داستان نتفلیکس | از نام اولیه تا اشتباه مرگبار در ارسال محموله‌ها

داستان نتفلیکس پادشاه بلامنازع دنیای استریم و سرگرمی دیجیتال، از یک جریمه چهل دلاری ساده برای دیر پس دادن نوار ویدئوی فیلم «آپولو ۱۳» آغاز شد؛ جرقه‌ای که در ذهن رید هستینگز رخ داد تا با همکاری مارک راندولف در ۲۹ اوت ۱۹۹۷ (۷ شهریور ۱۳۷۶)، سیستمی را پایه‌گذاری کند که بزرگ‌ترین کابوس استودیوهای سنتی هالیوود شود. در روزهای نخست، ایده آن‌ها به قدری خام و آزمایشی بود که نام پروژه را به صورت کنایه‌آمیز «Kibble» (به معنای غذای خشک سگ) گذاشتند تا ببینند آیا کاربران اصلاً تمایلی به بلعیدن این محصول جدید دارند یا خیر؛ ایده‌ای که بر پایه پست کردن دی‌وی‌دی‌ها در پاکت‌های سفید و بعدها قرمز رنگ بدون جریمه تاخیر بنا شد.

اما مسیر این استارتاپ کوچک تا تبدیل شدن به غول امروز، فرش قرمزی بی‌دردسر نبود؛ آن‌ها در ماه‌های اول با جنجال نرم‌افزاری عجیبی روبه‌رو شدند که در آن به جای سخنرانی کلینتون، اشتباها فیلم‌های غیراخلاقی برای مشترکین ارسال شد. بزرگ‌ترین نقطه عطف دراماتیک این شرکت در سال ۲۰۰۰ رقم خورد؛ یعنی زمانی که نتفلیکس در آستانه ورشکستگی بود و بنیان‌گذارانش در جلسه‌ای تاریخی به شرکت عظیم «بلاک‌باستر» (امپراتور کرایه ویدئوی آن زمان) پیشنهاد دادند نتفلیکس را به قیمت ناچیز ۵۰ میلیون دلار خریداری کند.

مدیرعامل بلاک‌باستر این پیشنهاد را یک شوخی خنده‌دار دانست و با تکبر آن را رد کرد؛ تصمیمی که به عنوان بزرگ‌ترین اشتباه تجاری قرن ثبت شد. امروز بلاک‌باستر به تاریخ پیوسته و منقرض شده است، در حالی که نتفلیکس با تغییر هوشمندانه مدل تجاری خود از دی‌وی‌دی به استریم آنلاین، بیش از ۲۷۰ میلیون مشترک جهانی دارد و ارزش بازارش از مرز ۱۵۰ میلیارد دلار گذشته است. این پلتفرم با تکیه بر «نظریه کوانتوم نتفلیکس» و تیمی از مهندسان که تک‌تک فریم‌های سینمایی را برچسب‌گذاری می‌کنند، بیش از ۷۶,۰۰۰ ژانر مخفی ایجاد کرده تا مغز و سلیقه مخاطب را هک کند.

امپراتوری که روزی اولین سریال اختصاصی خود یعنی درام کمدی «لیلیهامر» را در سکوت ساخت، اکنون چنان فرهنگ عامه را دگرگون کرده که اصطلاح «بینج‌واچ» (پشت‌سرهم دیدن سریال) را وارد لغت‌نامه‌های بین‌المللی کرده است. اگر می‌خواهید با پشت‌پرده مسابقه یک میلیون دلاری بی‌سرانجام این کمپانی، کدهای مخفی دسترسی به ژانرهای پنهان و جزییات شگفت‌انگیز بیشتری از این غول سرگرمی آشنا شوید، شما را به خواندن حقایق جذاب و کمتر شنیده شده این پلتفرم در ادامه این مقاله دعوت می‌کنیم تا ببینید چگونه یک پاکت نامه پستی، تاریخ هنر هفتم را برای همیشه بازنویسی کرد.

به‌گزارش فیلمزی و به نقل از بیزینس اینسایدر، در سال ۱۹۹۷، نتفلیکس کار خود را با ارسال دی‌وی‌دی در پاکت‌های نامه‌ پستی آغاز کرد؛ ایده‌ای ساده که با حذف جریمه تأخیر، غول کرایه فیلم «بلاک‌باستر» را منقرض کرد و با جمع‌آوری داده از ذائقه میلیون‌ها مشتری، پایه‌گذار الگوریتم‌های هوش مصنوعی و امپراتوری استریم امروز جهان شد. نتفلیکس در آغاز فعالیتش نام متفاوتی داشت. مارک راندولف، هم‌بنیان‌گذار نتفلیکس، در گفت‌وگو با فورتون بیان کرده بود که این سرویس در ابتدا «کِیبِل» نامیده می‌شد؛ عنوانی موقتی که به ایده‌ای از سوی او اشاره می‌کرد مبنی بر اینکه یک محصول زمانی به موفقیت می‌رسد که «سگ‌ها غذای سگ را بخورند».

بر اساس گزارشی که ماه ژوئیه در وبلاگ ایتالیایی توتو اندروید منتشر شد، احتمال دارد نتفلیکس طرح اشتراک جدیدی را تحت عنوان «اولترا» معرفی کند. طبق این گزارش، سرویس اولترا امکان پخش هم‌زمان ویدیو و صدای اولترا اچ‌دی را روی چهار دستگاه به کاربران می‌دهد. در حال حاضر، مشترکان نتفلیکس حق انتخاب میان سه گزینه را دارند: اشتراک پایه با قیمت ۷٫۹۹ دلار و اشتراک‌های استاندارد و پرمیوم که به ترتیب ۱۰٫۹۹ و ۱۳٫۹۹ دلار قیمت‌گذاری شده‌اند. سمیتا ساران، سخنگوی نتفلیکس، در ایمیلی به سی‌نت توضیح داد که این طرح همچنان در دست توسعه است و تأکید کرد که این شرکت پیوسته گزینه‌های جدیدی را در بازه‌های زمانی متغیر مورد آزمایش قرار می‌دهد. به گفته او، نتفلیکس در این مرحله قیمت‌ها و امکانات متفاوتی را می‌آزماید تا درک بهتری از ارزش این پلتفرم از دیدگاه مصرف‌کنندگان به دست آورد.

گرچه شاید تصور شود «خانه‌ی پوشالی» نخستین تولید اختصاصی نتفلیکس بوده، اما عنوان اولین «سریال اصلی» این پلتفرم در واقع به پروژه‌ای در سال ۲۰۱۰ با نام «اگزمپل شو» تعلق دارد. این ویدیوی آزمایشی ۱۱ دقیقه‌ای که همچنان قابل تماشا است، جذابیت طنزآمیز و نامتعارفی دارد. بازیگر این اثر که در متن فقط «اکتور» معرفی شده، کارهایی مثل راه‌رفتن ماه‌گونه با لپ‌تاپی در دست و دکلمه بخشی از تک‌گویی «ژولیوس سزار» شکسپیر را اجرا می‌کند. افزون بر این صحنه‌های عجیب، ویدیو به‌گونه‌ای نامفهوم با عبارت «در بیسبال گریه نمی‌کنند» زیرنویس شده است؛ جمله‌ای که از فیلم «لیگ خودشان» برگرفته شده بود.

در سال ۲۰۰۰، رید هستینگز، هم‌بنیان‌گذار نتفلیکس، به جان آنتیوکو، مدیرعامل پیشین بلاک‌باستر پیشنهاد داد که شرکتش را به مبلغ ۵۰ میلیون دلار خریداری کند. با این حال، آنتیوکو با این تصور که اجاره‌ی پستیِ دی‌وی‌دی بازاری بیش از حد محدود و کم‌مخاطب است، این پیشنهاد را رد کرد. این زنجیره‌ی کرایه‌ی ویدیو که امروزه از میان رفته و فقط یک شعبه از آن در شهر بندِ ایالت اورگن باقی مانده، در نهایت فرصت بزرگی را از دست داد؛ شرکتی که درآمد رقیبش، نتفلیکس، تنها در سال گذشته به رقم چشمگیر ۱۱٫۶۹ میلیارد دلار رسید.

بر پایه گزارش شرکت مدیریت پهنای باند سان‌واین، در سال ۲۰۱۸ حدود ۱۵ درصد از کل ترافیک اینترنت جهان در اختیار نتفلیکس بود؛ سهمی که در صورت عدم فشرده‌سازی ویدیوها می‌توانست تا سه برابر افزایش یابد. این آمار نشان می‌دهد که تماشای فیلم و سریال در این پلتفرم، فراتر از یک سرگرمی ساده، بخش عمده‌ای از بار ترافیکی شبکه جهانی اینترنت را به خود اختصاص داده است.

نتفلیکس در سال ۲۰۱۳ رویدادی با عنوان «فلیکسیز» برگزار کرد؛ مراسمی بر پایه آرای مخاطبان که به کاربران امکان می‌داد در بخش‌های طنزآمیزی مانند «بهترین لذت گناه‌آلود» و «بهترین درمان خماری» به آثار محبوب خود رای دهند. برگزاری این برنامه نشان داد نتفلیکس صرفا توزیع‌کننده محتوا نیست، بلکه می‌تواند آیین‌ها و جشن‌های اختصاصی خود را نیز بیافریند.

اگرچه ارائه خدمات اجاره پستی دی‌وی‌دی در نتفلیکس از سال ۱۹۹۸ آغاز شد، اما این شرکت در سال ۱۹۹۷ تاسیس شده است. بدین ترتیب، نتفلیکس یک سال از گوگل قدیمی‌تر است. برای سرویسی که امروزه با پخش آنلاین شناخته می‌شود، چنین سابقه‌ای نشان می‌دهد که قدمت آن از بسیاری از غول‌های دنیای فناوری بیشتر است.

هرچند بروز باگ معمولا برای بینندگان آزاردهنده است، اما یکی از خطاهای فنی نتفلیکس در سال ۲۰۱۴ نتیجه‌ای بسیار خنده‌دار داشت. در پی این اختلال، خلاصه‌داستان فیلم‌های گوناگون با یکدیگر ترکیب شد و توصیفاتی عجیب پدید آمد. برای مثال، در یکی از این خلاصه‌ها آمده بود که گیلبرت جوان در شهری دورافتاده در آیووا، میان رسیدگی به خانواده‌ی بحران‌زده‌اش، دختری که شوری تازه به او می‌بخشد و جایزه‌بگیرها گرفتار مانده است. این اتفاق حتی به ایجاد حسابی به نام «سامری‌باک» در ایکس برای بازنشر این متن‌های طنزآمیز انجامید.

کاربران می‌توانند به صفحه‌ی تشخیصی ویژه‌ای برای تنظیم بیت‌ریت و بافرینگ دسترسی داشته باشند. باز کردن این صفحه در کامپیوترهای شخصی با فشردن هم‌زمان کلیدهای Shift، Alt و کلیک چپ انجام می‌شود و در سیستم‌های مک نیز باید ترکیب کلیدهای شیفت، آپشن و کلیک به‌کار گرفته شود. این قابلیت‌ها برای افرادی که خواهان نظارت و مدیریت دقیق‌تر بر روند پخش هستند، بسیار کاربردی خواهد بود.

هاست‌پاپ به والدین پیشنهاد می‌کند برای جلوگیری از دسترسی کودکان به محتوای نامناسب، یک پین چهاررقمی تعیین کنند تا فیلم‌ها و برنامه‌های دارای رده‌بندی سنی بالاتر مسدود شوند. افزون بر این، امکان اعمال محدودیت جداگانه برای برخی برنامه‌های خاص و نامناسب نیز وجود دارد. غیرفعال‌کردن پخش خودکار هم راهکار دیگری برای پیشگیری از تماشای بی‌وقفه و ماراتن‌های بی‌پایان به شمار می‌رود.

هرچند نتفلیکس در بیش از ۱۹۰ کشور دنیا، از استرالیا تا ترکیه، فعال است، اما ایالات متحده همچنان کانون اصلی محبوبیت آن به شمار می‌رود. بر پایه پژوهش تازه شرکت تحقیقات بازار «ای‌مارکتر» درباره ضریب نفوذ جهانی این پلتفرم، آمریکا در صدر جدول استقبال کاربران قرار دارد و کشورهای نروژ و کانادا نیز با فاصله‌ای اندک در رده‌های بعدی جای گرفته‌اند.

تعداد مشترکان جهانی نتفلیکس از مرز ۱۳۷ میلیون نفر گذشت که سهم ایالات متحده از این رقم، بیش از ۵۸ میلیون کاربر بود. این ارقام نه‌تنها موقعیت نتفلیکس را به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین سرویس‌های سرگرمی در جهان تقویت می‌کند، بلکه نشان می‌دهد بخش عمده‌ای از مخاطبان این پلتفرم در بازار داخلی آمریکا متمرکز بودند.

پژوهش سال ۲۰۱۶ نتفلیکس پیرامون مدت‌زمان گزینش اثر از سوی کاربران عادی نشان می‌دهد که فرایند تصمیم‌گیری در این پلتفرم گاهی حتی از تماشای خود برنامه نیز دشوارتر است. بر پایه یافته‌های این مطالعه که در یک نشریه منتشر شده است، بیشتر مخاطبان صرفا ۶۰ تا ۹۰ ثانیه برای جست‌وجو وقت می‌گذارند و پس از بررسی ۱۰ تا ۲۰ عنوان، از انتخاب منصرف می‌شوند.

میزان و سرعت تماشای سریال‌ها از دیگر شاخص‌های مهم برای نتفلیکس به شمار می‌رود. این شرکت فهرستی از سریال‌های سال ۲۰۱۷ با بالاترین ماراتن تماشا منتشر کرد و آن را به دو دسته‌ی «برنامه‌هایی که بلعیدیم» (برای آثاری با دو ساعت تماشا در هر نوبت) و «برنامه‌هایی که مزه‌مزه کردیم» (برای عناوینی با کمتر از دو ساعت تماشا در روز) تقسیم کرد. در دسته‌ی نخست، «آمریکن وندال» در صدر جدول قرار گرفت و در دسته‌ی دوم نیز درام سلطنتی «تاج» رتبه‌ی نخست را از آنِ خود کرد.

نتفلیکس برای افرادی که به دنبال کسب درآمد از مسیر تماشای فیلم و سریال هستند، فرصت شغلی مشخصی ایجاد کرده است. این پلتفرم نیروهایی را استخدام می‌کند تا با استفاده از فراداده‌ها، به «برچسب‌گذاری» و طبقه‌بندی عناوین بپردازند. این افراد فراتر از ثبت اطلاعات اولیه‌ای مانند نام کارگردان، جزئیات و توصیف‌های موشکافانه‌تری را تدوین می‌کنند. شری گول‌محمد، از اعضای ارشد تیم برچسب‌گذاری، در گفت‌وگو با فست کمپانی اشاره کرد که آن‌ها با در پیش گرفتن رویکردی تحریریه‌محور، طیف متنوعی از لحن‌ها و خطوط داستانی را ارزیابی می‌کنند تا حس‌وحال واقعی محتوا به‌درستی منعکس شود.

نتفلیکس با داشتن بیش از ۷۶ هزار دسته‌بندی و زیرژانر گوناگون، از عناوین فراگیری چون «حماسی‌ها» گرفته تا گزینه‌هایی کاملا ویژه مانند «فیلم نوجوانانه‌ی الهام‌بخش» یا «درام مستقل عاشقانه»، تقریبا هر نوع سلیقه‌ای را پوشش می‌دهد. دسترسی به فهرست هر یک از این دسته‌ها با کدی اختصاصی در مرورگر ممکن است؛ برای نمونه، با وارد کردن نشانی اینترنتی «http://www.netflix.com/browse/genre/52858» می‌توان به بخش «حماسی‌ها» وارد شد.

نتفلیکس در سال ۲۰۱۴ به نخستین سرویس استریمی تبدیل شد که برای محتوای اختصاصی خود جایزه‌ای معتبر کسب کرد. در همان سال، رابین رایت به‌خاطر ایفای نقش کلر آندروود در مجموعه «خانه‌ی پوشالی»، جایزه‌ی گلدن گلوب بهترین بازیگر زن سریال درام تلویزیونی را از آن خود ساخت؛ موفقیتی که موقعیت نتفلیکس را در هماوردی با رسانه‌های سنتی بیش از گذشته تحکیم کرد.

نتفلیکس با همکاری گرانت مک‌کراکن، انسان‌شناس فرهنگی، پژوهشی را برای ارزیابی دیدگاه مخاطبان نسبت به اسپویلرها انجام داد. به گفته مک‌کراکن، اهمیت لو رفتن داستان رو به کاهش است؛ زیرا یک اثر نمایشی باکیفیت بیننده را حتی در صورت آگاهی از جزئیات، به ادامه تماشا ترغیب می‌کند. به بیان دیگر، قدرت روایت همواره می‌تواند تاثیری فراتر از افشای داستان داشته باشد.

نتفلیکس در سال ۲۰۱۷ سامانه‌ای به نام هرمس را برای ارزیابی مترجمان بالقوه در سراسر جهان راه‌اندازی کرد. بر اساس مطلبی در وبلاگ فنی نتفلیکس، هرمس پیشرفته‌ترین آزمون آنلاین ترجمه و زیرنویس‌نویسی به شمار می‌رود که از سوی یک تولیدکننده‌ی بزرگ محتوا مدیریت می‌شود. این آزمونِ پنج‌بخشی با بهره‌گیری از هزاران پرسش چهارگزینه‌ایِ تصادفی، میزان تسلط داوطلبان بر زبان انگلیسی و مهارت آنان را در برگردانِ اصطلاحات به زبان مقصد ارزیابی می‌کند.

در سال ۱۹۹۸، زمانی که نتفلیکس هم‌زمان در زمینه فروش و اجاره دی‌وی‌دی فعالیت می‌کرد، مارک راندولف تصمیم گرفت برای ارائه محصولی جدید به مشتریان، ویدیوی شهادت بیل کلینتون در برابر هیئت منصفه درباره رابطه‌اش با مونیکا لوینسکی را توزیع کند. با این حال، بر اساس آنچه در کتاب «نت‌فلیکسد» آمده است، وقوع اشتباهی در مرکز تکثیر باعث شد از میان ۱۰۰۰ کاربری که این دیسک را سفارش داده بودند، چند صد نفر دیسک‌هایی حاوی فیلم‌های غیراخلاقی چینی تحویل بگیرند؛ رویدادی که به یکی از عجیب‌ترین اتفاقات دوران آغازین فعالیت نتفلیکس بدل شده است.

شما کدام واقعیت نتفلیکس را جالب‌تر می‌دانید؟