گاردین از مستند مهرداد اسکویی نوشت | روباه و ماه صورتی پناهِ یک دختر مهاجر

به گزارش فیلمزی، روزنامه بریتانیایی گاردین در مطلبی به قلم فیل هود که روز گذشته ۹ نوامبر ۲۰۲۶ منتشر شده، به بررسی مستند «روباهی زیر ماه صورتی» پرداخته است.

فیلمی که با استفاده از تصاویر ثبت‌شده توسط ثریا اخلاقی، زندگی دشوار او در مسیر مهاجرت را روایت می‌کند.

ثریا که در آغاز فیلم ۱۶ سال دارد، دختری افغانستانی است که در ایران زندگی می‌کند و می‌خواهد خود را به مادرش در اتریش برساند. او در این مسیر بارها برای عبور از مرز تلاش می‌کند، اما با خطرهای مختلف، از قاچاقچیان انسان تا شرایط دشوار سفر و بازگردانده شدن از مرزها، روبه‌رو می‌شود.

بخش مهمی از تصاویر مستند را خود ثریا طی پنج سال با تلفن همراهش ثبت کرده است. مهرداد اسکویی نیز از راه دور در شکل‌گیری فیلم و تبدیل این تصاویر به یک روایت مستند مشارکت داشته است.

به نوشته گاردین، یکی از ویژگی‌های مهم «روباهی زیر ماه صورتی»، استفاده از نقاشی‌های ثریا برای نمایش دنیای درونی اوست.

ثریا تجربه‌های زندگی خود را در قالب تصاویری خیال‌انگیز بازآفرینی می‌کند؛ تصاویری که در آن‌ها روباه، ماه، دلقک و موجودات ترسناک بارها تکرار می‌شوند. این عناصر در بخش‌هایی از فیلم به انیمیشن تبدیل می‌شوند و در کنار تصاویر واقعی، جهان ذهنی شخصیت اصلی را شکل می‌دهند.

از نگاه منتقد گاردین، این شیوه روایت به فیلم امکان داده تا فراتر از ثبت دشواری‌های مهاجرت برود و نشان دهد چگونه هنر می‌تواند به ابزاری برای مواجهه با ترس، خشونت و ناامیدی تبدیل شود.

در این نقد خود به توانایی ثریا در فیلم‌برداری نیز توجه کرده است. او حتی در موقعیت‌های دشوار و پرخطر سفر، از جمله حضور در وسایل نقلیه شلوغ و قایق‌های مهاجران، تصاویری ثبت کرده که از نظر منتقد، واجد کیفیت و نگاه تصویری مشخصی هستند.

به این ترتیب، ثریا تنها شخصیتی نیست که زندگی‌اش در برابر دوربین روایت می‌شود؛ او در مقام فیلم‌ساز نیز در شکل‌گیری اثر نقش دارد.

این ویژگی، «روباهی و ماه صورتی» را از مستندهایی که صرفاً زندگی پناهجویان را از نگاه یک ناظر بیرونی روایت می‌کنند، متمایز می‌کند.

منتقد گاردین در جمع‌بندی نقد خود، «روباهی زیر ماه صورتی» را اثری تلخ و تأثیرگذار ارزیابی می‌کند که در کنار نمایش خشونت و بی‌خانمانی، بر نقش خلاقیت در ادامه زندگی تأکید دارد.

او به صحنه‌ای از فیلم اشاره می‌کند که در آن چند کودک پناهجو با شاخه‌ها و برگ‌ها، خانه کوچکی برای یک موش می‌سازند؛ تصویری ساده که در متن فیلم به مفاهیمی مانند خانه، تعلق و نیاز انسان به داشتن پناهگاه پیوند می‌خورد.

از نگاه گاردین، مستند مهرداد اسکویی و ثریا اخلاقی نشان می‌دهد که هنر، حتی در دشوارترین شرایط، می‌تواند راهی برای ساختن احساس امنیت و تعلق باشد.