فیلم The Gamechangers محصول ۲۰۱۵ بیبیسی به تقابل سم هاوزر بنیانگذار راکاستار با جک تامپسون در دوران اوجگیری و حواشی حقوقی جیتیای میپردازد.
به گزارش فیلمزی، بازی GTA 6 از شرکت بازی سازی Rockstar games پس از ۱۳ سال انتظار در تاریخ ۱۹ نوامبر منتشر شد و بازی در همان روز اول به فروش خیرهکننده و دست نیافتنی ۳.۷۹ میلیارد دلار رسید.
برای رسیدن به این رکورد این شرکت راه درازی را طی کرده است. شاید بد نباشد کمی به گذشته برگردیم و ببینیم این مجموعه چطور به چنین جایگاهی رسید. مسیر GTA از یک بازی دوبعدی در دهه ۹۰ تا تبدیل شدن به یکی از بزرگترین پدیدههای تاریخ سرگرمی، مسیری است که با شکلگیری راکاستار و بعدتر ساخت GTA III، Vice City و San Andreas به نقطه عطف مهمی رسید. فیلم تحولآفرینان یکی از فیلمهایی است که به بخشی از همین مسیر میپردازد. دورهای که GTA از یک بازی موفق فراتر رفته و به یک پدیده فرهنگی تبدیل شده بود و موفقیت عظیم آن همزمان با مجموعهای از بحرانهای حقوقی، رسانهای و اخلاقی همراه شد.
فیلم «تحولآفرینان» The Gamechangers
- کارگردان: اوون هریس
- بازیگران: دنیل ردکلیف، بیل پکستون، جو دمپسی، ایان کیر اتارد
- سال ساخت: ۲۰۱۵
- محصول: بریتانیا
- ژانر: درام، زندگینامهای، تاریخی
- مدتزمان: ۹۰ دقیقه
- تاریخ اکران: ۱۵ سپتامبر ۲۰۱۵
- شبکه پخش: بیبیسی دو
- خلاصه داستان: داستان فیلم در دورهای اتفاق میافتد که راکاستار بعد از موفقیت بزرگ GTA III و Vice City، خودش را برای قدم بعدی آماده میکند. سم هاوزر و تیمش به دنبال ساخت بازیای بزرگتر و جاهطلبانهتر هستند؛ اثری که بتواند آزادی عمل، خشونت، جنایت، شخصیتهای پیچیده و فضای اجتماعی آمریکا را با ابعادی تازه وارد دنیای بازیهای ویدیویی کند.
اما همزمان با توسعه بازی، اتفاقی واقعی به یکی از مهمترین بحرانهای تاریخ GTA تبدیل میشود. یک جوان آمریکایی به نام دوین مور که پیشتر بازی Vice City را انجام داده بود، سه مأمور پلیس را به قتل میرساند و این اتفاق باعث میشود جک تامپسون، وکیل و فعال ضدبازیهای خشن، حملهای جدی علیه راکاستار و صنعت بازیهای ویدیویی آغاز کند.
از اینجا به بعد، فیلم دو مسیر را به موازات یکدیگر دنبال میکند. از یک طرف سم هاوزر و تیم راکاستار تلاش میکنند بازی بعدی را بسازند و از طرف دیگر تامپسون تلاش میکند ثابت کند خشونت موجود در GTA فقط یک سرگرمی بیضرر نیست. در ادامه، ماجرا به پروندههای قضایی، بحثهای رسانهای و در نهایت جنجال معروف Hot Coffee در San Andreas میرسد، جنجالی که حتی پای نهادهای رسمی و نظام درجهبندی بازیها را هم به میان کشید.
سم هاوزر و برادرش دان هاوزر
شخصیت محوری فیلم، سم هاوزر (Sam Houser)، یکی از بنیانگذاران راکاستار و از مهمترین چهرههای پشت شکلگیری هویت مدرن GTA است. فیلم او را فردی بسیار جاهطلب، وسواسی، کمالگرا و درگیر ایده تبدیل بازیهای ویدیویی به یک مدیوم جدی و بزرگسالانه نشان میدهد. در روایت فیلم، سم فقط به دنبال ساخت یک بازی موفق نیست؛ او میخواهد بازیای بسازد که بتواند همان تأثیری را بر مخاطب بگذارد که سینما و موسیقی گذاشتهاند. علاقه شدید او به فرهنگ عامه و سینمای جنایی نیز در فیلم برجسته میشود و همین نگاه سینمایی یکی از عواملی است که به شکلگیری هویت GTA کمک میکند.
در کنار سم، برادرش دان هاوزر Dan Houser نیز قرار دارد. چهرهای که در تاریخ واقعی راکاستار نقشی بسیار مهم در نویسندگی و شکل دادن به شخصیتها، داستانها و جهان GTA داشت. این دو برادر در کنار دیگر اعضای تیم، در دورهای که راکاستار از یک شرکت بازیسازی جاهطلب به یکی از مهمترین استودیوهای جهان تبدیل میشد، نقش اساسی داشتند. رابطه میان آنها در فیلم چندان عمیق پرداخته نمیشود، اما حضور دان یادآوری میکند که GTA حاصل نبوغ یک نفر نبود و پشت آن، یک تیم بزرگ از نویسندگان، طراحان، برنامهنویسان، هنرمندان و تهیهکنندگان قرار داشت.
از GTA III تا San Andreas
اهمیت بازه زمانی انتخابشده در فیلم از این جهت است که GTA در مدت کوتاهی توانست از یک بازی جنایی متفاوت به پدیدهای جهانی در دنیای بازیهای ویدئویی تبدیل شود.
بازی GTA III با معرفی دنیایی سهبعدی و آزادی عمل گسترده برای بازیکنان، تحولی اساسی در این مجموعه ایجاد کرد. پس از آن، Vice City با الهام از فرهنگ دهه۱۹۸۰، فیلمهای گانگستری و حال و هوای شهر میامی، محبوبیت و موفقیت این مجموعه را بیش از پیش افزایش داد.
حالا نوبت San Andreas بود. بازیای که قرار بود از نظر اندازه، آزادی عمل و گستردگی جهان حتی از نسخههای قبلی فراتر برود. این بار فضای داستانی به لسآنجلس و فرهنگ گنگهای دهه نود نزدیک میشد و سازندگان قصد داشتند طیف بسیار وسیعتری از موضوعات اجتماعی و فرهنگی آمریکا را وارد بازی کنند. فیلم دقیقاً در همین نقطه وارد داستان میشود؛ جایی که موفقیت GTA دیگر فقط یک موفقیت تجاری نیست و این مجموعه به موضوعی جدی در بحثهای فرهنگی و سیاسی تبدیل شده است.
بحران حقوقی و جنجال Hot Coffee
یکی از جذابترین بخشهای فیلم، تقابل راکاستار با جک تامپسون است. تامپسون که به عنوان یکی از سرسختترین مخالفان بازیهای ویدیویی خشن شناخته میشد، بعد از پرونده دوین مور تلاش کرد رابطهای میان خشونت موجود در GTA و خشونت واقعی برقرار کند. فیلم این تقابل را تقریباً به شکل یک نبرد شخصی میان دو آدم بسیار مصمم نشان میدهد؛ سم هاوزر از یک طرف و تامپسون از طرف دیگر.
بعدتر ماجرای Hot Coffee به بحران تازهای تبدیل میشود. محتوایی که در نسخه اصلی بازی در دسترس عادی بازیکن قرار نگرفته بود، از طریق دستکاری بازی قابل دسترسی شد و همین مسئله موج جدیدی از انتقادها را ایجاد کرد. موضوع فقط اعتراض به محتوای جنسی نبود؛ مسئله اصلی این بود که آیا یک بازی دارای محتوایی است که در زمان عرضه از سوی سازندگان و سیستم درجهبندی به شکل دیگری معرفی شده است یا نه. همین اتفاق باعث شد San Andreas با تغییر درجهبندی مواجه شود و فشار بسیار زیادی متوجه راکاستار و شرکت مادر آن شود.
فیلم از این اتفاق برای نشان دادن یک مسئله بزرگتر استفاده میکند؛ اینکه وقتی یک بازی به اندازه GTA بزرگ میشود، دیگر فقط یک محصول سرگرمی نیست و میتواند وارد بحثهای حقوقی، فرهنگی، سیاسی و اجتماعی شود.
تولید فیلم و واکنش راکاستار
تحولآفرینان یک درام تلویزیونی محصول بیبیسی است که اوون هریس آن را کارگردانی کرده و جیمز وود فیلمنامه آن را نوشته است. فیلم بر اساس کتاب Jacked: The Outlaw Story of Grand Theft Auto نوشته دیوید کوشنر ساخته شده و از اسناد دادگاه و روایتهای مربوط به آن دوره برای بازسازی ماجرا استفاده کرده است.
اما نکته بسیار مهم این است که فیلم با مشارکت راکاستار یا Take-Two ساخته نشده بود. حتی پیش از پخش، مشخص شده بود که سازندگان اصلی GTA با تصویر ارائهشده در فیلم موافق نیستند و راکاستار به نحوه استفاده از نام و نشانههای مربوط به GTA اعتراض داشت. در نهایت نیز میان راکاستار و بیبیسی بر سر فیلم اختلاف حقوقی شکل گرفت.
بنابراین نباید تحولآفرینان را یک روایت رسمی از تاریخ GTA دانست. فیلم برای اهداف دراماتیک، بعضی اتفاقات و روابط را سادهتر کرده و در نتیجه فاصلههایی میان روایت فیلم و تاریخ واقعی وجود دارد.
دنیل ردکلیف در نقش سم هاوزر
دنیل ردکلیف Daniel Radcliffe بعد از سالها شناخته شدن به عنوان بازیگر مجموعه هری پاتر، در اینجا سراغ نقشی کاملاً متفاوت میرود. او برای بازی در نقش سم هاوزر ظاهر متفاوتی پیدا کرده و تلاش میکند شخصیتی را بازی کند که به شکل وسواسگونهای به کار، ایدههایش و آینده بازیهای ویدیویی وابسته است.
انتخاب ردکلیف برای این نقش از ابتدا جالب بود، چون تصویر عمومی او به شدت با چهرهای که فیلم از سم هاوزر ارائه میکند متفاوت است. بازی او در مقابل بیل پکستون که نقش جک تامپسون را بازی میکند، بخش مهمی از ساختار فیلم است و فیلم عملاً روی تقابل این دو نفر بنا شده است.
با این حال، واکنشها به بازی و خود فیلم یکدست نبود. برخی بازیگران و ریتم فیلم را از نقاط قوت آن میدانستند، اما منتقدان دیگری معتقد بودند شخصیتها بیش از حد ساده شدهاند و فیلمنامه نمیتواند عمق کافی برای چنین داستان بزرگی ایجاد کند. بهخصوص نحوه نمایش فرآیند بازیسازی و فاصله فیلم با واقعیت GTA مورد انتقاد قرار گرفت.
تحولآفرینان در نهایت چه فیلمی است؟
تحولآفرینان فیلمی است که سوژه بسیار جذابی دارد، اما به اندازه خود سوژه جاهطلب نیست. فیلم در واقع قرار نیست تاریخ کامل GTA یا حتی داستان کامل شکلگیری راکاستار را روایت کند. آغاز مجموعه، تیم اولیه سازندگان، روند شکلگیری نخستین GTA و بسیاری از اتفاقات مهم این مسیر تقریباً کنار گذاشته شدهاند و روایت از دورهای آغاز میشود که راکاستار و برادران هاوزر به موفقیت بزرگی رسیدهاند و GTA III و Vice City مسیر مجموعه را کاملاً تغییر دادهاند.
واکنش منتقدان هم چندان یکدست و درخشان نبود. بازی دنیل ردکلیف و بیل پکستون از بخشهایی بود که مورد توجه قرار گرفت، اما فیلمنامه، دیالوگها و نحوه نمایش فرآیند بازیسازی با انتقادهایی مواجه شد. در نتیجه تحولآفرینان بیشتر به عنوان یک درام تلویزیونی قابل تماشا باقی میماند تا یک اثر مرجع درباره تاریخ GTA.
با این حال، برای طرفداران GTA، ارزش فیلم فقط در کیفیت سینمایی آن خلاصه نمیشود. تحولآفرینان یک پنجره به دورهای است که GTA از یک بازی موفق به یک پدیده فرهنگی تبدیل شد. دورهای که در آن سازندگان بازی مجبور شدند همزمان با مسئله خلاقیت، فروش، سانسور، درجهبندی سنی، رسانهها، دادگاهها و فشارهای سیاسی دستوپنجه نرم کنند. به همین دلیل، حتی اگر فیلم را یک روایت کامل یا کاملاً دقیق از تاریخ GTA ندانیم، همچنان میتواند برای کسی که میخواهد بداند پشت یکی از جنجالیترین دورههای تاریخ این مجموعه چه اتفاقاتی افتاده، تماشایی باشد.
در نهایت، شاید مهمترین نکته درباره تحولآفرینان این باشد که فیلم نشان میدهد GTA فقط به خاطر خود بازیها به یک پدیده تبدیل نشد. بخشی از افسانه GTA در برخورد آن با جامعه شکل گرفت؛ هرچه بازیها بزرگتر و جسورتر شدند، واکنشها به آنها هم شدیدتر شد. از بحث خشونت و تأثیر بازیها بر نوجوانان تا پروندههای قضایی و جنجال Hot Coffee، هر بحران در نهایت توجه بیشتری را به این مجموعه جلب کرد. امروز که GTA 6 به یکی از بزرگترین رویدادهای تاریخ سرگرمی تبدیل شده، نگاه کردن به دورهای که GTA هنوز برای تثبیت جایگاهش در فرهنگ عمومی میجنگید، جذاب است؛ حتی اگر خود فیلم در روایت این تاریخ، همیشه به اندازه موضوعش دقیق و قابل اعتماد نباشد.
توصیه میشود
· توصیه میشود کسانی که به تاریخچه شکلگیری و توسعه مجموعه GTA علاقه دارند.
· توصیه میشود کسانی که میخواهند درباره بحرانهای حقوقی و فرهنگی پیرامون GTA بیشتر بدانند، سراغ این فیلم بروند.
· توصیه میشود کسانی که به پشت صحنه صنعت بازیسازی و تبدیل شدن یک بازی به پدیده فرهنگی علاقه دارند، به فیلم فرصت بدهند.
· توصیه میشود طرفداران GTA که میخواهند پیش از تجربه GTA 6 نگاهی به یکی از جنجالیترین دورههای تاریخ این مجموعه داشته باشند، آن را تماشا کنند.
توصیه نمیشود
· توصیه نمیشود کسانی که دنبال فیلمی عمیق درباره فرآیند واقعی طراحی و تولید بازیهای ویدیویی هستند، انتظار زیادی از آن داشته باشند.
· توصیه نمیشود کسانی که دنبال یک درام شخصیتمحور بسیار عمیق درباره سم و دان هاوزر هستند، با انتظار بالا سراغ فیلم بروند.