هشتاد و سومین دوره جشنواره فیلم ونیز در حالی آغاز به کار کرد که بخش مسابقه اصلی آن تنها یک کارگردان زن را در میان شرکتکنندگان خود جای داده است. این عدم توازن، به موضوعی اجتنابناپذیر در نشست خبری افتتاحیه تبدیل شد و مگی جیلنهال، رئیس هیئت داوران، بارها درباره کمبود زنان در مقام کارگردانی مورد پرسش قرار گرفت.
بهگزارش فیلمزی و به نقل از ورلد آو ریل، جیلنهال ابتدا با لحنی شوخی گفت شاید ترکیب امسال صرفا نشان میدهد کارگردانان مرد بهتر از کارگردانان زن هستند، اما سپس به شکلی جدی به موضوع پرداخت. او استدلال کرد زنان همچنان برای تامین مالی فیلمهایشان و یافتن حمایت لازم برای رسیدن به بالاترین سطوح صنعت سینما با دشواری بیشتری روبهرو هستند.
جیلنهال در بخشی از اظهاراتش به وجود یک مشکل ساختاری اشاره کرد و پرسشهایی بنیادین مطرح ساخت. او گفت:
«یک مشکل سیستماتیک وجود دارد. آیا ممکن است چیزهایی که زنان، به دلیل تجربه متفاوتشان از زندگی در این جهان، میخواهند دربارهشان فیلم بسازند همیشه بهعنوان هنر متعالی شناخته نشوند؟ چه کسی تصمیم میگیرد چه چیزی خوب است؟ چه کسی تصمیم میگیرد چه چیزی ارزشمند است؟»
در واکنش به این اظهارات، روی پرایس، مدیر سابق آمازون که استودیوی آمازون را راهاندازی کرد، در شبکه اجتماعی ایکس به شدت با دیدگاه جیلنهال مخالفت کرد. او حتی کنایهای نیز به فیلم «عروس» ساخته جیلنهال در سال ۲۰۲۶ زد که با شکست تجاری و انتقادی همراه شده بود. پرایس نوشت:
«چرا زنان باید با موانع سیستماتیک روبهرو باشند وقتی تقریبا تمام شبکهها و استودیوها توسط زنان اداره میشوند (نتفلیکس، پارامونت، دیزنی، یونیورسال، آمازون موویز) و مدیران اجرایی سطح میانی نیز عمدتا زن هستند؟ هالیوود چقدر باید زنانه شود تا مگی جیلنهال احساس راحتی کند؟»
پرایس سپس استدلال جیلنهال را «حرفی کلیشهای» خواند و آن را «آشکارا نادرست» توصیف کرد. او در پایان با کنایهای عمدی به کیفیت فیلم خود جیلنهال، نوشت:
«شاید عروس واقعا آنقدرها هم خوب نبود.»
استدلال پرایس به سختی یک رد قطعی به شمار میرود؛ حضور زنان در ردههای مدیریتی شرکتها لزوما به معنای حذف سوگیریهای ساختاری نیست. با این حال، چالش بنیادین او جای بحث دارد: اگر صنعت سینما به طور فزایندهای توسط زنانی با قدرت تصمیمگیری قابل توجه اداره میشود، منطقی است پرسیده شود مانع سیستماتیک ادعایی دقیقا کجا عمل میکند و چه شواهدی آن را اثبات میکند.
پرایس در این نکته محق است که توضیح درباره غیبت کارگردانان زن نباید چنان خودکار شود که هر کارگردان زنی که از فهرست جشنوارهای کنار گذاشته شده، قربانی «سیستم» فرض شود. گاهی فیلمها به سادگی به سطح لازم نمیرسند؛ گاهی داوریها ناعادلانه است؛ و گاهی، همانطور که پرایس بیپرده گفت، «عروس واقعا آنقدرها هم خوب نبود.»
نظر شما درباره این جنجال جشنواره ونیز چیست؟ آیا مشکل سیستماتیک در سینما واقعیت دارد یا کیفیت فیلمها تعیینکننده اصلی است؟ دیدگاه خود را با ما در میان بگذارید.