جشنوارهی بینالمللی فیلم دریای سرخ در شهر جدهی عربستان سعودی بهطور ناگهانی لغو شد. در حالی که تنشهای ژئوپلیتیک و تهدیدهای امنیتی در خاورمیانه یکی از دلایل اصلی توقف این رویداد بهشمار میرود، شواهد نشان میدهد تحولات عمیقتری در چرخهی سینمایی منطقه در جریان است که به تغییر راهبردهای سرمایهگذاری و بازنگری در سیاستهای پرهزینهی میزبانی از ستارگان سینما مربوط میشود.
بهگزارش فیلمزی و به نقل از ورایتی، همزمان با لغو رویداد جده، جشنوارهی فیلم دبی نیز اعلام کرد که پس از سالها توقف، در سال ۲۰۲۷ فعالیت خود را در یک بازهی زمانی همپوشان از سر خواهد گرفت. کارشناسان صنعت سینما بیثباتیهای اخیر را نشانهای از به بنبست رسیدن کارزارهای پرهزینهی بهبود چهره از طریق چهرههای مطرح هالیوود میدانند؛ رویکردی که هزینههای سنگینی روی دست سرمایهگذاران خاورمیانه گذاشته اما دستاوردهای ملموس اندکی به همراه داشته است.
مازن حایک، مشاور رسانهای مستقر در دبی، دربارهی دلایل تغییر استراتژی ریاض گفت:
«اولویتبندی پروژهها و ابتکاراتی که عربستان سعودی در آنها سرمایهگذاری میکند، از جمله رویدادهای مرتبط با تصویر و شهرت، در حال تغییر است و کاهش هزینههای یک جشنوارهی فیلم، بخشی از تفکر فعلی در ریاض بهشمار میرود، جایی که اولویتهای اصلی بر رویدادهایی چون اکسپو ۲۰۳۰ ریاض و جام جهانی فوتبال ۲۰۳۴ متمرکز شده است.»
رویداد سینمایی جده که قرار بود در اوایل دسامبر برگزار شود، در دورههای گذشته میلیونها دلار برای جذب چهرههای مشهوری مانند ویل اسمیت، گوئینت پالترو، میشل ویلیامز و هلی بری هزینه کرده بود. این جشنواره از زمان راهاندازی پس از ماجرای قتل جمال خاشقچی در سال ۲۰۱۸، ابزاری برای بازسازی وجههی بینالمللی عربستان و همچنین بستری برای ایجاد یک صنعت سینمای نوپا در این کشور به شمار میرفت.
امتیازات ارائهشده به ستارگان شامل اقامت در هتلهای مجلل مانند Asila Luxury Collection و Shangri-La در ساحل دریای سرخ و تورهای تفریحی به درههای ماسهسنگی العلا بود. جانی دپ که فیلم بازگشت او با نام «ژان دو باری (Jeanne du Barry)» در سال ۲۰۲۳ با حمایت مالی بنیاد دریای سرخ ساخته شد، هفتهها بهعنوان مهمان خاندان سلطنتی در قایقهای تفریحی مجلل، استراحتگاههای کوهستانی و کاخها اقامت داشت، اما تداوم چنین راهبردی اکنون با چالشهای جدی روبهرو شده است.
یکی از منابع ارشد صنعت سینما دربارهی دشواریهای حضور ستارههای هالیوود در وضعیت کنونی گفت:
«آیا واقعا فکر میکنید در شرایط فعلی یک بازیگر آمریکایی به این منطقه سفر میکند؟ همین چند روز پیش وزارت امور خارجه به شهروندان آمریکایی توصیه کرد از سفر به عربستان سعودی خودداری کنند. چه کسی سوار هواپیما میشود؟»
در دورهی گذشته، شان بیکر، کارگردان فیلم «آنورا (Anora)»، ریاست هیئت داوران دورهای پرستاره را بر عهده داشت که بازیگرانی چون داکوتا جانسون، اوما تورمن، آنا د آرماس، وین دیزل و مایکل کین در افتتاحیه آن حضور یافتند، در حالی که هیچکدام فیلمی برای تبلیغ در جشنواره نداشتند.
فیصل بالتیور، مدیرعامل بنیاد فیلم دریای سرخ، با انتشار بیانیهای پیرامون بازگشت جشنواره در سهماههی چهارم سال ۲۰۲۷ گفت:
«ستارگان هالیوود، در کنار فیلمسازان و استعدادهای برجستهی بینالمللی، همچنان بخشی از تجربهی جشنواره خواهند بود. در دریای سرخ، حضور آنها فراتر از فرش قرمز میرود و فرصتهایی را برای مخاطبان، فیلمسازان نوظهور و صنعت سینما ایجاد میکند تا با صداهای خلاق پیشرو در تعامل باشند.»
محمد حفظی، تهیهکنندهی برجستهی مصری و مدیرعامل شرکت فیلم کلینیک، دربارهی آیندهی این رویداد گفت:
«باور ندارم که فعالیت دریای سرخ متوقف شود؛ این جشنواره همچنان بخشی از چشمانداز رهبری عربستان برای پرورش صنعت فیلم باقی خواهد ماند، هرچند در آینده با رویکردی اقتصادیتر و خودکفاتر به کار خود ادامه میدهد.»
علاء کرکوتی، پخشکنندهی فیلم در جهان عرب، با تأیید این موضوع گفت:
«نمیتوانید تا ابد به دعوت از ستارگان هالیوود ادامه دهید، مگر اینکه آنها برای تبلیغ یک فیلم بیایند.»
تحولات مالکیتی در هالیوود میتواند این معادلات را تغییر دهد. با نزدیک شدن دیوید الیسون به ادغام شرکت پارامونت اسکایدنس با وارنر برادرز دیسکاوری، صندوقهای ثروت ملی عربستان سعودی، قطر و ابوظبی سهمی غیرمستقیم و نزدیک به ۵۰ درصد در پیشنهاد ۱۱۱ میلیارد دلاری او دارند. این اهرم مالی ممکن است بازیگران و استعدادهای طرف قرارداد با این غولهای سینمایی را برای حضور در رویدادهای خاورمیانه با رویکرد جدیدی مواجه سازد.
به نظر شما جشنوارههای پرهزینهی سینمایی در منطقه میتوانند بدون حضور پررنگ ستارگان هالیوود به بقای خود ادامه دهند؟ دیدگاه خود را با ما در میان بگذارید.