فضا و شخصیت و موقعیت عمیق است، درخشش افزونتر دارد.
متأسفانه از دوران بتمن به بعد، نولان از سینمای کاشف به سینمای معمار تغییر رویکرد داد و در آثارش، مهندسی دقیق اما بیروح سینمایی و گندهگوییهای شبهفلسفی جایگزین آن جسارت هنرمندانهای شد که در آثار خلاق و بازیگوشانه پیشین او دیده میشد.
اصغر نعیمی منتقد و فیلمساز | «تلقین»، (Inception)
فیلم «تلقین» سینمای محض است. نمایش شگفتآوری از مهارت در داستانگویی و موفقیت در ساختن جهانی که فقط با مدیوم سینما امکانپذیر است.
کیوان کثیریان | «یادگاری»، «Memento»
فیلم «یادگاری»، «Memento» برای من محبوبترین فیلم نولان است. بازی زمانی پیچیده و جذابی که با بهانه فراموشی در میگیرد، تکاندهنده است. خاطراتی که دیگر ساخته نمیشوند و دو خط داستانی که گاه به هممیرسند و گاه از هم دور میشوند. پیکره فیلم نولان را تشکیل میدهند.
«بیخوابی»، «اوپنهایمر»، «پرستیژ» و به ویژه «تلقین» از دیگر فیلمهای مورد علاقه من در کارنامه نولان است.
علی احسانی | «میانستارهای»، (Interstellar)
فیلم «میان ستاره ای» شاخصترین اثر او است که عصاره تمام اندیشههای نولان درباره بازی با تخیل، روایت غیر خطی و ساختار تصویری دوربین پویا و متحرک و هویت دادن به موسیقی بهعنوان یک مولفه مهم در ساختار است. به گونهای که موسیقی هانس زیمر در این فیلم اکنون به یک اثر کالت در گونه علمی - تخیلی بدل شده است.
بهمن عبدالهی | «یادگاری»، «Memento»
سئوال سختی است، انتخابِ یک فیلم از بین چنین فیلم خوب نولان. اما به نظرمن بهترین فیلم نولان «یادگاری»، «Memento» است. این فیلم به دلیل ساختار تجربهگرا و بدیع که در زمان خودش یک حرکت انقلابی بود و البته مخاطب عام هم از آن استقبال کرد.
امیر افشارفتوحی | بهترین فیلم: «اوپنهایمر»
از نظر من، کریستوفر نولان فیلمسازی است که در تمام کارنامهاش تلاش کرده میان ایدههای پیچیده، ساختارهای روایی غیرمتعارف و دغدغههای فلسفی با سینمایی پرمخاطب و تماشایی پیوند برقرار کند. بخش مهمی از جذابیت آثار او در بازی با مفهوم زمان، حافظه، واقعیت، هویت و انتخابهای انسانی است.
با این حال، به نظرم باید میان «بهترین فیلم» و «محبوبترین فیلم» او تفاوت قائل شد. اگر معیار را دستاورد سینمایی، بلوغ کارگردانی، فیلمنامه، ساختار روایی و تأثیرگذاری بدانیم، «اوپنهایمر» را میتوان یکی از کاملترین و پختهترین آثار نولان دانست. اما «میانستارهای» برای من محبوبترین فیلم او است. دلیل این انتخاب، پیوند کمنظیر میان جاهطلبی علمی و عاطفه انسانی است. نولان در این فیلم از مفاهیمی چون نسبیت، سیاهچاله، سفر میانستارهای و تفاوت در گذر زمان صرفاً برای نمایش عظمت علمی استفاده نمیکند، بلکه آنها را به ابزارهایی برای روایت مفاهیمی انسانی همچون عشق، فقدان، دلتنگی، فداکاری و گذر عمر تبدیل میکند.
رابطه کوپر و مورف در مرکز این جهان عظیم علمی قرار دارد و همین تضاد میان مقیاس بینهایت کیهان و دغدغه بسیار شخصی یک پدر برای بازگشت به خانه، به فیلم نیروی عاطفی ویژهای میدهد.
در «میانستارهای»، زمان از یک مفهوم فیزیکی به یک تجربه انسانی تبدیل میشود. فاصلهای که برای کوپر چند ساعت است، برای دخترش سالها به طول میانجامد و همینجا است که نسبیت به تراژدی تبدیل میشود. موسیقی هانس زیمر، طراحی صوتی، فیلمبرداری و تصاویر باشکوه کیهانی نیز در خدمت همین تجربه قرار گرفتهاند و فیلم را از یک اثر صرفاً علمیتخیلی فراتر میبرند. به همین دلیل، اگر «اوپنهایمر» را از منظر بلوغ هنری و دستاورد سینمایی یکی از بهترین آثار نولان بدانم،
«میانستارهای» را فیلمی میدانم که بیش از همه آثار او با من ارتباط عاطفی برقرار کرده و بیشترین میل را برای تماشای دوباره در من ایجاد میکند. «اوپنهایمر» بیشتر ذهن را به چالش میکشد، اما «میانستارهای» همزمان ذهن و احساس را درگیر میکند. فیلمی که پس از پایان، بیش از آنکه فقط درباره فضا و سیاهچاله به فکر وادارد، مخاطب را با مفاهیمی آشنا و عمیق همچون خانه، خانواده، عشق و ارزش زمان مواجه میکند. از این منظر، محبوبترین فیلم نولان برای من الزاماً بهترین فیلم او نیست؛ اما «میانستارهای» اثری است که نشان میدهد سینمای نولان، در بهترین لحظات خود، میتواند پیچیدهترین مفاهیم علمی و فلسفی را به تجربهای کاملاً انسانی و احساسی تبدیل کند.
حسام فروزان | «تلقین»، (Inception)
کریستوفر نولان فیلمساز عجیب و غریبی است که همه فیلمهای او مهم و انتخاب کردن یکی از آنها واقعاً دشوار است. با اینحال فیلم «تلقین»، (Inception) انتخاب من است. نولان در این فیلم از یک ایده بهظاهر ژانری و سرگرمکننده، جهانی پیچیده درباره رویا، حافظه، احساس گناه و مرز شکننده واقعیت و خیال میسازد. آنچه برای من جذاب است فقط معماری هوشمندانه روایت یا بازیهای ذهنی فیلم نیست. بلکه این است که نولان خودِ سینما را به چیزی شبیه رویا تبدیل میکند: جهانی که میتوان آن را ساخت، در آن زندگی کرد و حتی چنان به آن وابسته شد که تشخیصاش از واقعیت دشوار شود.
«تلقین»، (Inception) از آن فیلمهایی است که هم میتوان از تماشای داستان و ایده جاهطلبانهاش لذت برد و هم بعد از پایان، درباره معنای واقعیت، انتخاب و رهایی شخصیت اصلی فکر کرد. شاید مهمتر از همه اینکه فیلم پاسخ قطعی به تماشاگر نمیدهد و او را با همان تردید و ابهامی رها میکند که یکی از جذابترین ویژگیهای سینما است.
امیر ابراهیم جلالیان | «اوپنهایمر»
انتخاب من از کریستوفر نولان فیلم «اوپنهایمر» است. این فیلم بهشکل عجیبی تقابلِ میان علم و قدرت را به تصویر میکشد اساسا استفاده ابزاری سیاستمداران از دانشمندان و حذف کردن آنها به محض عدم نیازشان را نشان می دهد. اصولا زمانی که علم با قدرت مطلق ترکیب شود، آینده بشریت را به مرز نابودی میکشاند. موردی که امروز شاهدش هستیم.
احمد شاهوند | «Prestige»
فیلمنامهای پرپیچ و خم، حیرتآور و استادانه که بر اساس سه پرده شعبدهبازی نوشته و پرداخت شده همراه با کارگردانی درجه یک و بازیهای تحسین برانگیز هیو جکمن و کریستین بیل.
علی افتخاری | «اوپنهایمر»
«اوپنهایمر» پرترهای قدرتمند و چالشبرانگیز از چهرهای بحثبرانگیز در قرن بیستم است. فیلم با روایتی گسسته و غیرخطی که میان تصاویر رنگی و سیاه و سفید در رفت و آمد است، مسیر زندگی جی. رابرت اوپنهایمر را از یک فیزیکدان نابغه تا رهبری پروژهای سرنوشتساز دنبال میکند.
کریستوفر نولان بهجای ارائه روایتی متعارف از زندگی این دانشمند، بر جاهطلبی، کشمکشهای اخلاقی و آگاهی روزافزون او از پیامدهای فعالیتهایش تمرکز دارد. فیلم سبک بصری متمایز نولان را با رویکردی پختهتر و تیرهتر درهم میآمیزد و رابطه پیچیده میان دستاورد علمی، مسئولیت فردی و پیامدهای قدرت ویرانگر را به تصویر میکشد.