بیوگرافی آمیتاب باچان | از جوان خشمگین بالیوود تا اسطوره ۸۴ ساله سینمای هند

به گزارش فیلمزی، آمیتاب باچان در بیش از پنج دهه فعالیت هنری، با آثاری چون «شعله»، »دیوار»، «دان»،«بلک»، «پیکو» و «پینک»، نسل‌های مختلف تماشاگران را همراه خود کرده و با وجود شکیت‌های تجاری در فیلم‌هایی که بازی کرده و همچنین تغییر سلیقه مخاطبان، همچنان جایگاه خود را به عنوان یک ستاره را حفظ کرده است. ستاره‌ای که سال‌هاست با لقب «بیگ بی» (Big B) شناخته می‌شود.

داستان زندگی آمیتاب باچان تنها روایت موفقیت یک بازیگر مشهور نیست. بلکه بخشی از تاریخ تحول بالیوود محسوب می‌شود. از روزگاری که با شخصیت‌های خشمگین و عدالت‌خواه به محبوبیت رسید تا سال‌هایی که در نقش پدر، معلم، وکیل و مردان سالخورده ظاهر شد، باچان نشان داده است که ماندگاری در سینما بیش از شهرت، به توانایی تغییر و بازآفرینی وابسته است.

آمیتاب باچان در ۱۱ اکتبر ۱۹۴۲ در شهر الله‌آباد، که امروزه با نام پرایاگراج شناخته می‌شود، به دنیا آمد. او در خانواده‌ای فرهنگی رشد کرد. پدرش، هری‌ونش رای باچان، از شاعران نامدار زبان هندی و مادرش، تجی باچان، از علاقه‌مندان هنر و فعالیت‌های اجتماعی بود.

نام اولیه او «اینقلاب» بود، اما بعدها نام «آمیتاب» برای او انتخاب شد. نامی که به معنای نوری بی‌پایان تعبیر می‌شود. محیط خانوادگی و ارتباط نزدیک با ادبیات، شعر و نمایش از همان دوران کودکی در شکل‌گیری شخصیت هنری او نقش داشت.

باچان بخشی از تحصیلات خود را در مدرسه شروود در نینیتال گذراند و سپس در کالج کیروری مال دانشگاه دهلی تحصیل کرد. بااین‌حال، ورود او به سینما مسیری مستقیم و آسان نداشت. پیش از آنکه بازیگر شود، مدتی در کلکته مشغول کار بود و در ابتدای تلاش برای ورود به صنعت سینما نیز با پاسخ‌های منفی مواجه شد.

قد بلند، چهره متفاوت و صدای بم و متمایز او در ابتدا با الگوی رایج ستاره‌های جوان سینمای هند فاصله داشت. ویژگی‌هایی که بعدها به مهم‌ترین عناصر هویت سینمایی‌ او تبدیل شدند.

زندگی شخصی آمیتاب باچان همواره مورد توجه رسانه‌های هند بوده است. او در سال ۱۹۷۳ با جایا بهادوری، بازیگر شناخته‌شده سینمای هند، ازدواج کرد. این زوج پیش از ازدواج در چند پروژه سینمایی با یکدیگر همکاری داشتند.

حاصل این ازدواج دو فرزند به نام‌های شوتا باچان و آبیشک باچان است. آبیشک مانند پدر و مادر وارد حرفه بازیگری شد و در فیلم‌های مختلفی حضور یافت. او در سال ۲۰۰۷ با آیشواریا رای، بازیگر سرشناس و برنده سابق عنوان دوشیزه جهان، ازدواج کرد.

باچان در طول زندگی حرفه‌ای خود تلاش کرده است میان جایگاه عمومی و روابط خانوادگی‌ تعادل برقرار کند. حضور اعضای خانواده در رویدادهای سینمایی، جشن‌ها و مناسبت‌های مختلف، همواره توجه رسانه‌های سرگرمی هند را به خود جلب کرده است.

فعالیت سینمایی آمیتاب باچان در سال ۱۹۶۹ آغاز شد. او در همان سال به‌عنوان راوی در فیلم Bhuvan Shome ساخته مرینال سن حضور داشت و نخستین تجربه بازیگری مهم خود را با فیلم Saat Hindustani (هفت هندی) به کارگردانی خواجه احمد عباس پشت سر گذاشت.

این فیلم درباره گروهی از مبارزان آزادی‌خواه بود و باچان برای حضور در آن جایزه ملی بهترین بازیگر تازه‌وارد را دریافت کرد. با این‌حال، موفقیت اولیه به معنای تبدیل‌شدن فوری او به ستاره نبود.

در سال‌های بعد، او در چندین فیلم ظاهر شد که بسیاری از آن‌ها نتوانستند موفقیت تجاری قابل‌توجهی به دست آورند. نقطه امیدبخش این دوران، حضور در فیلم Anand (آناند) محصول ۱۹۷۱ در کنار راجش خانا بود.

باچان در این درام احساسی، نقش پزشکی آرام و درون‌گرا را بازی می‌کرد که با بیماری خوش‌بین و سرشار از زندگی روبه‌رو می‌شود. تضاد میان شخصیت کنترل‌شده او و شور زندگی شخصیت اصلی فیلم، زمینه درخشش بازیگر جوان را فراهم کرد.

او برای این نقش جایزه فیلم‌فیر بهترین بازیگر نقش مکمل مرد را به دست آورد. با وجود این موفقیت، هنوز تا رسیدن به جایگاه یکی از بزرگ‌ترین ستاره‌های سینمای هند فاصله داشت.

سال ۱۹۷۳ با اکران فیلم «زنجیر» به کارگردانی پراکاش مهرا، مسیر حرفه‌ای آمیتاب باچان برای همیشه تغییر کرد.

تا پیش از آن، بخش بزرگی از سینمای تجاری هند تحت سلطه قهرمانان عاشق‌پیشه و داستان‌های رمانتیک بود. اما باچان با شخصیت «ویجی خانا»، مأموری سرسخت و خشمگین که برای اجرای عدالت مبارزه می‌کرد، الگوی متفاوتی از قهرمان سینمایی را به نمایش گذاشت.

این شخصیت در فضای اجتماعی هند دهه ۱۹۷۰ معنای ویژه‌ای پیدا کرد. بیکاری، نابرابری اقتصادی، فساد و نارضایتی اجتماعی، زمینه‌ای فراهم کرده بود که تماشاگران بتوانند با قهرمانی معترض و عصیانگر ارتباط برقرار کنند.

موفقیت زنجیر موجب شد لقب «مرد جوان خشمگین» به آمیتاب باچان تعلق بگیرد. عنوانی که برای سال‌ها با شخصیت سینمایی او پیوند خورد.

این تصور عمومی از باچانِ جوان با فیلم «دیوار» محصول ۱۹۷۵ به کارگردانی یاش چوپرا به اوج رسید. باچان در این فیلم نقش ویجی ورما را بازی کرد؛ مردی که از فقر و تبعیض به دنیای جرم کشیده می‌شود و در برابر برادر پلیس خود قرار می‌گیرد.

«دیوار» تنها یک درام جنایی نبود، بلکه تضاد میان اخلاق فردی، عدالت اجتماعی و ساختار طبقاتی را به تصویر می‌کشید. شخصیت ویجی با وجود رفتارهای خشونت‌آمیز و تصمیم‌های اشتباه، برای بسیاری از تماشاگران قابل‌درک بود.

در همان سال، فیلم «شعله» به کارگردانی رامش سیپی اکران شد. فیلمی که ما ایرانی‌ها آن را خیلی دوست داریم و از آثاری بود در دهه ۶۰ میان ما رد و بدل می‌شد.

این فیلم بعدها به یکی از مهم‌ترین و محبوب‌ترین فیلم‌های تاریخ سینمای تجاری هند تبدیل شد.

باچان در کنار دارمندرا، نقش «جای» را ایفا کرد. برخلاف برخی نقش‌های پرخروش او، جای شخصیتی کم‌حرف، آرام و وفادار بود. همین تفاوت نشان داد که جذابیت باچان فقط به نمایش خشم و قدرت فیزیکی وابسته نیست.

موفقیت زنجیر، دیوار و شعله، نام آمیتاب باچان را به یکی از ستون‌های اصلی بالیوود در دهه ۱۹۷۰ تبدیل کرد.

در نیمه دوم دهه ۱۹۷۰ و آغاز دهه ۱۹۸۰، آمیتاب باچان به یکی از قدرتمندترین ستاره‌های گیشه هند تبدیل شد. حضور او در یک فیلم می‌توانست عامل مهمی در جلب سرمایه‌گذاران و تماشاگران باشد.

بااین‌حال، آنچه این دوران را مهم می‌کند، تنها فروش فیلم‌ها نیست، بلکه تنوع شخصیت‌هایی است که باچان در آن‌ها ظاهر شد.

در فیلم امر اکبر آنتونی محصول ۱۹۷۷، او در کنار ریشی کاپور و وینود خانا حضور یافت و توانایی خود را در بازی کمدی، اجرای ترانه‌ها و خلق شخصیتی پرانرژی نشان داد. این فیلم برای او جایزه فیلم‌فیر بهترین بازیگر مرد را به همراه داشت.

یک سال بعد، فیلم «دان» محصول ۱۹۷۸، چهره دیگری از او ارائه کرد. باچان در نقشی دوگانه ظاهر شد و میان یک تبهکار بانفوذ و مردی معمولی که شباهت ظاهری به او داشت، تفاوتی باورپذیر ایجاد کرد.

دان از آثار مهم ژانر جنایی و اکشن سینمای هند شد و باچان برای بازی در آن دومین جایزه فیلم‌فیر بهترین بازیگر مرد خود را دریافت کرد.

فیلم‌های «تریشول»، «مقدر کا سکندر»، «کالا پتارم»، «نمک حلال» و «شرابی» نیز از دیگر آثار مهم این دوران بودند.

او در این سال‌ها هم قهرمان اکشن بود، هم عاشق شکست‌خورده و هم شخصیتی کمدی. توانایی حرکت میان ژانرهای مختلف کمک کرد تا محبوبیتش به یک گروه خاص از مخاطبان محدود نماند.

یکی از مهم‌ترین اتفاقات زندگی آمیتاب باچان در سال ۱۹۸۲ و هنگام فیلم‌برداری «کولی» رخ داد.

او در جریان اجرای یک صحنه درگیری با پونیت ایسار به‌شدت از ناحیه شکم آسیب دید. این حادثه به خونریزی داخلی و بستری‌شدن طولانی‌مدت او در بیمارستان منجر شد و برای مدتی جانش را در خطر قرار داد.

شدت حادثه به اندازه‌ای بود که اخبار مربوط به وضعیت او به یکی از موضوعات اصلی رسانه‌های هند تبدیل شد. طرفدارانش در نقاط مختلف کشور برای بهبودی او دعا می‌کردند.

باچان سرانجام از این بحران جان سالم به در برد و فیلم کولی در سال ۱۹۸۳ به نمایش درآمد. سازندگان فیلم حتی صحنه وقوع حادثه را در نسخه نهایی مشخص کردند.

این اتفاق علاوه بر تأثیر جسمانی و حرفه‌ای، رابطه عاطفی میان باچان و هوادارانش را نیز به شکلی کم‌سابقه آشکار کرد.

آمیتاب باچان در طول دوران فعالیت خود جوایز متعددی از جشنواره‌ها و نهادهای هنری دریافت کرده است. بخشی از این افتخارات به موفقیت او در سینمای تجاری مربوط می‌شود و بخشی دیگر به نقش‌آفرینی‌های جدی و توانایی‌های بازیگری‌اش اختصاص دارد.

جوایز ملی فیلم هند (National Film Awards) از مهم‌ترین افتخارات سینمایی این کشور هستند. باچان چهار مرتبه جایزه بهترین بازیگر مرد را دریافت کرده است.

از دیگر نشان های افتخار او می توان به «پادما شری»، یکی از نشان‌های افتخار غیرنظامی هند، به پاس خدمات هنری، «پادما بوشان، از افتخارات مهم ملی هند برای خدمات برجسته در عرصه‌های مختلف، «لژیون دونور فرانسه» دریافت درجه افسر نشان لژیون دونور به پاس دستاوردهای هنری و فرهنگی از نشان های هنری است باچان در یافت کرده است.

اما عالی‌ترین افتخار سینمایی هند برای مجموعه دستاوردهای حرفه‌ای،، مربوط به سال ۲۰۱۸ و اعطاشده در سال ۲۰۱۹ است که او توانست جایزه داداصاحب پالکه را دریافت کند.

این جایزه نقطه مهمی در کارنامه باچان بود. زیرا برخلاف جوایز مربوط به یک نقش یا فیلم مشخص، برای تقدیر از تأثیر بلندمدت یک هنرمند بر سینمای هند اعطا شد.