حمله تند تارانتینو به سینما دهه ۲۰۲۰: کارخانه سوسیس است ترجیح میدهم کتاب بخوانم
برای مردی که زندگی خود را درون تاریکی سالنهای سینما و در میان بوی تند پاپکورن و نوارهای سلولوئید گذرانده، تماشای وضعیت امروز هالیوود شبیه به یک شکنجه روحی است. کوئنتین تارانتینو، فیلمساز جریانساز و برنده جایزه اسکار، به تازگی دست به یک اعتصاب غذای فرهنگی زده است. او ترجیح میدهد وقت خود را با ورق زدن کتابهای قدیمی بگذراند تا اینکه به تماشای آثاری بنشیند که به عقیده او، بویی از هنر اصیل نبردهاند. این کارگردان بزرگ، وضعیت فعلی سینما در دهه ۲۰۲۰ را به یک «کارخانه سوسیسسازی بیمزه» تشبیه میکند؛ مکانی که در آن محصولات به صورت انبوه، یکشکل و بدون هرگونه روح یا اصالت تولید میشوند.
به گزارش فیلمزی و به نقل از ورلد آو ریل، تارانتینو در یادداشتهای انتقادی خود با صراحت اعلام میکند که فیلمهای این دهه بیش از آنکه حس تحسین، بخشندگی یا هیجان را در وجود مخاطب بیدار کنند، مایه دلسردی و تحقیر هستند. او معتقد است که هالیوود امروز توانایی خلق شگفتی را از دست داده و به یک سیستم مکانیکی تبدیل شده است که تنها فرمولهای تجاری را بازتولید میکند. از نظر این فیلمساز، تماشای این آثار نوعی توهین به شعور مخاطب عاشق سینما است.
سینمای امروز؛ فرسسنگها دور از دوران طلایی
تارانتینو در بخشی از یادداشت تند و تیز خود درباره وضعیت فیلمسازی در سالهای اخیر مینویسد:
«من عاشق سینما رفتن بودم. اما این روزها، مفهوم کلی اینکه چه چیزی یک فیلم محسوب میشود، در من بیشتر حس تحقیر ایجاد میکند تا سخاوتمندی و تحسین. البته این یک واکنش کاملا منصفانه است؛ چرا که در مقام مقایسه، فیلمهای شش سال گذشته کاری کردهاند که آثار دهه ۱۹۸۰ (که خود دورانی افولی به نظر میرسید) در مقایسه با امروز مانند دوران طلایی دهه ۱۹۳۰ به نظر برسند!»
او در ادامه به معدود آثاری که در این سالها نظرش را جلب کردهاند اشاره میکند و میگوید:
«البته در این میان فیلمهایی هم بودهاند که از آنها خوشم آمده است؛ آثاری مثل داستان وست ساید (West Side Story) ساخته استیون اسپیلبرگ محصول ۲۰۲۱، یا فیلم افق: حماسه آمریکایی بخش ۱ و ۲ (Horizon: An American Saga) و چند اثر انگشتشمار دیگر. اما هیچکدام از آنها نتوانستند مرا کاملا در چنگال خود اسیر کنند و به آن سرزمین جادویی لذتی ببرند که در گذشته همیشه به آن سفر میکردم؛ همان لذتی که دلیل اصلی عشق من به سینما بالاتر از تمام اشکال هنری دیگر بود. این روزها، من واقعا ترجیح میدهم یک کتاب بخوانم تا اینکه به تماشای فیلمهای جدید بنشینم.»
رونمایی تارانتینو از یک پدیده در نتفلیکس
با وجود این ناامیدی عمیق، تارانتینو اعتراف میکند که یک اثر جدید توانسته این طلسم را بشکند. او مینویسد: «به تازگی فیلم جدیدی اکران شده است که مرا کاملا مجذوب خود کرد و در تمام مدت زمان پخش، میخکوبم نگه داشت: فیلم The RIP به کارگردانی جو کارنهان و با بازی زوج پویا و جذاب مت دیمون و بن افلک.»
یکی از جالبترین بخشهای جستار تارانتینو در اواخر متن رخ میدهد؛ جایی که او تعریف میکند یکی از دوستانش به طور گذرا به او میگوید فیلم The RIP را تماشا کرده و به نظرش این اثر صرفا یک فیلم «معمولی و متوسط» بوده است. تارانتینو با شنیدن این حرف کاملا شوکه و مبهوت میشود و نمیتواند باور کند که کسی بتواند چنین واکنش سرد و بیاهمیتی به این فیلم، به زعم او، «فوقالعاده» نشان دهد.
لیست بسیار کوتاه فیلمهای محبوب تارانتینو در دهه ۲۰۲۰
اگر بخواهیم جمعبندی کنیم، از نظر کوئنتین تارانتینو، سینمای این دهه به طور مطلق ناامیدکننده و ضعیف است و تنها چهار استثنای بزرگ در آن وجود دارد:
۱. فیلم Horizon: Chapter 1
۲. فیلم Horizon: Chapter 2
۳. فیلم West Side Story
۴. فیلم The RIP
داستان فیلم The RIP درباره گروهی از پلیسهای میامی است که پس از پیدا کردن میلیونها دلار پول نقد در یک مخفیگاه متروکه، اعتماد میان آنها شروع به از بین رفتن میکند. به محض اینکه خبر این پول کلان لو میرود، اوضاع به شدت به هم میریزد و دیگر هیچکس نمیداند که به چه کسی میتواند اعتماد کند.
این فیلم توسط جو کارنهان کارگردانی شده است؛ فیلمسازی که کارنامهاش پر از آثار موفق و شکستخورده است. از نظر منتقدان، The RIP یک اکشن پر زرقوبرق، سرگرمکننده اما تجاری و «نتفلیکسی» است. این اثر که کاملاً از اکران در سینماها محروم شد و مستقیماً به استریم آمد، یک سرگرمی متوسط است که صرفاً به لطف حضور دو ستاره بزرگ خود یعنی افلک و دیمون ارتقا یافته است.
تارانتینو همیشه به این نوع داستانسراییهای عامهپسند و جنایی (Pulpy) علاقه داشته است، اما اینکه ادعا کند فیلمی مانند The RIP یکی از تنها آثار ارزشمند این دهه است، کمی افراطی و عجیب به نظر میرسد. این ادعا در حالی مطرح میشود که بسیاری از کارشناسان با تارانتینو همعقیدهاند که دهه ۲۰۲۰ بدترین دوران برای صنعت سینما در ۴۰ سال گذشته، یا شاید حتی کل تاریخ آن بوده است.
چند ماه پیش، تارانتینو لیستی از ۲۰ فیلم برتر قرن بیست و یکم را منتشر کرد و در آن لیست تنها یک فیلم از دهه ۲۰۲۰ حضور داشت: داستان وست ساید. جالب اینجاست که آن لیست درست یک ماه پیش از پخش جهانی فیلم The RIP روی پلتفرم نتفلیکس منتشر شده بود و حالا این اکشن جدید، جایگاه ویژهای در میان معدود محبوبهای این کارگردان بزرگ پیدا کرده است.