فریدون جیرانی: با پیروزی اصلاحات قرمز را ساختم / ویدیوی الناز شاکردوست در مراسم کارگردان پخش نشد
مراسم بزرگداشت فریدون جیرانی با مرور کارنامه سینمایی او در موزه سینما برگزار شد؛ رویدادی که با حاشیه‌ای درباره ویدیوی الناز شاکردوست همراه بود.
به گزارش فیلمزی، فریدون جیرانی در مراسم بزرگداشت خود، از چگونگی شکل‌گیری فیلم «قرمز» گفت؛ فیلمسازی که با نگاهی پیشرو، سال‌ها پیش از آنکه مسئله زنان به یکی از بحث‌های روز سینمای ایران تبدیل شود، دوربینش را به سمت آنها چرخاند.
تازه‌ترین برنامه «کلاسیک‌های کانون کارگردانان خانه سینما» عصر شنبه، ۱۶ آبان‌ماه، به بزرگداشت فریدون جیرانی اختصاص داشت. در این مراسم که در موزه سینما برگزار شد، فیلم «قرمز» به نمایش درآمد و جمعی از سینماگران و همکاران قدیمی این فیلمساز از سال‌ها فعالیت و تأثیرگذاری او در سینمای ایران گفتند.
پیش از نمایش فیلم، اصغر نعیمی، کارگردان و مجری برنامه، با اشاره به اهمیت سینما و فیلمسازی در زندگی جیرانی، او را از جمله فیلمسازانی دانست که پیش از فراگیر شدن برخی موضوعات در فضای فرهنگی، به سراغ آنها رفته است. به گفته نعیمی، توجه جیرانی به مسئله زنان در جامعه ایران و چرخاندن دوربین به سمت آنها، از ویژگی‌های مهم سینمای او است؛ زنانی که در جهان فیلم‌هایش حضوری ماندگار دارند.
نعیمی که دستیار کارگردان و برنامه ریز فیلم قرمز بوده است، از جیرانی به‌عنوان استعدادیاب سینمای ایران یاد کرد که در مسیر شکل‌گیری آثار و فعالیت حرفه‌ای بسیاری از سینماگران نقش داشته است. او تسلط جیرانی بر تاریخ سینمای ایران و جهان را مثال‌زدنی دانست و به غیبت او در برنامه «هفت» اشاره کرد؛ غیبتی که به گفته او، اهمیت حضور و دانش جیرانی را بیش از پیش آشکار کرد.
مجری برنامه در ادامه توضیح داد که نزدیک به یک سال برای برگزاری این بزرگداشت تلاش کرده است، اما جیرانی به دلیل مسئولیتش در کانون کارگردانان تمایلی به برگزاری مراسم نداشت و حتی تا شب پیش از برنامه نیز قصد انصراف از حضور را داشت.
تقدیر همکاران قدیمی از جیرانی
در ادامه مراسم، مهدی صباغ‌زاده، کارگردان سینما، با اشاره به سال‌ها همکاری با جیرانی گفت: «از آقای جیرانی تشکر می‌کنم چراکه او مرا به سینمای حرفه‌ای آورد.» او با یادآوری همکاری در فیلم‌های «سناتور»، فیلم «گمشده» و «تصویر آخر» افزود که در این سال‌ها فیلمنامه‌نویسی را از جیرانی آموخته است. صباغ‌زاده همچنین او را تاریخچه سینمای ایران و جهان دانست و برایش آرزوی سلامتی کرد.
حبیب اسماعیلی، تهیه‌کننده سینما، نیز با بیان اینکه این بزرگداشت باید سال‌ها پیش برگزار می‌شد، به نگاه متفاوت جیرانی به حرفه سینما اشاره کرد. او معتقد بود جیرانی می‌توانست از جمله ثروتمندترین افراد سینما باشد، اما هیچ‌گاه پول را در اولویت قرار نداد و همواره محتوا برایش اهمیت بیشتری داشت. اسماعیلی از او به‌عنوان دایره‌المعارف سینما یاد کرد که حتی درباره سیاهی‌لشکرهای فیلم‌ها نیز اطلاعات دقیقی دارد.
اسماعیلی که تهیه‌کنندگی فیلم «قرمز» را به همراه غلامرضا موسوی برعهده داشت، درباره نخستین تجربه کارگردانی جیرانی، سریال «صعود»، گفت این فیلم با وجود کیفیت مناسب، به دلیل ممیزی و حذف بخش‌هایی از آن به نتیجه مطلوب نرسید؛ با این حال، همکاری بعدی آنها به ساخت «قرمز» انجامید؛ اثری که از فیلم‌های ماندگار سینمای ایران است.
بیژن امکانیان نیز با یادآوری آشنایی قدیمی خود با جیرانی و همکاری‌های مشترکشان در روزنامه اطلاعات، از عشق عمیق او به سینما گفت. او توجه جیرانی به جزئیات در فیلمسازی را یکی از ویژگی‌های برجسته‌اش دانست و ابراز امیدواری کرد که شرایط برای بازگشت این فیلمساز به پشت دوربین فراهم شود.
در بخش دیگری از مراسم، از همسر و دختر فریدون جیرانی به پاس همراهی با او در سال‌های فعالیت حرفه‌ای‌اش قدردانی شد. مارال جیرانی در این مراسم حضور داشت، اما طوبی، همسر این فیلمساز، در غیابش از سوی حاضران مورد تشویق قرار گرفت.
احمد امینی، فیلمساز و منتقد سینما، نیز از خاطرات آغاز فعالیت حرفه‌ای خود و تجربه دستیاری در فیلم «دبیرستان» گفت.
ویدیوی الناز شاکردوست که امکان پخش پیدا نکرد
اصغر نعیمی در بخشی از مراسم به تلاش خود برای حضور الناز شاکردوست بازیگران آثار جیرانی اشاره کرد و گفت: این پیگیری با ارسال ویدیویی از سوی الناز شاکردوست به نتیجه رسیده، اما امکان پخش آن در مراسم فراهم نشده است. او بابت این اتفاق از شاکردوست عذرخواهی کرد. این موضوع در حالی مطرح شد که پیش‌تر بهنام بهزادی نیز از وجود موانعی برای تبلیغات فیلم «من می‌ترسم» با تصویر الناز شاکردوست سخن گفته بود؛ هرچند ارتباط این محدودیت‌ها با حکم قضایی احتمالی درباره این بازیگر در حد گمانه‌زنی است.
محسن امیریوسفی نیز با اشاره به جایگاه جیرانی در سینما و مطبوعات، ابراز امیدواری کرد روزی فرصتی برای شنیدن ناگفته‌های او درباره سینمای ایران فراهم شود. او تأکید کرد که درباره نگاه پیشرو جیرانی به سینما، به‌ویژه در زمینه پرداختن به زنان، هنوز به اندازه کافی صحبت نشده است.
«قرمز»؛ محصول روزهای پیروزی اصلاحات
غلامرضا موسوی، تهیه‌کننده سینما، در ادامه به خاطرات شکل‌گیری فیلم «قرمز» پرداخت و گفت: «ما زمانی که قرمز را شروع کردیم، پس از دولت آقای هاشمی رفسنجانی بود و با توجه به شرایط وزارت ارشاد، فکر نمی‌کردیم امکان کار باشد.» به گفته او، در آن مقطع تصور می‌کردند تنها فیلمی که می‌تواند از محدودیت‌های سانسور عبور کند، فیلم کودک است؛ اما با پیروزی محمد خاتمی در انتخابات ریاست‌جمهوری، شرایط تغییر کرد و جیرانی پیشنهاد ساخت فیلم دیگری را مطرح کرد. به این ترتیب، نگارش فیلمنامه «قرمز» آغاز شد.
در ادامه، فریدون جیرانی با حضور در جایگاه، از همکاران، موزه سینما و فیلمخانه ملی ایران قدردانی کرد و با اشاره به گذر سال‌ها و فراموشی برخی خاطرات گفت: «من دیگر پیر شدم و خیلی چیزها یادم نیست، ولی الان دیگر اصغر نعیمی که جوان است، دایره‌المعارف سینما است.»
جیرانی سپس درباره چگونگی شکل‌گیری «قرمز» توضیح داد: «وقتی اصلاحات پیروزی شد تصمیم به ساخت این فیلم گرفتم. فیلمی دیدم که الان نمی‌دانم دقیقا چه فیلمی بود، اما پس از آن قصد کردم آن خشونتی که در آن فیلم دیده بودم را به سینما بیاورم که با قرمز اتفاق افتاد.»
در پایان مراسم، فاطمه محمدی، مدیرعامل موزه سینما، از حضور جیرانی در این برنامه قدردانی کرد و لوح یادبود موزه سینما را به خالق «قرمز» اهدا کرد. این تقدیر با حضور غلامرضا موسوی، بیژن امکانیان، مهدی صباغ‌زاده، حبیب اسماعیلی و اصغر نعیمی انجام شد.
سامان سالور، وحید موساییان، هوشنگ گلمکانی، سعید خانی، جعفر گودرزی، میثم معراجی و آلاله هاشمی از دیگر حاضران این مراسم بودند.
