به گزارش فیلمزی، از همان روزهای ابتدایی تاریخ سینما، غذا خوردن و غذا درست کردن بخشی جدایی‌ناپذیر از زندگی انسان‌ها روی پرده بوده است. اما گاهی سینما از غذا فراتر می‌رود و خودِ آشپز را به شخصیت اصلی تبدیل می‌کند.

در بسیاری از فیلم‌ها، آشپزخانه فقط یک مکان نیست؛ صحنه اصلی داستان است؛ جایی که فشار کاری، جاه‌طلبی، عشق، شکست و خلاقیت کنار هم قرار می‌گیرند. به بهانه اکران فیلم «تونی» درباره آنتونی بوردین، در این مطلب نگاهی داریم به ۱۵ فیلم ماندگار تاریخ سینما که دنیای آشپزها و هنر آشپزی را به تصویر کشیده‌اند.

در این فیلم‌ها، آشپزخانه فقط یک لوکیشن نیست، صحنه اصلی درام است. فشار سرویس، وسواس، خلاقیت، سنت، خانواده، عشق، جاه‌طلبی و شکست، همه از طریق غذا بیان می‌شوند.

به مناسبت اکران فیلم زندگی‌نامه‌ای (Tony) درباره آنتونی بوردین فقید، در این مطلب قصد داریم ۱۵ فیلم برگزیده و تحسین‌شده سینما درباره آشپزها و آشپزی را معرفی کنیم. فیلم‌هایی از کشورهای مختلف که هرکدام به شکلی متفاوت، زندگی، شخصیت، هنر و دنیای درونی یک آشپز را به تصویر می‌کشند.

۱. فیلم «مزه همه چیز»، (The Taste of Things)

  • کارگردان: تران آن هونگ
  • کشور: فرانسه
  • بازیگران: ژولیت بینوش و بونوآ ماژیمل
  • محصول: ۲۰۲۳ 

در فرانسه سال ۱۸۸۵، اوژنی یک آشپز فوق‌العاده است که بیست سال برای دودین بوفانت، یک خوراک‌شناس مشهور، کار کرده است. رابطه آنها در طول سال‌ها از آشپزی به عشق تبدیل شده، اما Eugénie همچنان استقلال خودش را می‌خواهد.

نام اصلی فرانسوی فیلم (La Passion de Dodin Bouffant) یا شور دودن بوفان در اصل درباره عاشقی از طریق آشپزی است. آن‌ها تقریباً همان‌طور که دیگران حرف می‌زنند، با غذا با یکدیگر ارتباط برقرار می‌کنند.

تران آن هونگ کارگردان کار، از سرآشپز مشهور (Pierre Gagnaire) برای آماده‌سازی غذاها استفاده کرد و برخلاف بسیاری از فیلم‌های سینمایی، تقریباً هیچ غذای تقلبی روی صحنه وجود نداشت. حتی بازیگران هنگام فیلمبرداری آن‌قدر مشغول خوردن می‌شدند که بعد از کات هم به غذا خوردن ادامه می‌دادند

فیلم در جشنواره کن ۲۰۲۳ در بخش مسابقه حضور داشت و تران آن هونگ جایزه بهترین کارگردانی را گرفت.

۲. فیلم «نقطه جوش»، (Boiling Point)

  • کارگردان: فیلیپ بارانتینی
  • بازیگران: استیون گراهام، وینت رابینسون، ری پانتاکی، لوردز فابرس و هانا والترز
  • کشور: بریتانیا
  • محصول: ۲۰۲۱

استیون گراهام نقش اندی جونز را بازی می‌کند، سرآشپزی با استعداد و کاریزماتیک که در شلوغ‌ترین شب سال، در حالی که مشکلات شخصی، اعتیاد، فشار کاری و بحران‌های رستوران همزمان روی سرش خراب می‌شوند، باید آشپزخانه را کنترل کند.

نقطه جوش ابتدا یک فیلم کوتاه ۲۲ دقیقه‌ای در سال ۲۰۱۹ بود که پس از موفقیتش تبدیل به فیلم بلند شد.

اما شاهکار فیلم در فرم آن است، کل فیلم در یک برداشت پیوسته فیلمبرداری شده است. دوربین دائماً در آشپزخانه حرکت می‌کند و ما تقریباً همان‌قدر که اندی فرصت نفس کشیدن ندارد، فرصت نفس کشیدن نداریم.

فیلم امتیاز ۹۹٪  روتن‌توماتوز را دارد و منتقدان دقیقاً همین فرم جسورانه را یکی از دلایل موفقیت آن دانسته‌اند. پس از این موفقیت، بعداً به سریال تلویزیونی نقطه جوش هم تبدیل شد.

۳. فیلم «سرآشپز» (Chef)

  • کارگردان: جان فاورو
  • بازیگران: جان فاورو، جان لگویزمائو، بابی کاناوله، اسکارلت جوهانسون، داستین هافمن، سوفیا ورگارا و رابرت
  • کشور: آمریکا
  • محصول: ۲۰۱۴

کارل کسپر کار یک سرآشپز خلاق است که بعد از درگیری با یک منتقد غذا و از دست دادن شغلش، تصمیم می‌گیرد با باز کردن یک ماشین اغذیه (food truck) دوباره از صفر شروع کند.

شخصیت منفی در این فیلم خود شخصیت است که باید به غرور خود فائق آید. فیلم غرور را به صورت نمادین از رستورانی گران و آشپزی مغرور نشان می‌دهد و کسپر  با شروع از صفر یاد می‌گیرد که عاشق چی بوده و با خواباندن غرورش عشقش به پخت غذا را باز می‌یابد. فضای گرم و انسانی که در فیلم جاری است از نقاط مثبت فیلم است.

جان فاورو برای فیلم واقعاً وارد دنیای آشپزی شد و با سرآشپزهایی از جمله «روی چوی» (Roy Choi) آشپز معروف کره‌ایی آمریکایی کار کرد تا فنون آشپزی در مقابل دوربین را به درستی اجرا کند.

۴. فیلم «قاصدک»، (Tampopo)

فیلم The Thin Red Line

  • کارگردان: جوزو ایتامی
  • بازیگران: کن واتانابه، کوجی یاکوشو، تسوتومو کامازاکی، نوبوکو میاموتو، ماریکو اوکادا و یوشی کاتو
  • کشور: ژاپن
  • محصول: ۱۹۸۵

 داستان فیلم (Tampopo) درباره دو راننده کامیون حمل شیر ژاپنی است که تسوتومو یامازاکی و کن واتانابه نقش آن‌ها را بازی می‌کنند. آن‌ها با صاحب یک رستوران به نام قاصدک با بازی نوبوکو میاموتو آشنا می‌شوند. زنی که می‌خواهد یاد بگیرد چگونه نودل‌های فوق‌العاده‌ای درست کند و این دو راننده به او کمک می‌کنند تا به آرزویش برسد.

طنز نامتعارف و هجو تیز و هوشمندانه فیلم، جشن مفرح و در عین حال صمیمانه‌ای برای غذا و فرهنگ ژاپنی است. تصویرسازی حسی و اشتها برانگیز فیلم از غذا، هم رضایت‌بخش و هم سرگرم‌کننده است. فیلم ما را با آیین پیچیده آماده‌سازی غذا، تجربه لذت‌بخش و جمعی غذا خوردن و تعاملات روزمره اجتماعی همراه می‌کند و کمکمان می‌کند بهتر بفهمیم غذا چگونه بر زندگی انسان‌ها تأثیر می‌گذارد.

لحن بازیگوشانه و کمدی فیلم همچنین فرهنگ پرجنب‌وجوش غذایی ژاپن در دهه ۱۹۸۰ را به تصویر می‌کشد. وقتی شخصیت‌ها را در حال لذت بردن از غذاهای وسوسه‌انگیز می‌بینیم، تقریباً غیرممکن است که تا پایان فیلم گرسنه نمانیم.

۵. فیلم راتاتوئی Ratatouille

  • کارگردان: براد بیرد
  • بازیگران: پتن اسوالت، ایان هولم، لو رومانو، برد گرت، پیتر اوتول و جنین گرافلو
  • کشور: آمریکا
  • محصول: ۲۰۰۷

 راتاتوئی داستان موشی به نام رِمی را دنبال می‌کند که آرزو دارد در یک رستوران تبدیل به یک سرآشپز بزرگ شود. او برای رسیدن به رؤیایش با پسری به نام لینگویینی که در رستوران به‌عنوان کارگر جمع‌آوری زباله کار می‌کند، متحد می‌شود. داستان فیلم در پاریس اتفاق می‌افتد و نام آن از یک غذای فرانسوی گرفته شده که در پایان فیلم سرو می‌شود.

فیلم المان‌های دوست‌داشتنی دارد. حیوانات، غذا، پاریس و مقدار زیادی پنیر راتاتوئی فیلمی لذت‌بخش و کاملاً منحصربه‌فرد است که به شکلی روان، طنز و احساسات را با هم ترکیب می‌کند. این فیلم از ابتدا تا انتها از صداپیشگی‌های فوق‌العاده‌ای بهره می‌برد و داستانی گرم و انسانی درباره دو شخصیت روایت می‌کند که هر دو تلاش می‌کنند جایگاه خود را در دنیا پیدا کنند؛ اما در نهایت متوجه می‌شوند واقعاً به کجا تعلق دارند و سرانجام با پذیرش خودشان، جایگاه واقعی‌شان را پیدا می‌کنند. فیلم با این پیام آشپز گوستاو شروع می‌شود هر کس می‌تواند آشپز شود اگر عاشق غذا باشد و در انتها فیلم این پیام را به روشنی نشان می‌دهد.

گروه تولید از  سرآشپز بزرگ آمریکایی(Thomas Keller)  مشاور آشپزی فیلم بود. او برای فیلم نسخه‌ای از غذای راتاتوئی به نامconfit byaldi   طراحی کرد که در سراسر فضای مجازی، بسیاری رو به درست کردن این غذا ترغیب کرد.

۶.«مثل آب برای شکلات»، (Like Water for Chocolate)  

  • کارگردان: آلفونسو آرائو
  • بازیگران: مارکو لئوناردی، لومی کاوازوس، داوید اوستروسکی  و آلسریا رامیرس
  • کشور: مکزیک
  • محصول: ۱۹۹۲

فیلم مثل آب برای شکلات داستان تیتا، کوچک‌ترین دختر یک خانواده، را روایت می‌کند که عمیقاً عاشق پدرو می‌شود. اما مادرش اجازه نمی‌دهد تیتا با او ازدواج کند و از او می‌خواهد به‌جای ازدواج، از خودش مراقبت کند. در همین حال، پدرو با رُزاورا، خواهر بزرگ‌تر تیتا، ازدواج می‌کند، اما همچنان تیتا را دوست دارد. اوضاع زمانی پیچیده‌تر می‌شود که احساسات شدید تیتا هنگام آشپزی بر رفتار و غریزه‌اش مسلط می‌شوند؛ در حالی که هر روز غذاهای خوشمزه‌ای می‌پزد. سرانجام، این احساسات، عشق ماندگار تیتا و پدرو را به چالش می‌کشند.

این داستان ماندگار درباره عشق و شور، بر اساس رمان لائورا اسکیوِل ساخته شده و کارگردانی آن را آلفونسو آراو، شریک زندگی واقعی اسکیوِل، بر عهده داشته است.

فیلم درست مثل یک فنجان شکلات داغ در یک زمستان سرد، شما را در خود غرق می‌کند و تجربه‌ای گرم و دلنشین به وجود می‌آورد. مثل آب برای شکلات در بخش‌هایی غم‌انگیز و حتی آزاردهنده است؛ با این حال، تصاویر زنده و رنگ‌های پرطراوت فیلم، حواس مخاطب را درگیر یک عاشقانه خیال‌انگیز می‌کنند؛ عاشقانه‌ای که در کنار تجلیل از قدرت، شور و غذا، به مفهوم توانمندی و استقلال زنان نیز می‌پردازد.

۷. «بخور و بنوش مرد زن»، (Eat Drink Man Woman) 

  • کارگردان: آنگ لی
  • بازیگران: سیهونگ لونگ سیهونگ لونگ، کوئی-می یانگ، چیئن-لیئن وی و یو-ون وانگ
  • کشور:  تایوان
  • محصول: ۱۹۹۴

فیلم حول محور استاد سرآشپز چو با بازی سیهونگ لونگ می‌چرخد؛ مردی که حالا تا حدی بازنشسته شده و همراه سه دختر مجردش زندگی می‌کند: جیا-جِن، معلم متعهد شیمی، جیا-چین، مدیر موفق یک شرکت هواپیمایی؛ و جیا-نینگ که در یک رستوران فست‌فود کار می‌کند.

شام‌های یکشنبه خانواده اهمیت ویژه‌ای دارند؛ غذاهایی مفصل که با دقت آماده می‌شوند و همه با اشتها از آن‌ها لذت می‌برند. با وجود تفاوت‌هایشان، اعضای خانواده همچنان رابطه‌ای نزدیک با یکدیگر دارند و این شام‌های هفتگی در فراز و نشیب‌های زندگی شخصی‌شان، از روابط عاشقانه جدید گرفته تا شکست‌های عاطفی، برایشان آرامش و حمایت به همراه می‌آورد.

یکی از شاهکارهای کارنامه آنگ لی است و به لطف داستان‌گویی دقیق او و درک عمیقش از روابط پیچیده انسانی، جایگاه ویژه‌ای در سینما پیدا می‌کند. پیوند ناگسستنی این خانواده و غذاهای لذیذی که با یکدیگر تقسیم می‌کنند، یادآور اهمیت خانواده، عشق و لذت‌های ساده زندگی است.

آنگ لی در این فیلم، لطافت و شیرینی را به زیباترین شکل با یکدیگر ترکیب می‌کند و با تعادل فوق‌العاده میان طنز و احساسات، لبخند را روی صورت تماشاگر می‌آورد.

و البته، فیلم فقط درباره غذا نیست فیلم در واقع درباره خانواده، نسل‌ها و تغییر تایوان سنتی به تایوان مدرن است؛ غذا وسیله‌ای است که پدر با آن هنوز تلاش می‌کند خانواده را کنار هم نگه دارد.

فیلم نامزد اسکار بهترین فیلم خارجی‌زبان شد و در نظرسنجی (BBC Culture) از ۱۰۰ فیلم بزرگ غیرانگلیسی‌زبان تاریخ نیز قرار گرفت.

۸. فیلم « ضیافت بابت»، (Babette's Feast)

  • کارگردان: گابریل آکسل
  • بازیگران: استفان اودران، یارل کوله، بیبی آندرشون، گیتا نوربی و بیرگیت فیدرسپیل
  • کشور: دانمارک
  • محصول: ۱۹۸۷

فیلم دانمارکی ضیافت بابت یک کمدی-درام است که ما را به زندگی دو خواهر زیبا  می‌برد که در سواحل دورافتاده و متروک یوتلند زندگی می‌کنند. زندگی آن‌ها زمانی به‌سرعت تغییر می‌کند که خواستگار سابق فیلیپا، یک پناهنده پاریسی به نام بابِت را برای کار به عنوان آشپز خانواده نزد آن‌ها می‌فرستد. مهارت فوق‌العاده بابِت در آشپزی و جشن باشکوهی که با غذا و شراب برپا می‌کند، همه چیز را تغییر می‌دهد و دو خواهر را از زندگی سرد و یکنواختشان بیرون می‌آورد.

ضیافت بابت ساخته گابریل آکسل، پیش از هر چیز، از آن فیلم‌هایی است که صرفاً درباره غذا نیستند؛ بلکه از طریق غذا به موضوعاتی مانند استعداد، شور و اشتیاق، عشق و فداکاری می‌پردازند. فیلم نه‌تنها تصویری منحصربه‌فرد از رابطه غذا و معنویت ارائه می‌دهد، بلکه رویکرد متفاوت و غیرمتعارف کارگردان نیز بسیار تأثیرگذار است؛ به‌خصوص در به تصویر کشیدن این ایده که چگونه طعم و مزه می‌تواند روح انسان را به نوعی حالت خلسه و شور برساند.

در کنار این موضوعات، فیلم داستان زیبایی درباره دوستی و کشف دوباره خویشتن نیز روایت می‌کند که بسیار صمیمی و تأثیرگذار است. فیلم نخستین فیلم دانمارکی بود که اسکار بهترین فیلم خارجی زبان را برد.

۹. فیلم «تقریبا مارتا» (Mostly Martha)

  • کارگردان:ساندرا نِتِل‌بِک
  • بازیگران: مارتینا گدک، سرجیو کاستلیتو، ماکسیم فورسته، آگوست تسیرنر، اولریش تامسن و زیبیله کانونیکا
  • کشور:  آلمان
  • محصول: ۲۰۰۱

تقریبا مارتا داستان مارتا کلاین، یک سرآشپز حرفه‌ای و کمال‌گرا در هامبورگ است که تقریباً تمام زندگی‌اش را وقف آشپزی کرده و مهارت‌های آشپزی برایش مهم‌ترین راه ارتباط با دنیاست. وقتی خواهرش در یک تصادف می‌میرد، مارتا ناگهان مسئولیت نگهداری از خواهرزاده هشت‌ساله‌اش، لینا، را بر عهده می‌گیرد؛ دختری که بعد از مرگ مادرش منزوی شده و حتی حاضر نیست غذا بخورد. از طرف دیگر، رستوران یک آشپز ایتالیایی به نام ماریو را استخدام می‌کند؛ مردی شاد، آزاد و کاملاً متفاوت با مارتا که نظم وسواس‌گونه او را به هم می‌ریزد.

نقطه قوت فیلم تقریبا مارتا  این است که آشپزی را به شخصیت مارتا گره می‌زند؛ او در آشپزخانه می‌تواند همه‌چیز را کنترل کند، اما در زندگی عاطفی و خانوادگی چنین توانایی‌ای ندارد. ورود لینا و ماریو مجبورش می‌کند از دنیای دقیق و بسته خودش بیرون بیاید و یاد بگیرد که زندگی همیشه قابل کنترل نیست. فیلم در بعضی لحظات به سمت یک رمانتیک‌کمدی آشنا حرکت کند و رابطه میان غذا، تنهایی و عشق، به آن عمق بیشتری می‌دهد. جالب اینکه خود ساندرا نِتِل‌بِک گفته بود می‌خواست فیلمی درباره عشق و غذا بسازد و نشان دهد کسی که هنر آشپزی را به کمال رسانده، ممکن است هنوز بلد نباشد از لذت زندگی استفاده کند.

فیلم در زمان خود بسیار مورد توجه قرار گرفت؛ در سایت راتن‌توماتوز امتیاز ۹۲% را دارد و بعدها نسخه آمریکایی آن با عنوان No Reservations  با بازی کاترین زتاجونز ساخته شد.

۱۰. «آشپزی درجه یک» (Les Saveurs du Palais)

  • کارگردان: کریستین ونسان
  • بازیگران:کاترین فرو، آرتور دوپون و ژان دورمسون
  • کشور: فرانسه
  • محصول: ۲۰۱۲

داستان واقعی دانیل مازه-دلپوک ، زنی که به عنوان سرآشپز خصوصی بیست و یکمین رئیس‌جمهور فرانسه، فرانسوا میتران ، استخدام شد. او که با آشپزی اصیل و سنتی فرانسوی کار می‌کند، خیلی زود با حسادت آشپزهای آشپزخانه مرکزی، قوانین و تشریفات کاخ و محدودیت‌های رژیمی رئیس‌جمهور روبه‌رو می‌شود.

نقطه قوت فیلم این است که آشپزی را در مقابل قدرت سیاسی قرار می‌دهد. خود سازندگان ایده فیلم را بر دو مفهوم بنا کرده بودند: «قدرت آشپزی» و «آشپزیِ قدرت». دلپوک فقط می‌خواهد غذای خوب درست کند، اما وارد محیطی می‌شود که حتی یک بشقاب غذا هم تحت تأثیر سیاست، تشریفات، بودجه و رژیم غذایی قرار دارد. کاترین فرو در نقش زنی مقتدر، سخت‌گیر و عاشق آشپزی، مهم‌ترین نقطه قوت فیلم است و برای بازی‌اش نامزد جایزه سزار بهترین بازیگر زن شد.

۱۱. فیلم «منو غذا» (The Menu) 

  • کارگردان: مارک مایلود
  • بازیگران: رالف فاینز، آنیا تیلور-جوی، نیکلاس هولت، هانگ چائو، جنت مک‌تیر، جودیت لایت، رید برنی و جان لگوییزامو.
  • کشور:  انگلستان/ آمریکا
  • محصول: ۲۰۲۲

تایلر، یک جوان ثروتمند و شیفته غذا، همراه مارگو به یک رستوران فوق‌العاده لوکس و تقریباً دست‌نیافتنی به نام (Hawthorn)  می‌رود. رستورانی که روی جزیره‌ای دورافتاده قرار دارد و سرآشپز مشهورش، جولیان اسلوویک، برای مهمانان یک منوی چندمرحله‌ای و بسیار گران آماده کرده است. اما هرچه شب جلوتر می‌رود، مهمانان متوجه می‌شوند این شام معمولی نیست و هر بشقاب بخشی از یک نقشه بسیار تاریک‌تر است.

«منو» در ظاهر یک کمدی سیاه، تریلر و وحشت روان‌شناختی است، اما در لایه زیرین درباره رابطه پیچیده میان هنر و تجاری‌شدن هنر رستوران‌های گران قیمت است. جولیان اسلوویک زمانی عاشق آشپزی بوده، اما شهرت، ثروت، منتقدان، مشتریان ثروتمند و فرهنگ فاین‌داینینگ باعث شده چیزی که زمانی برایش لذت‌بخش بوده تبدیل به یک وسواس بیمارگونه شود. فیلم همزمان سرآشپز، مشتری، منتقد غذا و صنعت لوکس رستوران را مسخره می‌کند.

یکی از نقاط قوت فیلم، بازی رالف فاینز است. اسلوویک در ظاهر بسیار آرام، مؤدب و کنترل‌شده است، اما زیر این آرامش خشم و ناامیدی عمیقی وجود دارد. فاینز این شخصیت را طوری بازی می‌کند که حتی وقتی آرام حرف می‌زند، احساس می‌کنیم هر لحظه ممکن است اتفاق وحشتناکی رخ دهد.

ایده فیلم از تجربه واقعی ویل تریسی، یکی از نویسندگان فیلم، در یک رستوران جزیره‌ای در نزدیکی برگن نروژ شکل گرفت. برای طراحی غذاهای فیلم نیز سرآشپز مشهور دومینیک کرن، سرآشپز رستوران (Atelier Crenn)  در سان‌فرانسیسکو، به عنوان مشاور حضور داشت و بعضی از غذاهای رستوران خودش را برای فیلم بازسازی کرد.

۱۲. فیلم «شکم: یک داستان آشپزی»  (Estômago: A Gastronomic Story)

  • کارگردان: مارکوس ژورژه
  • بازیگران: ژوائو میگل، فابیولا ناسیمنتو، بابو سانتانا، کارلو بریانی و پائولو میکلوس
  • کشور: برزیل/ایتالیا
  • محصول:۲۰۰۷

فیلم درباره رایموندو نوناتو، مردی فقیر است که برای پیدا کردن زندگی بهتر به شهر می‌آید و به‌طور اتفاقی استعداد فوق‌العاده‌ای در آشپزی پیدا می‌کند. او ابتدا در یک بار کوچک کار می‌کند، اما مهارتش، مخصوصاً در درست کردن غذاهایی مثل  (coxinha)نوعی کراکت مرغ برزیلی، باعث می‌شود مورد توجه قرار بگیرد و بعد به یک رستوران ایتالیایی راه پیدا کند. داستان به‌صورت رفت‌وبرگشتی میان زندگی او در آشپزخانه و دوران زندان روایت می‌شود؛ جایی که نوناتو یاد می‌گیرد آشپزی فقط وسیله‌ای برای سیر کردن آدم‌ها نیست، بلکه می‌تواند ابزار قدرت، بقا و کنترل دیگران باشد.

فیلم شکم: یک داستان آشپزی یکی از متفاوت‌ترین فیلم‌های آشپزی است، چون برخلاف فیلم‌هایی مثل سرآشپز و مزه همه چیز، آشپزی را رمانتیک نمی‌کند؛ در اینجا غذا با قدرت، خشونت، طبقه اجتماعی و بقا گره خورده است. مارکوس ژورژه از غذا به‌عنوان استعاره‌ای برای جامعه استفاده می‌کند: در زندگی کسانی هستند که می‌خورند و کسانی که خورده می‌شوند، و نوناتو خیلی زود یاد می‌گیرد چگونه با مهارت آشپزی جای خودش را در این سلسله‌مراتب تغییر دهد. منتقدان نیز به‌شدت از آن استقبال کردند؛ فیلم در جشنواره‌های مختلف جوایز متعددی گرفت، از جمله جایزه بهترین فیلم در جشنواره وایادولید، جایزه هیئت داوران رِین‌دنس و چندین جایزه در جشنواره فیلم ریو.

۱۳. فیلم «جولی و جولیا» (Julie & Julia)

  • کارگردان: نورا افرونبازیگران: مریل استریپ، ایمی آدامز، استنلی توچی، کریس مسینا، جین لینچ و لیندا ایموند
  • کشور:  آمریکا
  • محصول: ۲۰۱۲

فیلم دو داستان را به‌صورت موازی روایت می‌کند. در دهه ۱۹۵۰، جولیا چایلد، با بازی مریل استریپ، در فرانسه زندگی می‌کند و به‌تدریج عاشق آشپزی می‌شود و تصمیم می‌گیرد هنر آشپزی فرانسوی را به زنان آمریکایی آموزش دهد. چند دهه بعد، جولی پاول، با بازی ایمی آدامز، نویسنده‌ای جوان و سرخورده است که تصمیم می‌گیرد در یک سال تمام ۵۲۴ دستور غذای کتاب معروف جولیا چایلد، «مسترینگ هنر پخت غذای فرانسوی» (Mastering the Art of French Cooking)  را بپزد و تجربه‌اش را در وبلاگش ثبت کند.

فیلم در واقع درباره آشپزی، جاه‌طلبی و پیدا کردن معنا در زندگی است. نقطه قوت اصلی آن بازی فوق‌العاده مریل استریپ است که جولیا چایلد را نه صرفاً به‌عنوان یک آشپز مشهور، بلکه به‌عنوان زنی پرانرژی، کنجکاو، شوخ‌طبع و عاشق زندگی بازسازی می‌کند. رابطه جولیا با همسرش پل چایلد نیز یکی از بخش‌های دوست‌داشتنی فیلم است؛ رابطه‌ای که نشان می‌دهد موفقیت جولیا بدون حمایت همسرش به این شکل امکان‌پذیر نبود. مریل استریپ برای بازی در نقش جولیا چایلد اسکار بهترین بازیگر زن را نامزد شد و برای این نقش جایزه گلدن گلوب را نیز دریافت کرد. فیلم همچنین یکی از آخرین آثار مهم نور افرون به‌عنوان کارگردان بود.

۱۴. فیلم «خوشمزه»Delicious / Délicieux

  • کارگردان: اریک بِسناربازیگران: گرگوری گادبوا، ایزابل کاره، بنژامن لاورن، گیوم دو تونکِدک و کریستین کلاویه
  • کشور: فرانسه و بلژیک
  • محصول:۲۰۲۱

فیلم در فرانسه و در آستانه انقلاب فرانسه اتفاق می‌افتد. پیر منسِرون یک آشپز ماهر است که برای اشراف‌زادگان آشپزی می‌کند. پس از اینکه یکی از غذاهای ابتکاری او مورد تمسخر قرار می‌گیرد، از آشپزخانه اشرافی کنار گذاشته می‌شود. او همراه پسرش به خانه خود بازمی‌گردد و در آنجا با زنی مرموز به نام لوئیز آشنا می‌شود که از او می‌خواهد آشپزی را به او یاد بدهد. این دو در نهایت تصمیم می‌گیرند کاری غیرمعمول انجام دهند، غذا را از آشپزخانه اشراف بیرون بیاورند و آن را در اختیار همه مردم قرار دهند.

فیلم از یک داستان آشپزی ساده فراتر می‌رود و به یکی از مهم‌ترین تغییرات تاریخ غذا اشاره می‌کند. ظهور رستوران عمومی در فرانسه. پیش از آن، آشپزی سطح بالا عمدتاً متعلق به دربار و اشراف بود؛ اما تغییرات اجتماعی و سیاسی قرن هجدهم به تدریج امکان شکل‌گیری فرهنگ جدیدی از غذا خوردن را فراهم کرد.

فیلم (Delicious) فیلمی گرم، خوش‌ساخت و کلاسیک درباره آزادی، طبقه اجتماعی و تولد یک فرهنگ غذایی جدید است. بهترین بخش فیلم رابطه میان پیر و لوئیز است؛ دو شخصیت که هر کدام به دلیلی از جامعه خود رانده شده‌اند و از طریق آشپزی دوباره جایگاهشان را پیدا می‌کنند. فیلم برخلاف مزه همه چیز روی جزئیات حسی و عاشقانه غذا تمرکز نمی‌کند، بلکه از غذا به‌عنوان نماد انقلاب اجتماعی استفاده می‌کند.

۱۵. فیلم «تونی» (Tony)

  • کارگردان: مت جانسون
  • فیلمنامه: مت جانسون، متیو میلر، تاد بارتلز و لو هاوبازیگران: دومینیک سسا، آنتونیو باندراس، امیلیا جونز، لئو وودال، استاورووس هالکیاس، داگمارا دومینچیک و ریچ سامر.
  • کشور: آمریکا
  • محصول: ۲۰۲۶

تونی داستان آنتونی بوردین ۱۹ ساله را روایت می‌کند؛ سال‌ها پیش از آنکه به سرآشپز مشهور، نویسنده Kitchen Confidential  و یکی از محبوب‌ترین چهره‌های تلویزیونی حوزه غذا و سفر تبدیل شود. بوردین جوان که در آن زمان بیشتر رویای نویسنده شدن دارد، به پراوینستاون در کیپ‌کاد می‌رود و به‌طور اتفاقی وارد یک آشپزخانه شلوغ و خشن می‌شود. او در آنجا به‌عنوان نیروی ساده آشپزخانه کار می‌کند و زیر نظر سرآشپزی به نام سیرو با بازی آنتونیو باندراس، کم‌کم با دنیای واقعی آشپزی آشنا می‌شود. همین تابستان تبدیل به تجربه‌ای می‌شود که مسیر زندگی او را تغییر می‌دهد.

چیزی که تونی را جالب می‌کند این است که فیلم نمی‌خواهد یک زندگی‌نامه کامل از بوردین باشد. مت جانسون فقط یک مقطع کوتاه و سرنوشت‌ساز از زندگی او را انتخاب کرده است. زمانی که بوردین هنوز یک جوان مغرور، بی‌قرار و تا حدی سردرگم است و هنوز نمی‌داند قرار است چه کسی بشود. فیلم بیشتر از فرمول یک داستانِ بزرگ‌شدن و رسیدن به پختگی  درباره شکل‌گیری یک سرآشپز است تا یک فیلم زندگی‌نامه‌ایی  مرسوم. این فیلم موفق شده است تا اکنون امتیاز 95% در سایت راتن‌توماتوز را کسب کرده است.

یکی از نکات جالب فیلم، حضور اریک ریپرت، سرآشپز مشهور و دوست واقعی آنتونی بوردین، در فیلم در نقش یک مربی آشپزی ظاهر می‌شود. این حضور برای پایان فیلم معنای خاصی پیدا می‌کند، چون ریپرت یکی از مهم‌ترین دوستان بوردین در سال‌های بعد زندگی او بود.

نویسنده: هاشم جهرمی