پرش به محتوای اصلی

بیوگرافی مارتین اسکورسیزی | مردی که از مرگ و اعتیاد بازگشت تا تاریخ سینما را بنویسد

مطالعه ۱۶ دقیقه
مارتین اسکورسیزی (Martin Scorsese) با دستان باز در مقابل پس‌زمینه تیره

روایت زندگی مارتین اسکورسیزی، فیلم‌سازی که خاطرات محله‌ی ایتالیایی‌ها، ایمان، خشونت و رؤیای آمریکایی را به سینما آورد.

دیروز، هفدهم نوامبر، جهان سینما بار دیگر سالروز تولد مردی را جشن گرفت که نه تنها تاریخ هنر هفتم را بازنویسی کرد، بلکه خود به یکی از ستون‌های اصلی و تپنده‌ی آن بدل شد؛ مارتین اسکورسیزیِ بزرگ که در ۸۴ سالگی همچنان با اشتیاق یک فیلم‌ساز جوان، دوربین را ابزاری برای کاوش در تاریک‌ترین زوایای روح انسان، ایمان، گناه و رستگاری می‌داند. اسکورسیزی که در محله‌ی ایتالیایی‌تبار کویینز نیویورک بزرگ شد، از همان دوران کودکی به دلیل بیماری آسم ناچار بود جهان را از پشت پنجره‌ی اتاقش و از دریچه‌ی سالن‌های تاریک سینما تماشا کند و همین انزوای ناخواسته، عشق بی‌حدوحصر و وسواس‌گونه‌ی او را به تصویر و روایت شعله‌ور ساخت. او در دهه‌ی هفتاد میلادی به عنوان یکی از پیشگامان «هالیوود نو»، زبان سینما را از قید قواعد کلاسیک رها کرد و با دوربینِ پرشتاب، تدوین‌های تپنده‌ی تلما شونمیکر و موسیقی‌هایی که همچون رگ‌های خونی در پیکره‌ی فیلم جریان دارند، نبض خیابان‌های خشن و پرالتهاب آمریکا را به تصویر کشید.

از تنهاییِ خفه‌کننده‌ی تراویس بیکل در «راننده تاکسی» و سقوط تراژیک جیک لاموتا در «گاو خشمگین» گرفته تا صعود و سقوط بی‌رحمانه‌ی مافیا در «رفقای خوب» و «کازینو»، اسکورسیزی همواره به جای قضاوت کردن شخصیت‌های گناهکارش، با نگاهی عمیقاً انسانی و کاتولیک، رنج و تناقض‌های درونی آن‌ها را واکاوی کرده است. همکاری‌های تاریخی و ماندگار او با رابرت دنیرو و لئوناردو دی‌کاپریو، به خلق برخی از فراموش‌نشدنی‌ترین پرتره‌های سینمایی تاریخ انجامید؛ پرتره‌هایی که در آثاری چون «گرگ وال استریت»، «مرد ایرلندی» و «قاتلان ماه گل» نشان دادند که دغدغه‌های او درباره‌ی طمع، قدرت و خشونت نهادینه‌شده در تاریخ آمریکا با گذر زمان نه تنها کهنه نشده، بلکه تیزتر و عمیق‌تر نیز شده است. با این حال، عظمت مارتین اسکورسیزی تنها به کارنامه‌ی درخشان کارگردانی او محدود نمی‌شود؛ او در مقام یک مورخ، نظریه‌پرداز و عاشقِ سینه‌چاک سینما، با تأسیس «بنیاد فیلم» و پروژه «سینمای جهان»، عمر خود را وقف نجات، مرمت و معرفی شاهکارهای فراموش‌شده‌ی سینما از سراسر دنیا، از جمله سینمای ایران و آثار بهرام بیضایی و عباس کیارستمی کرده است تا میراث تصویری بشر از گزند زمان در امان بماند.

در روزگاری که سینما بیش از هر زمان دیگری در محاصره‌ی فرمول‌های تجاری و سرگرمی‌های زودگذر قرار گرفته، اسکورسیزی همچنان با جسارت تمام از «سینما به مثابه هنر» دفاع می‌کند و به نسل‌های جدید یادآوری می‌کند که یک فیلم واقعی می‌تواند وجدان انسان را بیدار کند و تا ابد در حافظه‌ی جمعی باقی بماند. به بهانه‌ی سالروز تولد این استاد بی‌بدیل، نه فقط به یک کارگردانِ برنده‌ی اسکار، بلکه به وجدان بیدار هنر هفتم ادای احترام می‌کنیم؛ هنرمندی که تمام زندگی‌اش را در قاب تصویر ریخت تا به ما بیاموزد چگونه عمیق‌تر ببینیم و حقیقت را در پسِ سایه‌ها جست‌وجو کنیم.

کپی لینک

کودکی و مرور کلی زندگی

اسکورسیزی در خانواده‌ای ایتالیایی‌ـ‌آمریکایی با ریشه‌ی سیسیلی در کویینز به دنیا آمد. پدر و مادرش، چارلز و کاترین اسکورسیزی که در صنعت پوشاک مشغول به کار بودند، هنگامی که مارتین هنوز کودک بود به محله‌ی «ایتالیای کوچک» در منهتن رفتند و بعدها در دهه‌ی هفتاد، گاهی به‌عنوان بازیگر در فیلم‌های پسرشان ظاهر شدند. اسکورسیزی فضای آن محله را «مانند روستایی در سیسیل» توصیف کرده است؛ جایی که زندگی خیابانی افراد مرتبط با تبهکاران، وفاداری خانوادگی، غذا، مذهب و فرهنگ سیسیلی، مواد اصلی بسیاری از شاهکارهای آینده‌اش را شکل دادند.

آسم شدید، اسکورسیزی را از ورزش و حضور طولانی در بیرون خانه محروم می‌کرد. خانواده‌اش تقریباً هر روز او را به سینما می‌بردند؛ تصمیم هوشمندانه‌ای که علاوه‌بر سرگرمی، جنبه‌ی درمانی نیز داشت، چراکه هوای خنک و تهویه‌شده‌ی سالن‌های سینما در نیویورکِ دهه‌ی چهل، تنفس را برای مارتین بیمار راحت‌تر می‌کرد. همان سالن‌های تاریک اشتیاق مادام‌العمرش به فیلم را شعله‌ور ساختند. او به‌ویژه مجذوب روایت‌های مربوط به تجربه‌ی ایتالیایی‌ها و آثار مایکل پاول و امریک پرسبرگر شد. از آنجا که خانواده‌اش توان مالی خرید دوربین فیلم‌برداری نداشتند، او در ۱۲ سالگی فیلم‌نامه‌ها و استوری‌بوردهای فیلم‌های خیالی (از جمله یک اثر حماسی رومی) را با جزئیات روی کاغذ می‌کشید که بر روی آن‌ها عبارت «به کارگردانی و تهیه‌کنندگی مارتین اسکورسیزی» دیده می‌شد. بدین ترتیب، کودکی نحیف و بیمار او به‌جای زمین بازی، با تلویزیون، سینما و تخیل تصویری گذشت.

تربیت کاتولیکی عمیق باعث شد در ۱۴ سالگی وارد مدرسه‌ی علوم دینی مقدماتی شود تا کشیش شود، اما پس از یک سال به دلیل نمرات ضعیف و حواس‌پرتی ناشی از عشق بیش‌ازحد به سینما از آنجا اخراج شد و مسیر زندگی‌اش برای همیشه به سمت هنر هفتم تغییر کرد. سال‌ها بعد، ساخت فیلم کوتاه کمدی و ۱۰ دقیقه‌ای «دختری به این زیبایی در مکانی این‌چنینی چه می‌کند؟» (۱۹۶۳)، جایزه‌ای نقدی و بورسیه‌ی ۵۰۰ دلاری دانشگاه نیویورک را برای او به ارمغان آورد. اسکورسیزی در نهایت در سال ۱۹۶۴ مدرک کارشناسی خود را در رشته‌ی ارتباطات فیلم و در سال ۱۹۶۶ مدرک کارشناسی ارشد فیلم را از همین دانشگاه دریافت کرد.

اسکورسیزی پس از تحصیل مدتی در دانشگاه نیویورک فیلم تدریس کرد و فیلم‌سازان برجسته‌ای همچون جاناتان کاپلان و الیور استون از شاگردانش بودند. پیوند او با والدینش همواره نزدیک ماند و هر دو را در نقش‌های کوتاه اما مهم فیلم‌هایش به کار گرفت. کاترین در «رفقای خوب (Goodfellas)» نقش به‌یادماندنی مادر شخصیت جو پشی را بازی کرد و مستند «ایتالیایی‌ـ‌آمریکایی (Italianamerican)» در سال ۱۹۷۴ خاطرات بداهه‌ی پدر و مادرش را درباره‌ی زندگی و فرهنگشان ثبت کرد؛ مستندی که حتی دستور پخت سس گوجه‌فرنگی مشهور مادرش در تیتراژ پایانی آن گنجانده شد.

اسکورسیزی پنج بار ازدواج کرده است. همسران او لرین ماری برنان از سال ۱۹۶۵ تا ۱۹۷۱، جولیا کامرون از ۱۹۷۶ تا ۱۹۷۷، ایزابلا روسلینی از ۱۹۷۹ تا ۱۹۸۲، باربارا دی فینا از ۱۹۸۵ تا ۱۹۹۱ و هلن شرمرهورن موریس از سال ۱۹۹۹ تاکنون بوده‌اند. سه دختر او کاترین، دومنیکا و فرانچسکا نام دارند. فرانچسکا بازیگر و فیلم‌ساز است و در «رفتگان (The Departed)»، «هوگو (Hugo)» و «هوانورد (The Aviator)» حضور داشته؛ دومنیکا نیز در «تنگه‌ی وحشت (Cape Fear)» و «عصر معصومیت (The Age of Innocence)» بازی کرده و اسکورسیزی همچنان در شهر محبوبش، نیویورک، زندگی می‌کند.

کپی لینک

ورود به سینما

فیلم‌های دانشجویی اسکورسیزی از سینمای آوانگارد اروپا، نئورئالیسم ایتالیا و موج نوی فرانسه الهام می‌گرفتند. آثاری چون «دختری مثل تو در چنین جایی چه می‌کند؟» (۱۹۶۳) و فیلم کوتاه «اصلاح بزرگ» (۱۹۶۷) ـ که بریدن رگ گردنِ یک مرد هنگام اصلاح را به استعاره‌ای از خودزنی آمریکا در جنگ ویتنام بدل کرد ـ توجه منتقدان را برانگیخت. نخستین فیلم بلند او، «چه کسی در خانه‌ام را می‌زند؟» (۱۹۶۸) با بازی هاروی کایتل، نخستین همکاری او را با تلما شونمیکر رقم زد؛ تدوینگری که از سال ۱۹۸۰ به بعد، به همکار ثابت بیش از پنج دهه‌ی فعالیت او تبدیل شد.

مهارت اسکورسیزی در تدوین، او را در سال ۱۹۷۰ به جایگاه دستیار کارگردان و تدوینگر مستند برنده‌ی اسکار «وودستاک» رساند. دو سال بعد، او فیلم کم‌بودجه‌ی «برتا واگن‌نشین» را برای راجر کورمن ساخت، اما انتقاد تند جان کاساوتیس که آن را اثری بی‌ارزش خواند، اسکورسیزی را واداشت به جهان شخصی خود بازگردد. نتیجه، شاهکار نیمه‌زندگی‌نامه‌ای «خیابان‌های پایین شهر» (۱۹۷۳) درباره‌ی محله‌ی ایتالیای کوچک بود که نخستین همکاری او را با رابرت دنیرو کلید زد و تحسین پالین کیل را برانگیخت. موفقیت این اثر باعث شد الن برستین او را برای کارگردانی «آلیس دیگر اینجا زندگی نمی‌کند» (۱۹۷۴) پیشنهاد دهد؛ فیلمی که اسکار بهترین بازیگر زن را برای برستین به ارمغان آورد.

در سال ۱۹۷۶، اسکورسیزی و فیلم‌نامه‌نویس پل شریدر با خلق «راننده تاکسی» یکی از آثار بنیادین سینمای آمریکا را رقم زدند. دنیرو برای بازی در نقش تراویس بیکلِ منزوی، هفته‌ها در خیابان‌های نیویورک تاکسی راند تا خشونت و انزوای شهر را لمس کند. این فیلم با بازی جودی فاستر و موسیقی برنارد هرمن، نخل طلای کن را برد و در چهار رشته نامزد اسکار شد. با این حال، شکست تجاری موزیکال پرهزینه‌ی «نیویورک، نیویورک» (۱۹۷۷) اسکورسیزی را وارد دوره‌ای تاریک و اعتیاد شدید به کوکائین کرد؛ هرچند ساخت مستند تحسین‌شده‌ی «آخرین والس» (۱۹۷۸) از کنسرت خداحافظی گروه «د بند»، نشان داد که نبوغ او همچنان پابرجاست.

سال ۱۹۷۸، اسکورسیزی بر اثر مصرف بیش‌ازحد مواد با خونریزی داخلی در بیمارستان بستری شد، اما رابرت دنیرو با پیشنهاد ساخت زندگی‌نامه‌ی جیک لاموتا عملاً جان او را نجات داد. نتیجه‌ی این همکاری، «گاو خشمگین» (۱۹۸۰) بود که قالب مرسوم فیلم‌های ورزشی را شکست، هشت نامزدی اسکار گرفت و برای دنیرو و تلما شونمیکر جایزه‌ی اسکار آورد.

اسکورسیزی در دهه‌ی ۱۹۸۰ از کناره‌گیری منصرف شد. پس از کمدی سیاه «سلطان کمدی» (۱۹۸۳) که سال‌ها جلوتر از زمانه‌ی خود فرهنگ شهرت را به سخره گرفت، او با فیلم کم‌بودجه‌ی «پس از ساعات اداری» (۱۹۸۵) به فضای سینمای مستقل بازگشت و جایزه‌ی بهترین کارگردانی کن را برد. در سال ۱۹۸۶، «رنگ پول» با بازی پل نیومن و تام کروز نخستین موفقیت بزرگ تجاری او را رقم زد و پس از ۲۵ سال، اسکار بهترین بازیگر مرد را نصیب نیومن کرد. این دهه با «آخرین وسوسه‌ی مسیح» (۱۹۸۸) به پایان رسید؛ اقتباسی جنجالی از رمان نیکوس کازانتزاکیس با بازی ویلم دفو که با وجود خشم محافظه‌کاران مذهبی و تهدیدهای جانی، نامزدی اسکار کارگردانی را برای اسکورسیزی به ارمغان آورد.

کپی لینک

بهترین فیلم‌ها

«رفقای خوب» محصول ۱۹۹۰ بازگشت شکوهمند اسکورسیزی به اوج بود. این اثر که بر پایه‌ی کتابی از نیکلاس پیلگی و با بازی ری لیوتا، رابرت دنیرو و جو پشی ساخته شد، برخلاف نگاه باشکوه «پدرخوانده»، زندگی بی‌رحم گانگسترهای رده‌پایین را با تدوین پرشتاب و موسیقی راک روایت کرد. سکانس مشهور و پرتنش رستوران در این فیلم حاصل خاطره‌ی واقعی جو پشی بود که اسکورسیزی بدون اطلاع سایر بازیگران سر میز آن را ضبط کرد تا واکنش‌هایشان واقعی باشد. این فیلم اسکار بازیگر مکمل را برای پشی آورد و مسیر سینمای جنایی مدرن را تغییر داد. اسکورسیزی پنج سال بعد با «کازینو» (۱۹۹۵) و همان تیم بازیگری به سراغ امپراتوری قمارخانه‌های لاس‌وگاس رفت؛ اثری که موفقیت تجاری کسب کرد و نامزدی اسکار را برای شارون استون رقم زد.

اسکورسیزی در دهه‌ی نود نشان داد که تسلطش محدود به آثار جنایی نیست. او پس از تریلر روان‌شناختی «تنگه‌ی وحشت» (۱۹۹۱)، با درام عاشقانه‌ی «عصر معصومیت» (۱۹۹۳) همان مضامین فشار اجتماعی و اسارت فردی را در بستری لطیف و تاریخی کاوید. در سال ۱۹۹۷ فیلم «کوندان» را درباره‌ی زندگی دالایی لاما ساخت که خشم دولت چین را برانگیخت و نام اسکورسیزی را در فهرست ممنوع‌الورودهای این کشور قرار داد. این دهه با درام تاریک «احضار مردگان» (۱۹۹۹) با بازی نیکلاس کیج به پایان رسید.

آغاز قرن جدید با پروژه‌ی رؤیایی «دارودسته‌های نیویورکی» (۲۰۰۲) همراه شد که ساخت آن حدود ۲۵ سال به طول انجامید. دنیل دی‌لوئیس برای ایفای نقش «بیل قصاب» تا مرز ابتلا به ذات‌الریه در نقش خود غرق شد و گلدن گلوب بهترین کارگردانی برای اسکورسیزی به ارمغان آمد. این فیلم همچنین آغاز همکاری تاریخی او با لئوناردو دی‌کاپریو بود؛ همکاری‌ای که در «هوانورد» (۲۰۰۴) به اوج رسید و پنج جایزه اسکار کسب کرد. سرانجام اسکورسیزی در سال ۲۰۰۶ با تریلر جنایی «رفتگان» با بازی دی‌کاپریو، مت دیمون و جک نیکلسون پس از پنج بار ناکامی، نخستین اسکار کارگردانی و بهترین فیلم خود را به دست آورد.

در دهه‌ی ۲۰۱۰، اسکورسیزی همچنان به تجربه‌گری ادامه داد. پس از تریلر معمایی «جزیره‌ی شاتر» (۲۰۱۰)، او با «هوگو» (۲۰۱۱) نخستین تجربه‌ی سه‌بعدی خود را به ادای دینی شاعرانه به ژرژ ملی‌یس و تاریخ سینما تبدیل کرد که پنج اسکار برد. در سال ۲۰۱۳، کمدی سیاه «گرگ وال‌استریت» با بازی دی‌کاپریو، ضمن ثبت رکورد گینس در استفاده از واژه‌های رکیک، طمع و فساد مالی آمریکا را به سخره گرفت. او سپس رؤیای ۲۷ ساله‌ی خود را با درام تاریخی «سکوت» (۲۰۱۶) محقق کرد؛ پروژه‌ای که اسکورسیزی و بازیگرانش برای به سرانجام رسیدن آن با حداقل دستمزد قانونی کار کردند.

اسکورسیزی در دهه‌ی هشتم زندگی‌اش با «مرد ایرلندی» (۲۰۱۹) و حضور هم‌زمان دنیرو، آل پاچینو و جو پشی، مرثیه‌ای تلخ درباره‌ی مافیا، پیری و تنهایی ساخت. چهار سال بعد، «قاتلان ماه گل» (۲۰۲۳) به عنوان ششمین فیلم بلند مشترک او با دی‌کاپریو و دهمین فیلم بلندش با دنیرو اکران شد. او پس از دیدار با رهبران بومیان اوسیج، فیلم‌نامه را به احترام قربانیان از نو نوشت و در پایان فیلم شخصاً مقابل دوربین رفت. این اثر ۱۰ نامزدی اسکار گرفت و اسکورسیزی را در ۸۱ سالگی به مسن‌ترین نامزد تاریخ کارگردانی اسکار بدل کرد.

فعالیت‌های این فیلم‌ساز خستگی‌ناپذیر در سال‌های اخیر نیز ادامه یافته است؛ از ساخت مجموعه‌ی مستند «قدیسان» (۲۰۲۴-۲۰۲۵) و تهیه‌کنندگی مستند تحسین‌شده‌ی «سلینا و لوس دینوس» (۲۰۲۵) گرفته تا تمرکز بر اقتباس سینمایی رمان «در شب چه می‌گذرد» با حضور دوباره لئوناردو دی‌کاپریو.

کپی لینک

جوایز و افتخارات

نخل طلای کن برای «راننده تاکسی» در سال ۱۹۷۶ و هشت نامزدی اسکار «گاو خشمگین» آغازگر سیل افتخارات جهانی مارتین اسکورسیزی بودند. او در طول دهه‌های بعد تقریباً تمام جوایز معتبر یک عمر دستاورد هنری جهان سینما را درو کرد؛ از شیر طلایی افتخاری جشنواره‌ی ونیز (۱۹۹۵)، جایزه‌ی یک عمر دستاورد انستیتوی فیلم آمریکا (۱۹۹۷) و انجمن کارگردانان آمریکا (۲۰۰۳) گرفته تا افتخار مرکز کندی (۲۰۰۷)، جایزه‌ی سیسیل بی. دمیل گلدن گلوب (۲۰۱۰)، عضویت افتخاری آکادمی بفتا (۲۰۱۲)، نشان شوالیه‌ی افتخاری بریتانیا (۲۰۱۸) و خرس طلایی افتخاری جشنواره‌ی برلین (۲۰۲۴).

با وجود اینکه اسکورسیزی در مجموع ۱۶ بار نامزد دریافت جایزه‌ی اسکار شده (شامل ۱۰ نامزدی در شاخه‌ی کارگردانی) و فیلم‌هایش نزدیک به ۱۰۰ نامزدی اسکار به دست آورده‌اند، او تنها یک بار این جایزه را به خانه برده است. پس از پنج بار ناکامی، او سرانجام در مراسم اسکار ۲۰۰۷ برای فیلم «رفتگان» مجسمه‌ی طلایی را از دستان سه دوست قدیمی و هم‌نسل خود استیون اسپیلبرگ، فرانسیس فورد کوپولا و جورج لوکاس دریافت کرد و با شوخی معروفش روی صحنه پرسید: «می‌شود لطفاً دوباره پاکت را چک کنید؟»

با این حال، میراث ماندگار اسکورسیزی فراتر از جوایز و کارگردانی است. او در سال ۱۹۹۰ «بنیاد فیلم» را با هدف نجات و نگهداری از تاریخ تصاویر متحرک بنیان گذاشت. کوشش او و پروژه‌ی «سینمای جهان» تاکنون به مرمت و احیای بیش از ۱۰۰۰ فیلم کلاسیک از سراسر دنیا منجر شده که آثاری برجسته از سینمای ایران همچون «رگبار» بهرام بیضایی و «شطرنج باد» محمدرضا اصلانی نیز در میان آن‌ها قرار دارند.

تداوم نگاه شخصی و جسارت هنری، اسکورسیزی را در کنار بزرگانی چون اورسن ولز، آلفرد هیچکاک و آکیرا کوروساوا قرار داده است. او در سینمای خود، کاربرد خشونت را از کشتار بی‌هدف فیلم‌های اکشن فراتر برد و آن را به ابزاری عمیق برای آشکار کردن نبرد اخلاقی، گناه و رنج درونی شخصیت‌هایش تبدیل کرد.

کپی لینک

بهترین فیلم‌ها از نظر منتقدان

بررسی رتبه‌بندی دو رسانه‌ی معتبر سینمایی، استودیوبایندر (StudioBinder) و فیلم آبسسیو (Film Obsessive)، نشان می‌دهد که منتقدان چقدر نگاه متفاوتی به کارنامه‌ی مارتین اسکورسیزی دارند. استودیوبایندر با بررسی ۲۶ فیلم بلند داستانی او، رتبه‌بندی را از «برتا واگن‌نشین» (رتبه‌ی ۲۶) آغاز می‌کند و آثاری چون «دارودسته‌های نیویورکی» (۱۷)، «عصر معصومیت» (۱۶)، «گاو خشمگین» (۱۴)، «مرد ایرلندی» (۱۳)، «سکوت» (۱۲) و «قاتلان ماه گل» (۱۱) را در میانه‌ی جدول قرار می‌دهد. در ده رتبه‌ی برتر این فهرست به‌ترتیب «آلیس دیگر اینجا زندگی نمی‌کند»، «خیابان‌های پایین شهر»، «گرگ وال‌استریت»، «هوگو» و «سلطان کمدی» دیده می‌شوند و پنج جایگاه نخست در اختیار «پس از ساعات اداری»، «آخرین وسوسه‌ی مسیح»، «کازینو»، «راننده تاکسی» و در نهایت «رفقای خوب» به‌عنوان «سینما در خالص‌ترین شکل خود» قرار گرفته است.

در مقابل، فهرست فیلم آبسسیو که ۲۷ اثر (با احتساب اپیزود «درس‌های زندگی» از داستان‌های نیویورکی) را بررسی کرده، مسیر کاملاً متفاوتی را طی می‌کند. این رسانه «گرگ وال‌استریت» را به دلیل غرق شدن در همان افراطی که نقد می‌کند در رتبه‌ی آخر (۲۷) می‌گذارد و «گاو خشمگین» (۱۰)، «کازینو» (۹)، «آلیس دیگر اینجا زندگی نمی‌کند» (۸)، «رفقای خوب» (۷)، «آخرین وسوسه‌ی مسیح» (۶)، «تنگه‌ی وحشت» (۵)، «سکوت» (۴)، «خیابان‌های پایین شهر» (۳) و «راننده تاکسی» (۲) را در رتبه‌های بالا می‌چیند. شگفتی بزرگ این فهرست، انتخاب «احضار مردگان» (۱۹۹۹) به‌عنوان بهترین فیلم اسکورسیزی است؛ اثری که در فهرست استودیوبایندر رتبه‌ی ۲۳ را داشت، اما نویسنده‌ی فیلم آبسسیو آن را نقطه‌ی تلاقی دغدغه‌های شهری، معنوی و روانی فیلم‌ساز می‌داند.

این اختلاف‌نظرهای چشمگیر ـ به‌ویژه جایگاه متغیر فیلم‌هایی چون «رفقای خوب»، «گرگ وال‌استریت» و «احضار مردگان» و حتی قرار نگرفتن «گاو خشمگین» در پنج رتبه‌ی اول این دو فهرست با وجود صدرنشینی‌اش در نظرسنجی معتبر سایت اند ساوند ـ بیش از هر چیز وسعت و چندوجهی بودن سینمای اسکورسیزی را ثابت می‌کند. بسیاری از آثار او که در زمان اکران نادیده گرفته شدند، با گذر زمان توسط نسل‌های جدید منتقدان دوباره کشف شدند؛ با این حال، اجماع کلی منتقدان همواره بر سر جایگاه بنیادین «راننده تاکسی»، «خیابان‌های پایین شهر»، «گاو خشمگین» و آثار مذهبی او پابرجاست.

کپی لینک

نقل‌قول‌ها

گفته‌های مارتین اسکورسیزی در طول پنج دهه فیلم‌سازی، همچون آثارش بازتابی از دغدغه‌های عمیق او درباره‌ی سینما، مذهب، خشم و معنای زندگی است. او که بارها تأکید کرده تمام زندگی‌اش در فیلم و مذهب خلاصه می‌شود، سینما را نه صرفاً ثبت واقعیت، بلکه بازتاب احساسات درونی فیلم‌ساز می‌داند و معتقد است هر صحنه یک درس و هر نما یک مدرسه است. اسکورسیزی همواره موسیقی و تصویر را دو عنصر جدایی‌ناپذیر توصیف کرده که موسیقی متن زندگی او را ساخته‌اند و بر این باور است که اگرچه فیلم‌نامه مهم‌ترین رکن یک اثر است، اما بیش از نود درصد کارگردانی به انتخاب درست بازیگران بازمی‌گردد. او در ستایش هم‌نسلان و الگوهای خود نیز با فروتنی سخن گفته و تماشای فیلم‌های استنلی کوبریک را به خیره‌شدن به قله‌ی یک کوه بلند تشبیه کرده است.

اسکورسیزی در مواجهه با شهرت، خشم و گذر عمر نیز با صداقت و شوخ‌طبعی همیشگی‌اش ظاهر شده است. او با اشاره به اینکه فیلم‌هایش گاهی مخاطبان را عصبی می‌کند و مردم او را فردی دشوار و عصبانی می‌پندارند، اذعان کرده که تنها حس شوخ‌طبعی نجاتش داده و با بالا رفتن سن دریافته است که خشم تمام وجود انسان را می‌سوزاند و خشونت هرگز جهان را به شکل پایدار تغییر نمی‌دهد. این فیلم‌ساز بزرگ موفقیت در سینما را نه حاصل درخشش لحظه‌ای، بلکه نتیجه‌ی صبوری می‌داند و تأکید می‌کند که هرگز برای بردن اسکار فیلم نساخته است؛ هرچند هنگام دریافت اسکار برای «رفتگان» با لحنی طنزآمیز از آکادمی خواست دوباره پاکت را بررسی کنند و فاش کرد که حتی غریبه‌ها در خیابان و مطب پزشک نیز سال‌ها آرزوی برنده‌شدن او را داشتند.

همکاران او نیز بارها از تأثیر تعیین‌کننده‌ی این نگاه بر مسیر حرفه‌ای خود سخن گفته‌اند. لئوناردو دی‌کاپریو معتقد است اسکورسیزی او را از تبدیل‌شدن به یک بازیگر کلیشه‌ای نجات داد و الن برستین نیز همکاری با او را یکی از بهترین تجربه‌های زندگی هنری خود توصیف کرده است. خود اسکورسیزی در پاسخ به انتقادها از آثار جنجالی‌اش همچون «گرگ وال‌استریت» یا دغدغه‌های معنوی‌اش در «سکوت»، بر بازماندن باب گفت‌وگو و جست‌وجوی بی‌پایان پرسش‌های انسانی پافشاری می‌کند.

میراث اسکورسیزی فقط به فیلم‌هایش محدود نمی‌شود. نگاه او به موسیقی، مرمت فیلم، تربیت مخاطب و دفاع از سینمای مستقل و جهانی، در کنار توانایی ساخت آثاری در ژانرهای جنایی، مذهبی، تاریخی، خانوادگی و مستند، جایگاهی کم‌نظیر برایش ساخته است. مردی که به‌دلیل آسم ناچار بود بازی دیگر کودکان را از دور تماشا کند، سرانجام جهان شخصی‌اش را به یکی از ماندگارترین جهان‌های تاریخ سینما تبدیل کرد.

شما کدام فیلم مارتین اسکورسیزی را بیشتر دوست دارید؟ دیدگاهتان را بنویسید.

مقاله رو دوست داشتی؟
نظرت چیه؟

به محتوای این مطلب چه امتیازی میدی؟

نظر شما برامون مهمه و به بهتر شدن کیفیت مطالب کمک می‌کنه.

۱ - بسیار بد۱۰ - بسیار خوب

ژانرهای فیلمزی

داغ‌ترین‌ها در فیلمزی

همه

نظرات