معرفی فیلم | آورده سینمای ایران برای افراد نابینا چیست؟

به گزارش فیلمزی، سینما با تصویر قصه می‌گوید؛ اما وقتی شخصیت اصلی نمی‌بیند، چه چیزی توجه ما را به جهان او جلب می‌کند؟ صدای قدم‌هایی که نزدیک می‌شوند، دستی که در جست‌وجوی آشنایی روی صورتی می‌نشیند یا مکثی کوتاه پیش از عبور از خیابان، می‌توانند به‌اندازه‌ی یک نمای چشم‌نواز معنا داشته باشند. در چنین داستان‌هایی، جزئیاتی که معمولاً از کنارشان می‌گذریم، بخشی از رابطه‌ی ما با شخصیت‌ها می‌شوند.

فیلم‌های ایرانی درباره‌ی افراد نابینا، فرصت تماشای زندگی از زاویه‌ای متفاوت را فراهم می‌کنند؛ از کودکی که می‌خواهد خانواده‌اش او را بپذیرند تا بزرگسالی که درگیر عشق، استقلال یا پیدا کردن جای خود در جامعه است. جذابیت این روایت‌ها به شیوه‌ی پرداخت شخصیت‌ها بستگی دارد: اینکه چقدر به خواسته‌ها، تناقض‌ها و انتخاب‌هایشان نزدیک می‌شویم و آیا فیلم مجال می‌دهد آن‌ها را فراتر از نابینایی‌شان بشناسیم.

ما در این مقاله، سراغ بهترین فیلم‌های ایرانی درباره‌ی افراد نابینا می‌رویم؛ آثاری که هرکدام با زبان و حال‌وهوای خود، از تجربه‌ی زیستن، روابط خانوادگی و تلاش برای فهمیدن یکدیگر قصه می‌گویند. بعضی از این فیلم‌ها با لحظه‌ای ساده در خاطر می‌مانند؛ لحظه‌ای که شاید پس از تماشا، دوباره به آن فکر کنیم.

• کارگردان: وحید جلیلوند
• بازیگران: نوید محمدزاده، دیانا حبیبی، امیر آقایی و غیره
• سال پخش: ۱۴۰۱
• ژانر: درام، معمایی و اجتماعی

علی، مردی نابینا، در آستانه‌ی خودکشی است که صدای سرایدار ساختمان او را متوقف می‌کند. سرایدار خبر می‌دهد پلیس به‌دنبال زنی فراری می‌گردد که در ساختمان پنهان شده است. علی به‌تدریج متوجه می‌شود لیلا، در آپارتمان او پناه گرفته است. لیلا پس از حضور در اعتراضی کارگری و بازداشت، از پسر چهارساله‌اش جدا شده و نگران سرنوشت اوست. ورود این زن، علی را از تنهایی و ناامیدی‌اش بیرون می‌کشد و میان آن‌ها پیوندی عاطفی شکل می‌گیرد.

• کارگردان: نادر مقدس
• بازیگران: شهاب حسینی، سپیده خداوردی، فرهاد اصلانی و غیره
• سال نمایش: ۱۳۸۷
• ژانر: درام و عاشقانه

سروش، نوازنده‌ای نابینا، برای به‌دست‌آوردن بینایی‌اش به بیمارستان رفت‌وآمد می‌کند. در همین دیدارها، به پرستاری به نام غزاله دل می‌بندد و امید به دیدن، برایش با آرزوی رسیدن به او همراه می‌شود. اما این علاقه یک‌طرفه است و سروش درمی‌یابد که پزشکش نیز به غزاله علاقه دارد. در آستانه‌ی جراحی، او شبانه بیمارستان را ترک می‌کند و اتفاقی غیرمنتظره، مسیر داستان را تغییر می‌دهد.

• کارگردان: رسول صدرعاملی
• بازیگران: بیژن امکانیان، هیلدا پیرزاد، پروانه معصومی، جمشید مشایخی و غیره
• سال نمایش: ۱۳۶۳
• ژانر: درام و عاشقانه

جواد، جوانی نابینا، در آستانه‌ی ازدواج با مریم است؛ دختری نابینا که می‌خواهد زندگی مشترکش را با او آغاز کند. قرار است جشن عروسی با آزادی پدر جواد، عباس، از زندان هم‌زمان شود و انتظار خانواده به پایان برسد. اما درست زمانی که همه آماده‌ی استقبال از عباس هستند، خبر مرگ او به همسرش، عصمت، می‌رسد. عصمت که نگران واکنش پسرش و برهم‌خوردن مراسم است، حقیقت را پنهان می‌کند و از استوار هدایت می‌خواهد نقش پدر جواد را بازی کند. این تصمیم، خانواده را در موقعیتی دشوار قرار می‌دهد و رابطه‌ی جواد و مریم را با بحرانی تازه روبه‌رو می‌کند.

• کارگردان: محسن مخملباف
• بازیگران: تهمینه نرمت‌اوا، نادره عبدالله‌یوا و گل‌بی‌بی زیادالله‌یوا
• سال نمایش: ۱۳۷۷
• ژانر: درام

خورشید، پسربچه‌ای نابینا، با مادرش در شهری کوچک در تاجیکستان زندگی می‌کند و برای کمک به تأمین مخارج خانه، در کارگاه سازسازی به کوک‌کردن سازها مشغول است. او هر روز با اتوبوس به محل کار می‌رود، اما صداهای خیابان، گفت‌وگوها و نغمه‌های موسیقی چنان مجذوبش می‌کنند که از مسیر منحرف می‌شود و دیر می‌رسد. این تأخیرها صاحب کارگاه را خشمگین می‌کند و شغل خورشید را به خطر می‌اندازد؛ آن‌هم زمانی که او و مادرش با تهدید ازدست‌دادن خانه روبه‌رو هستند.

• کارگردان: مجید مجیدی
• بازیگران: پرویز پرستویی، رویا تیموریان، آفرین عبیسی و غیره
• سال نمایش: ۱۳۸۳
• ژانر: درام

یوسف، استاد دانشگاه، از کودکی نابینا بوده و در کنار همسر و دخترش زندگی می‌کند. سفری درمانی به فرانسه، فرصتی برای جراحی چشم و بازیابی بینایی پیش روی او می‌گذارد. عمل موفقیت‌آمیز است و یوسف با اشتیاق به تهران بازمی‌گردد تا پس از سال‌ها، چهره‌ی عزیزانش و جهان اطراف را ببیند. اما این تجربه، احساس رضایت او از زندگی گذشته را به هم می‌زند. خواسته‌های تازه و حسرت سال‌های ازدست‌رفته، میان او و خانواده‌اش فاصله می‌اندازند. یوسف که انتظار داشت بینایی خوشبختی برایش بیاورد، با بحران‌هایی روبه‌رو می‌شود که رابطه‌اش با همسر، باورهایش و شناختش از خود را دگرگون می‌کنند.

• کارگردان: مجید مجیدی
• بازیگران: محسن رمضانی، حسین محجوب، سلمه فیضی و غیره
• سال نمایش: ۱۳۷۷
• ژانر: درام و خانوادگی

محمد، پسربچه‌ای نابینا، با آغاز تعطیلات از مدرسه‌ی نابینایان در تهران به روستای زادگاهش بازمی‌گردد. مادربزرگ و خواهرانش از او استقبال می‌کنند و محمد با لمس‌کردن و گوش‌دادن، طبیعت اطرافش را کشف می‌کند. اما پدرش، هاشم، که همسرش را از دست داده و قصد ازدواج دوباره دارد، حضور او را مانعی برای آینده‌ی خود می‌بیند. هاشم میان مسئولیت پدری و خواسته‌هایش گرفتار است و تصمیم می‌گیرد محمد را نزد نجاری نابینا بفرستد تا حرفه‌ای بیاموزد. این تصمیم با اعتراض مادربزرگ روبه‌رو می‌شود و فاصله‌ی پدر و پسر را بیشتر می‌کند؛ درحالی‌که محمد بیش از هر چیز، خواهان محبت و پذیرفته‌شدن است.