نولان: دیگر کسی از شوالیه تاریکی حرف نمیزند فقط میانستارهای!
سال ۲۰۱۴ را به خاطر دارید؟ تب و تاب اکران جدیدترین فیلم کریستوفر نولان همه جا را فرا گرفته بود. فیلمسازی که با بتمن سهگانه «شوالیه تاریکی» و «تلقین» (Inception) انتظارات را به بالاترین سطح ممکن رسانده بود، حالا با «میان ستاره ای» (Interstellar) وعدهی یک سفر علمی تخیلی حماسی و احساسی را میداد. فیلم اکران شد، اما اتفاق عجیبی افتاد. برخلاف انتظار، تحسینها جهانی نبود. منتقدان دچار اختلاف شدند و واکنشها آنطور که باید، گرم از آب در نیامد. بسیاری آن را ستودند، اما کم نبودند کسانی که فیلم را «جاهطلبانه اما ناقص» خواندند. انگار چیزی سر جایش نبود.
حالا، ۱۲ سال پس از آن روزها، کریستوفر نولان در یک جلسهی پرسش و پاسخ، سکوتش را شکسته و به آن واکنشهای ضد و نقیض اولیه پرداخته است. به گزارش جردن رویمی، نولان اعتراف کرده که از پاسخهای اولیه به فیلمش غافلگیر شده بود و معتقد است که شاید مخاطبان و بهخصوص منتقدان، برای چنین اثری آمادگی نداشتند.
شما سعی میکنید مؤدب باشید. فیلم با ابهاماتی روبهرو شد. کمی دماغبالا بود. برخی از واکنشها از سوی منتقدان و کمی هم از سوی مخاطبان، اینطور بود... این خودخواهانه به نظر میرسد که بگویم آنها آماده نبودند... اما [منتقدان] برای چنین فیلمی از سوی من، آماده نبودند.
وقتی مردم قضاوت میکنند
حرفهای نولان پربیراه نیست. «میان ستارهای» در زمان اکران امتیاز نسبتا متوسط ۷۳٪ را در وبسایت راتن تومیتوز به دست آورد. اما گذر زمان، قاضی بهتری بود. طی ۱۲ سال گذشته، جایگاه این فیلم به شکل چشمگیری رشد کرده است. نگاهی به لیست ۲۵۰ فیلم برتر IMDb نشان میدهد که «میانستارهای» با امتیاز خیرهکنندهی ۸.۶ در رتبهی ۲۵ قرار دارد؛ جایگاهی که بسیاری از آثار کلاسیک تاریخ سینما آرزویش را دارند.
این فقط نظر کاربران عادی نیست. دو سال پیش، در یک نظرسنجی با بیش از ۵۰۰۰ شرکتکننده از طرفداران نولان، «میانستارهای» به عنوان بهترین فیلم او انتخاب شد. این در حالی است که در نظرسنجی مشابهی میان منتقدان، این فیلم در جایگاه هفتم قرار گرفت؛ شکافی که به وضوح نشان میدهد قلب تماشاگران برای این فیلم جور دیگری میتپد.
فراتر از گیشه و نقد
نولان میگوید موفقیت فیلم در گیشه با وجود نقدهای متفاوت، برایش «یک تسکین باورنکردنی و تجربهای فروتنانه» بود. او معتقد است تأثیر «میانستارهای» سال به سال بیشتر میشود و عمیقتر در دل مردم نفوذ میکند.
او اضافه میکند: «وقتی فیلمی در آن مقیاس میسازید... در هر نمایشی که هنگام تمام کردن فیلم داشتیم، کسی بود که اشک میریخت و عمیقا تحت تأثیر قرار میگرفت. همین کافی است. نمیتوانید از فرهنگ هم بخواهید که فورا چیزی را در آغوش بگیرد.» از نظر او، همین ارتباط عمیق فردی با مخاطب، نشانهی موفقیت است.
جالبترین بخش صحبتهای نولان شاید جایی باشد که میگوید این روزها طرفدارانش در کوچه و خیابان دیگر کمتر از «شوالیه تاریکی» حرف میزنند. او توضیح میدهد: «سالها مردم من را جایی میشناختند و درباره «شوالیه تاریکی» صحبت میکردند. اما در ۱۰ سال گذشته، این فیلم به «میانستارهای» تغییر کرده است.»
شاید حق با نولان باشد. Interstellar یک تجربهی سینمایی خالص، جاهطلبانه و احساسی است؛ فیلمی که با تصاویر خیرهکننده، موسیقی فراموشنشدنی هانس زیمر و داستانی دربارهی عشق، بقا و جایگاه انسان در کیهان، فراتر از یک نقد ساده عمل میکند. این فیلمی است که باید با آن زندگی کرد و شاید به همین دلیل، ۱۲ سال طول کشید تا جایگاه واقعیاش را پیدا کند؛ نه روی کاغذ منتقدان، که در قلب تماشاگران.
شما چطور فکر میکنید؟ آیا «میان ستاره ای» آزمون زمان را با موفقیت پشت سر گذاشته است؟