معرفی فیلم | روایتِ قهوه یک نوشیدنی جذاب در فیلم و سریال

 به گزارش فیلمزی، قهوه جایگاه ویژه‌ای در فرهنگ و زندگی اجتماعی انشان‌ها داشته است و در میان ایرانی‌ها هم این نوشیدنی از دیرباز محبوب بوده است. به همین‌دلیل است که «قهوه‌خانه» از دیرباز یکی از مکان‌های مهم برای دیدار، گفت‌وگو و گذراندن اوقات فراغت بوده است، اما در سال‌های اخیر شکل حضور قهوه در زندگی ایرانی‌ها تغییر کرده و علاقه به مصرف آن، به‌ویژه در شهرهای بزرگ، افزایش یافته است.

به همین دلیل، قهوه امروز فقط یک نوشیدنی نیست و به بخشی از زندگی شهری و فرهنگ عمومی تبدیل شده است، همان‌طور که در بسیاری از نقاط جهان جایگاه مهمی در زندگی روزمره دارد.

از همین رو قهوه در سینما و تلویزیون نیز بارها نقشی فراتر از یک نوشیدنی داشته و به بخشی از هویت یک مکان، شغل، سبک زندگی یا حتی ساختار داستان تبدیل شده است.

رسانه فیلمزی به مناسبت روز جهانی قهوه، ۱۱ فیلم، سریال و مستند را معرفی کرده که قهوه در آنها نقشی مهم و قابل توجه دارد.

• کارگردان: پل توماس اندرسن
• بازیگران: فیلیپ بیکر هال، کرک بالتز، اسکات کافی، کیم گیلینگهام، میگل فرر
• سال پخش: ۱۹۹۳
• خلاصه داستان: چند شخصیت که زندگی آن‌ها به شکل‌های مختلف به یک اسکناس بیست‌دلاری گره خورده است، در یک داینر بین راهی با یکدیگر ارتباط پیدا می‌کنند.

«سیگار و قهوه» یک فیلم کوتاه ۲۴ دقیقه‌ای است که پل توماس اندرسن آن را در سال ۱۹۹۳ ساخت. داستان در یک داینر می‌گذرد و قهوه و سیگار از عناصر اصلی فضای آن هستند. اهمیت فیلم فقط به موضوع آن محدود نمی‌شود، زیرا اندرسن بعدا داستان آن را گسترش داد و از آن به‌عنوان پایه ساخت نخستین فیلم بلند خود، «جفت هشت» (Hard Eight)، استفاده کرد.

این فیلم کوتاه پس از نمایش در جشنواره ساندنس توجه بیشتری پیدا کرد و مسیر ساخت فیلم بلند اندرسن را هموار کرد. بنابراین «سیگار و قهوه» هم به دلیل ارتباط مستقیمش با قهوه و هم به دلیل جایگاهش در آغاز کارنامه سینمایی اندرسن اهمیت دارد.

• کارگردان: برد کوپلند
• بازیگران: گلن هاورتون، استیو لیتل، بن شوارتز، آدری پلازا، جاش گروبن
• سال پخش: ۲۰۱۳
• خلاصه داستان: مردی که کافه‌ای را به محل کار و پاتوق دائمی خود تبدیل کرده است، وقتی متوجه می‌شود قرار است آنجا به بار تبدیل شود، همراه دوستانش برای حفظ کافه تلاش می‌کند.

کافه در این فیلم فقط یک محل عبور نیست، بلکه بخش اصلی زندگی شخصیت‌هاست. آنها برای کار، ملاقات، فرار از روزمرگی و وقت‌گذرانی به آنجا می‌روند و تهدید تعطیل شدن کافه، بحران اصلی داستان را به وجود می‌آورد.

در نتیجه، قهوه در اینجا بیشتر از طریق فرهنگ کافه‌نشینی اهمیت پیدا می‌کند و کافه به فضایی برای کار، دوستی، گفت‌وگو و فرار از روزمرگی تبدیل می‌شود.

• کارگردان: جیم جارموش
• بازیگران: روبرتو بنینی، استیون رایت، جویی لی، سینکه لی، ایگی پاپ، تام ویتس، کیت بلانشت، بیل مری، استیو بوشمی، ایگور و دیگران
• سال پخش: ۲۰۰۳
• خلاصه داستان: فیلم مجموعه‌ای از داستان‌های کوتاه است که در آن‌ها شخصیت‌های مختلف دور میز می‌نشینند، قهوه می‌نوشند، سیگار می‌کشند و درباره موضوعات مختلف با یکدیگر گفت‌وگو می‌کنند.

در میان تمام فیلم‌های این فهرست، قهوه و سیگار یکی از مستقیم‌ترین ارتباط‌ها را با موضوع قهوه دارد. فیلم از یازده بخش تشکیل شده و تقریباً تمام ساختار آن بر موقعیت ساده نشستن آدم‌ها دور یک میز و نوشیدن قهوه و کشیدن سیگار بنا شده است.

قهوه در اینجا صرفاً یک نوشیدنی نیست، بلکه بهانه‌ای برای مکث، گفت‌وگو و شکل‌گیری موقعیت‌های فیلم است. جیم جارموش از همین رفتار روزمره، مجموعه‌ای از گفت‌وگوهای عجیب، طنزآمیز و گاهی فلسفی می‌سازد. قهوه در واقع یکی از عناصر اصلی ساختار فیلم است و بدون آن بسیاری از موقعیت‌های فیلم شکل خود را از دست می‌دهند.

• کارگردان: سیدنی پولاک
• بازیگران: مریل استریپ، رابرت ردفورد، کلاوس ماریا برانداوئر، مایکل کیچن
• سال پخش: ۱۹۸۵
• خلاصه داستان: زنی دانمارکی به کنیا می‌رود و زندگی تازه‌ای را آغاز می‌کند. او درگیر اداره یک مزرعه، ازدواجی دشوار و رابطه‌ای عاطفی با یک شکارچی ماجراجو می‌شود.

شخصیت اصلی درگیر اداره یک مزرعه قهوه است و این محصول بخشی از زندگی اقتصادی او در کنیا را تشکیل می‌دهد.

بنابراین قهوه فقط نوشیدنی‌ای نیست که شخصیت‌ها مصرف کنند، بلکه با زمین، کار، سرمایه و آینده زندگی شخصیت اصلی ارتباط دارد. مزرعه قهوه بخشی از تلاش او برای ساختن زندگی تازه در آفریقاست و به همین دلیل قهوه در این فیلم جنبه اقتصادی و معیشتی پیدا می‌کند.

• کارگردان‌ها: دیوید کرین و مارتا کافمن
• بازیگران: جنیفر آنیستون، کورتنی کاکس، لیزا کودرو، مت له‌بلانک، متیو پری، دیوید شویمر
• سال پخش: ۱۹۹۴ تا ۲۰۰۴
• خلاصه داستان: شش دوست جوان در نیویورک با روابط عاطفی، مشکلات کاری، خانواده، دوستی و دشواری‌های ورود به زندگی بزرگسالی روبه‌رو می‌شوند.

 «کافه سنترال پارك» یکی از مهم‌ترین مکان‌های تکرارشونده در این سریال است. بخش زیادی از ملاقات‌ها و گفت‌وگوهای شش شخصیت اصلی در همین مکان انجام می‌شود و قهوه به بخشی ثابت از زندگی روزمره آن‌ها تبدیل شده است.

اهمیت قهوه در اینجا بیشتر اجتماعی است تا داستانی. نوشیدن قهوه بهانه‌ای برای کنار هم بودن و ادامه روابط دوستانه است و کافه به نوعی خانه دوم شخصیت‌ها تبدیل می‌شود. اگرچه سریال درباره قهوه نیست، اما تصویر آن از کافه‌نشینی و نقش قهوه در روابط دوستانه، آن را به یکی از شناخته‌شده‌ترین نمونه‌های این فهرست تبدیل کرده است.

• کارگردان: پرسی آدلون
• بازیگران: ماریان زگبرشت، سی‌سی‌اچ پاوندر، جک پالانس، مونیکا کالون
• سال پخش: ۱۹۸۷
• خلاصه داستان: زنی آلمانی پس از اختلاف با همسرش در منطقه‌ای دورافتاده از بیابان‌های آمریکا سرگردان می‌شود و وارد کافه‌ای می‌شود که صاحب و مشتریان آن هرکدام زندگی و مشکلات خاص خود را دارند.

کافه بغداد یکی از نمونه‌های روشن فیلمی است که خود کافه بخش اصلی داستان محسوب می‌شود. شخصیت‌ها از طریق همین مکان با یکدیگر آشنا می‌شوند و روابط تازه‌ای شکل می‌گیرد.

کافه به مرکز ارتباط آدم‌هایی تبدیل می‌شود که هرکدام به شکلی تنها و منزوی هستند. قهوه در اینجا بیشتر نماینده فعالیت روزمره کافه و بهانه‌ای برای حضور مشتریان است، اما اهمیت اصلی از خود فضای کافه و نقشی می‌آید که در شکل‌گیری اجتماع کوچک شخصیت‌ها دارد.

• کارگردان: ژان‌پیر ژونه
• بازیگران: اودری توتو، متیو کاسوویتس، روفوس، جامل دبوز، دومینیک پینون
• سال پخش: ۲۰۰۱
• خلاصه داستان: دختری جوان و خیال‌پرداز در پاریس تصمیم می‌گیرد با دخالت‌های کوچک و پنهانی در زندگی دیگران به آن‌ها کمک کند و در همین مسیر خودش نیز به دنبال عشق و ارتباط انسانی می‌گردد.

 کافه‌ای که املی در آن کار می‌کند یکی از مکان‌های مهم و تکرارشونده فیلم است. بخشی از زندگی روزمره او و ارتباطش با شخصیت‌های دیگر در این محیط اتفاق می‌افتد.

با این حال، قهوه موضوع اصلی داستان نیست و اهمیت آن بیشتر از طریق فرهنگ کافه، مشتریان و فضای اجتماعی آن دیده می‌شود. کافه در اینجا محلی برای مشاهده آدم‌ها و بخشی از زندگی روزمره شخصیت اصلی است.

• کارگردان: بری لوینسون
• بازیگران: استیو گوتنبرگ، میکی رورک، کوین بیکن، دنیل استرن، تیموتی دالی، الن بارکین، پل رایزر
• سال پخش: ۱۹۸۲
• خلاصه داستان: چند دوست جوان در بالتیمور در آستانه ورود به بزرگسالی قرار دارند و درباره ازدواج، کار، روابط عاطفی، دوستی و آینده خود صحبت می‌کنند.

كلمه داینر براي مخاطب ايراني شايد ناآشنا باشد نزديكترين كلمه‌ايي كه براي آن مي‌توان پيدا كرد رستوران‌هاي واگني شكل كه در بين راه قرار دارند و در فيلم‌ها ديده‌ايم كه در آن پر كردن ليوان قهوه به دفعات رايگان است.

داينر محل اصلی جمع شدن شخصیت‌هاست و بخش مهمی از روابط آن‌ها در همین مکان شکل می‌گیرد. آن‌ها دور یک میز می‌نشینند، غذا می‌خورند، قهوه می‌نوشند و درباره زندگی خود حرف می‌زنند. بنابراین قهوه بخشی از همان آیین اجتماعی است که داینر را به محل ملاقات دائمی دوستان تبدیل کرده است. اهمیت اصلی قهوه در فیلم نه در خود نوشیدنی، بلکه در ارتباط آن با فضای داینر و گفت‌وگوهای شخصیت‌هاست.

• کارگردان: دیو آلن جانسون
• بازیگران:  لورا وندروورت، کوری ام. گرنت، ریچل هندریکس، جاش ونتورا، جان لوویتز
• سال ساخت: ۲۰۱۴
• خلاصه داستان: زنی جوان که صاحب یک کافه است، با خطر از دست دادن کسب‌وکارش روبه‌رو می‌شود و هم‌زمان باید با مشکلات مالی و عاطفی زندگی خود کنار بیاید.

در این فیلم کافه مستقیماً مرکز داستان است. شخصیت اصلی صاحب کافه است و تهدید از دست رفتن آن، بحران اصلی زندگی او را شکل می‌دهد.

مشتریان و روابط شخصیت‌ها نیز به این مکان وابسته‌اند و قهوه بخشی از کسب‌وکاری است که قهرمان داستان برای حفظ آن تلاش می‌کند. بنابراین برخلاف فیلم‌هایی که کافه فقط محل ملاقات شخصیت‌هاست، در اینجا خود کافه و کسب‌وکار مرتبط با قهوه بخشی از بحران اصلی داستان هستند.

• کارگردان: راک بایجنات
• بازیگران: میکی سوزوکی، کایل رامِیج، کلوئی جی. نترس، نایل وین، جف رَف و برایان اتکینسون
• سال ساخت: ۲۰۱۹
• خلاصه داستان: چهار قهرمان ملی باریستا از آمریکا، ایرلند، آلمان و ژاپن برای شرکت در مسابقات جهانی باریستا در سئول کره جنوبی آماده می‌شوند و برای اثبات مهارت و نمایندگی کشور خود با یکدیگر رقابت می‌کنند.

تنها مستند اين ليست. قهوه در این مستند صرفا یک عنصر پس‌زمینه یا بخشی از فضای داستان نیست، بلکه موضوع اصلی فیلم و حرفه و هویت شخصیت‌های آن است.

فیلم مستقیما به فرهنگ تخصصی باریستاها، مهارت‌های حرفه‌ای، آماده‌سازی قهوه و فشار رقابت در بالاترین سطح این حرفه می‌پردازد. مسابقه جهانی نیز نشان می‌دهد که برای این شخصیت‌ها قهوه از یک نوشیدنی روزمره فراتر رفته و به یک مهارت تخصصی و عرصه رقابت حرفه‌ای تبدیل شده است.

• کارگردان: رندال میلر
• بازیگران: کیت نش، سائورسی-مونیکا جکسون، توبی سباستین، اوین آرتور، فردی فاکس، جردن استیونز
• سال ساخت: ۲۰۲۳
• خلاصه داستان: زنی که یک کافه را اداره می‌کند و باریستایی حرفه‌ای است، برای نجات کسب‌وکارش از بدهی و ورشکستگی وارد مسابقات جهانی باریستا می‌شود و با رقیبی قدرتمند روبه‌رو می‌شود.

این فیلم یکی از مستقیم‌ترین انتخاب‌های فهرست است، چون شخصیت اصلی هم صاحب کافه است و هم باریستا. مشکل مالی کافه باعث می‌شود او وارد مسابقه شود و مهارتش در تهیه قهوه تبدیل به راهی برای نجات کسب‌وکارش شود.

در نتیجه قهوه در اینجا هم شغل شخصیت اصلی است، هم موضوع رقابت و هم موتور پیش‌برنده داستان. تقریباً تمام اهداف اصلی شخصیت با کافه و قهوه ارتباط مستقیم دارند.