هایائو میازاکی: از این طرفداران انیمه متنفرم!

هایائو میازاکی، کارگردان افسانه‌ای استودیو جیبلی، هرگز از بیان نظرات تند و بی‌پرده‌اش ابایی نداشته است. اما شاید کمتر کسی انتظار داشت که او با چنین صراحتی به گروهی از طرفداران انیمه حمله کند و آن‌ها را افرادی با «سطح پایین» توصیف کند. این اظهارات جنجالی به یک مصاحبه‌ در سال ۲۰۱۴ برمی‌شود که به‌گزارش فندوم وایر، سروصدای زیادی در جامعه‌ی طرفداران انیمه به پا کرد. وقتی از میازاکی پرسیده شد که آیا خودش هم یک «اوتاکو» (طرفدار پروپاقرص) است، او مسیر گفتگو را به سمت گروهی خاص منحرف کرد که به نظر می‌رسد هیچ علاقه‌ای به آن‌ها ندارد. میازاکی در پاسخ، با لحنی بی‌تعارف گفت:

اوتاکو؟ کسانی که من بیشتر از همه ازشان متنفرم، اوتاکوهای تفنگ هستند. صادقانه بگویم، فکر می‌کنم واقعاً سطح پایین هستند و در بین طرفداران سلاح گرم، دیوانه‌های تپانچه از همه بدترند. آن‌ها کسانی هستند که نابالغ‌ترین ویژگی‌های شخصیتی را در خودشان حفظ کرده‌اند.

این سخنان، پتکی سنگین بر سر بخشی از جامعه‌ی هواداران بود. بسیاری این سوال را مطرح کردند که آیا کارگردانی که خودش در فیلم‌هایش بارها از خشونت و جنگ استفاده کرده، می‌تواند چنین موضعی بگیرد؟

این موضع‌گیری تند وقتی عجیب‌تر می‌شود که به کارنامه‌ی خود میازاکی نگاه می‌کنیم. شاهکارهایی چون شاهزاده مونونوکه، قلعه‌ای در آسمان، پورکو روسو و نائوشیکا از دره باد سرشار از صحنه‌های جنگ، خشونت، درگیری‌های نظامی و حتی صحنه‌های دلخراش هستند. پس چرا کارگردان از طرفدارانی که مجذوب همین عناصر می‌شوند، بیزار است؟ کلید درک این تضاد، در کودکی میازاکی و تجربه‌ی او از ژاپنِ ویران‌شده پس از جنگ جهانی دوم نهفته است. او که نابودی کشورش را به چشم دیده، یک صلح‌طلب سرسخت است و نگاهی عمیقا ضدجنگ دارد.

به نظر می‌رسد او بین «استفاده از خشونت برای روایت یک داستان» و «شیفتگی به ابزار خشونت» تفاوت بزرگی قائل است. در واقع، فلسفه‌ی میازاکی این است که او از سلاح‌ها و جنگ نه برای قهرمان‌سازی، بلکه برای به تصویر کشیدن ذات ویرانگر و حماقت بشر استفاده می‌کند. او فناوری جنگ را «ستایش» نمی‌کند، بلکه آن را به عنوان عاملی برای نابودی و تراژدی به نقد می‌کشد. برای او، تفنگ ابزار پیروزی نیست، بلکه نمادی از شکست انسانیت است.

نظر شما درباره این دیدگاه میازاکی چیست؟ آیا به نظر شما این تضاد در آثارش قابل توجیه است؟