حمید نعمت‌الله در نشست نقد فیلم بت، از دشواری‌های جذب سرمایه‌گذار پس از توقیف قاتل و وحشی و دلایل تدوین دوساله اثر تازه‌اش سخن گفت.
به گزارش فیلمزی، حمید نعمت‌الله در نشست نقد و بررسی فیلم «بت» از همکاری دوباره با لیلا حاتمی صحبت کرد و او را بازیگری ممتاز و همکاری درجه‌یک دانست.
در این نشست همچنین درباره ارجاعات فیلم به آثار قدیمی سینمای ایران، بازتاب خشونت اجتماعی و دلیل انتخاب ریتم و مدت‌زمان فیلم صحبت شد.
بر اساس اطلاعات خانه هنرمندان، نشست نمایش و نقد فیلم «بت» به کارگردانی حمید نعمت‌الله، دوشنبه ۴ آبان ۱۴۰۵ در چهاردهمین برنامه «سینماسلامت» در سالن ناصری خانه هنرمندان ایران برگزار شد. در این نشست که با حضور نعمت‌الله، حسین فرخزادی، فیلمنامه‌نویس، امیرشیبان خاقانی، تدوینگر، و جواد طوسی، منتقد سینما، همراه بود، رضا درستکار اجرای برنامه را بر عهده داشت.
در ابتدای این نشست، به مناسبت زادروز حمید نعمت‌الله که اول آبان است، مراسم کوتاهی برای تولد این کارگردان برگزار شد و سپس حاضران به بررسی تازه‌ترین فیلم او پرداختند.
نعمت‌الله: لیلا حاتمی بازیگر ممتازی است
یکی از موضوعات مطرح‌شده در نشست، همکاری دوباره حمید نعمت‌الله و لیلا حاتمی بود؛ دو هنرمندی که پیش از «بت» نیز در چند فیلم از جمله «بی‌پولی»، «رگ خواب» و «قاتل و وحشی» با یکدیگر همکاری کرده‌اند.
نعمت‌الله در پاسخ به این پرسش که چرا در بسیاری از آثارش سراغ لیلا حاتمی می‌رود، گفت: «برای کار کردن با لیلا حاتمی دلیل خیلی خاصی لازم نیست. او هنرپیشه ممتازی است، همکار و دوست درجه‌یکی است و بنابراین بنده علاقه بسیاری به این همکاری دارم.»
ادای دین «بت» به سینمای قدیمی ایران
جواد طوسی، منتقد سینما، در بخش دیگری از نشست به تأثیر فیلم‌های قدیمی سینمای ایران بر آثار نعمت‌الله اشاره کرد و «بت» را فیلمی دانست که با وجود ارجاع به آثاری مانند «تنگنا» ساخته امیر نادری، تنها به بازآفرینی گذشته محدود نمی‌شود.
طوسی معتقد است نعمت‌الله با الهام گرفتن از شخصیت‌های سینمای اجتماعی گذشته، سراغ آدم‌های امروز می‌رود و تصویری از تغییر مناسبات اجتماعی ارائه می‌دهد.
او درباره این ویژگی گفت: «او خودش را متوقف و مقید به یک نوستالژی و ادای دین نمی‌کند، بلکه پا را فراتر می‌گذارد، عبور می‌کند و از گذشته به حال می‌رسد.»
این منتقد همچنین به شیوه استفاده از فضای مجازی در «بت» اشاره کرد و توضیح داد که فیلم تنها به نمایش کامنت‌ها و شبکه‌های اجتماعی بسنده نمی‌کند، بلکه از این عناصر برای شکل دادن به روایت و نمایش خشونت در جامعه امروز استفاده می‌کند.
به گفته طوسی، در جهان فیلم، مرز میان قهرمان و ضدقهرمان کم‌رنگ می‌شود و شخصیت‌ها در شرایطی قرار می‌گیرند که برای ایستادگی تلاش می‌کنند، اما گاهی در برابر فشارهای پیرامون خود کم می‌آورند.
از «آرایش غلیظ» تا «قاتل و وحشی»؛ خشونت در سینمای نعمت‌الله
بخش دیگری از نشست به بررسی شخصیت‌ها و خشونت در فیلم‌های حمید نعمت‌الله اختصاص داشت.
رضا درستکار با اشاره به فیلم توقیف‌شده «قاتل و وحشی» و شخصیت لیلا حاتمی در این اثر، از تراژدی و مقاومت شخصیت‌های سینمای نعمت‌الله صحبت کرد. او معتقد است در آثار این کارگردان، شخصیت‌هایی که در ابتدا آسیب‌پذیر به نظر می‌رسند، در ادامه داستان توانایی ایستادگی در برابر شرایط دشوار را پیدا می‌کنند.
جواد طوسی نیز با مقایسه «آرایش غلیظ» و «قاتل و وحشی»، به تغییر تدریجی شخصیت‌ها در مواجهه با مناسبات اجتماعی اشاره کرد.
او شخصیت حامد بهداد در «آرایش غلیظ» را نمونه‌ای از این روند دانست؛ شخصیتی چندلایه که به‌تدریج تحت تأثیر شرایط پیرامون خود به چهره‌ای خشن و هیولاوار تبدیل می‌شود.
چرا ریتم «بت» کند است؟
یکی از موضوعات مورد بحث در نشست، ریتم و مدت‌زمان فیلم «بت» بود.
امیرشیبان خاقانی، تدوینگر فیلم، درباره تصمیم‌های گروه سازنده توضیح داد که خستگی شخصیت اصلی، گذشت ۹ روز و افزایش تعداد دنبال‌کنندگان او در فضای مجازی، سه عنصر مهم در شکل‌گیری روایت بوده‌اند.
او گفت: «تلاش کردیم تماشاگر هم در طول فیلم تا اندازه‌ای این خستگی را تجربه کند و همراه شخصیت بماند. می‌توانستیم زمان را خیلی کوتاه‌تر کنیم و ریتم را بالا ببریم، اما تصمیم گرفتیم این تجربه را به تماشاگر منتقل کنیم.»
حسین فرخزادی، فیلمنامه‌نویس «بت»، نیز درباره همکاری خود با نعمت‌الله توضیح داد که فیلمنامه پس از چند سال بازنویسی و پرداخت، به مرحله‌ای رسیده بود که لازم بود وجوه مختلف داستان در کنار یکدیگر قرار بگیرند.
چرا نعمت‌الله برای «بت» سراغ شخصیت ناشنوا رفت؟
حمید نعمت‌الله در پایان نشست درباره انتخاب شخصیت ناشنوا در فیلم «بت» و تأثیر آن بر فضای داستان صحبت کرد.
او توضیح داد که این ویژگی به شخصیت‌ها جنبه‌ای آسیب‌پذیرتر می‌دهد و در مقابل خشونت حاکم بر جهان فیلم، تضاد بیشتری ایجاد می‌کند.
نعمت‌الله در این‌باره گفت: «برای آدم‌های ناشنوا تعبیر «زبان‌بسته» به کار می‌رود که به نظرم مظلومیت مضاعفی را هم برای لیلا حاتمی و هم برای سلحشور قصه یعنی یحیی منتقل می‌کند.»
او افزود که این ویژگی می‌تواند شخصیت‌ها را خاص‌تر و احساس‌برانگیزتر کند و در کنار شقاوت و خشونت پیرامونشان، تضاد پررنگ‌تری به وجود بیاورد.
فیلم «بت» تازه‌ترین ساخته حمید نعمت‌الله است که این روزها روی پرده سینماها قرار دارد. این اثر با بازی لیلا حاتمی، محمدرضا فروتن، لیلی رشیدی، بانیپال شومون، نوید پورفرج و کاظم سیاحی، با واکنش‌های متفاوتی از سوی مخاطبان و منتقدان روبه‌رو شده است.
