بهترین فیلم‌های کریسمسی تاریخ سینما

بهترین فیلم‌های کریسمسی تاریخ سینما | ۱۵ اثر تماشایی و ماندگار

جمعه 28 آذر 1404 - 19:00
مطالعه 18 دقیقه
۱۵ فیلم کریسمسی این فهرست از دل برف و نور و نوستالژی می‌آیند؛ آثاری که هر زمستان دوباره دیده می‌شوند و هر بار طعم تازه‌ای از جشن سال نو می‌سازند.
تبلیغات

فیلم‌های کریسمسی در دل خود چیزی بیش از روایت‌های ساده جشن پایان سال حمل می‌کنند؛ آن‌ها به آیین‌هایی سینمایی تبدیل شده‌اند که هر دسامبر، خانواده‌ها را دور هم جمع می‌کنند و نسل‌ها را در یک تجربهٔ احساسی مشترک به هم پیوند می‌زنند. این آثار با زبان بصری خود، نوستالژی را دوباره زنده می‌کنند، امید را در تاریک‌ترین شب‌های زمستان روشن نگه می‌دارند و یادآور می‌شوند که سینما می‌تواند هم هنر باشد و هم پناهگاهی گرم برای روح. از شاهکارهای سیاه‌وسفید عصر طلایی هالیوود تا انیمیشن‌های معاصری که با فناوری جادو می‌آفرینند، فیلم‌های کریسمس نشان داده‌اند که چگونه می‌توان در قالب یک ژانر به ظاهر ساده، به عمیق‌ترین لایه‌های انسانی دست یافت.

این فهرست صرفاً فهرستی از عناوین پرفروش نیست، بلکه نقشه‌ای است از تحول زیبایی‌شناسی سینما در بازنمایی جشن، خانواده و معنای عمیق‌تر «خانه بودن». از کمدی‌های رمانتیک گرفته تا فیلم‌های اکشن که در شب کریسمس می‌گذرند، از درام‌های تأمل‌برانگیز تا انیمیشن‌هایی که مرز میان هنر و تفریح را محو می‌کنند؛ هر کدام از این آثار به دلایلی فراتر از محبوبیت، به بخشی از حافظهٔ جمعی سینمادوستان تبدیل شده‌اند. این فیلم‌ها ثابت می‌کنند که سینمای کریسمس زمانی به اوج می‌رسد که نه‌تنها دل را گرم کند، بلکه ذهن را به چالش بکشد و روح را لمس کند.

بهترین فیلم های کریسمسی تاریخ

۱۵. فیلم مبادله جایگاه

فیلم Trading Places

  • کارگردان: جان لندیس
  • نویسندگان: تیموتی هریس، هرشل وینگارود
  • بازیگران: ادی مورفی، دن آیکروید، رالف بلامی، دون آمیچه
  • تاریخ اکران: سال ۱۹۸۳ میلادی
  • میانگین امتیازات Trading Places در IMDb: امتیاز ۷.۵ از ۱۰
خلاصه داستان: لوئیس وینتروپ سوم، یک مدیر اجرایی ثروتمند، و بیلی ری ولنتاین، یک کلاهبردار خیابانی، سوژه شرط دو برادر میلیاردر می‌شوند که می‌خواهند آزمایش کنند آیا محیط یا ژنتیک تعیین‌کننده موفقیت است. برادران دوک تصمیم می‌گیرند زندگی این دو را کاملاً عوض کنند و لوئیس را به خیابان بیاندازند و بیلی را به مدیریت شرکت برسانند. اما وقتی این دو متوجه توطئه می‌شوند، تصمیم می‌گیرند با هم متحد شوند و انتقام بگیرند.

این کمدی اجتماعی درخشان جان لندیس، نمونه‌ای عالی از طنز هوشمند دهه ۸۰ است که به نقد نابرابری طبقاتی و نژادپرستی می‌پردازد. شیمی بازیگری میان ادی مورفی و دن آیکروید در اوج درخشش قرار دارد و تضاد شخصیتی آن‌ها محرک اصلی کمدی فیلم است. فیلمنامه با هوشمندی، مفهوم «طبیعت در برابر تربیت» را به چالش می‌کشد و نشان می‌دهد که فرصت‌های اجتماعی بیش از استعداد ذاتی تعیین‌کننده موفقیت هستند. صحنه‌های پایانی که در زمان کریسمس و در بورس کالا می‌گذرند، با ریتم تند و طنز تیز، به اوج فیلم تبدیل شده‌اند. Trading Places علاوه بر درجه سرگرمی بالا، آینه‌ای انتقادی به روی سیستم سرمایه‌داری و تبعیض‌های ساختاری آمریکا گرفت و همچنان بعد از چهار دهه، پیام خود را حفظ کرده است.

۱۴. فیلم سانتای بد (بابانوئل بد)

فیلم Bad Santa

  • کارگردان: تری زویگوف
  • نویسندگان: گلن فیکارا، جان ریکوا
  • بازیگران: بیلی باب تورنتون، تونی کاکس، برت کلی، لورن گراهام، برنی مک
  • تاریخ اکران: سال ۲۰۰۳ میلادی
  • میانگین امتیازات Bad Santa در IMDb: امتیاز ۷ از ۱۰
خلاصه داستان: ویلی تی. سوک، کلاهبردار افسرده و الکلی، هر سال همراه شریک کوتوله‌اش، مارکوس، در نقش بابانوئل و الفِ کمکی در مراکز خرید استخدام می‌شود تا شب کریسمس خزانه فروشگاه را خالی کنند. مشکل اینجاست که ویلی از بچه‌ها متنفر است، مدام مست است و به‌سختی می‌تواند شغل موقتش را نگه دارد. وقتی پسربچه‌ای تنها و ساده‌دل، ویلی را «بابانوئل واقعی» فرض می‌کند و به او پناه می‌آورد، نقشه حرفه‌ای این زوج خلافکار به هم می‌ریزد و ویلی ناخواسته درگیر نوعی مسئولیت عاطفی می‌شود که برایش ناآشنا و آزاردهنده است.

فیلم «بد سانتا» یکی از رادیکال‌ترین بازخوانی‌های اسطوره بابانوئل در سینمای جریان اصلی است؛ کمدی سیاهی که با زبانی بی‌پروا، الکل، ناسزا و ابتذال را به قلب فصل کریسمس پرتاب می‌کند و درعین‌حال، زیر این لایه زخمی از بدبینی، رگه‌ای از انسانیت و امکان رستگاری را زنده نگه می‌دارد. فیلم Bad Santa نگاه تبلیغاتی و شیرین‌شده به تعطیلات را به چالش می‌کشد و نشان می‌دهد در حاشیه ویترین‌های پرنور، آدم‌هایی شکست‌خورده زندگی می‌کنند که کریسمس برایشان بیشتر یادآور تنهایی و فروپاشی است تا شادی خانوادگی. بازی بیلی باب تورنتون، با خلق یکی از کثیف‌ترین و همزمان تأثیرگذارترین بابانوئل‌های تاریخ سینما، ستون فقرات اثر است و تری زویگوف با کنترل دقیق لحن، اجازه نمی‌دهد فیلم به شوخی سطحی یا ملودرام احساساتی سقوط کند. نتیجه، اثری است که هم برای مخاطب عام سرگرم‌کننده است و هم برای تماشاگر جدی، نمونه‌ای کم‌نظیر از تلاقی کمدی تلخ، نقد اجتماعی و ضداسطوره‌سازی کریسمس به شمار می‌رود.

۱۳. فیلم گرملین‌ها

فیلم Gremlins

  • کارگردان: جو دانته
  • نویسنده: کریس کلمبوس
  • بازیگران: زک گالیگان، فیبی کیتس، هویت اکستون، فرانسیس لی مک‌کین
  • تاریخ اکران: سال ۱۹۸۴ میلادی
  • میانگین امتیازات Gremlins در IMDb: امتیاز ۷.۳ از ۱۰
خلاصه داستان: رندال پلتزر به دنبال هدیه‌ای ویژه برای پسرش بیلی است و در مغازه‌ای در چایناتاون، موجود عجیب و بامزه‌ای به نام «موگوای» به اسم گیزمو پیدا می‌کند. فروشنده سه قانون برای نگهداری از این موجود مطرح می‌کند: نور روشن در کار نباشد، آب نزن و بعد از نیمه‌شب غذا نده. اما وقتی این قوانین نقض می‌شوند، شهر کوچک کینگستون فالز در شب کریسمس به دست موجودات شیطانی و خطرناکی به نام گرملین‌ها تسخیر می‌شود.

این فیلم جو دانته ترکیبی بی‌نظیر از کمدی سیاه، وحشت و طنز اجتماعی است که به طرز هوشمندانه‌ای فرهنگ مصرف‌گرایی آمریکا را به باد انتقاد می‌گیرد. فیلمنامه کریس کلمبوس با قرار دادن این داستان در بستر کریسمس، نقدی تیز بر تجاری‌شدن بیش‌ازحد این جشن ارائه می‌دهد. جلوه‌های ویژه عملی کریس والاس و استفاده از آنیماترونیکس برای خلق گیزمو و گرملین‌ها، فیلم را از نظر بصری به اثری جاودانه تبدیل کرده است. تضاد میان گیزموی معصوم و گرملین‌های هرج‌ومرج‌طلب، استعاره‌ای از دوگانگی انسانی است. صحنه‌های خشونت کمدی‌وار و طنز تیره Gremlins باعث ایجاد رتبه‌بندی سنی PG-13 در آمریکا شد. این اثر با موفقیت تجاری چشمگیر، به کلاسیکی کالت تبدیل شد که نسل‌ها آن را به یاد دارند.

۱۲. فیلم تعطیلات کریسمسی لمپون ملی

فیلم National Lampoon's Christmas Vacation

خلاصه داستان: کلارک گریسوولد فقط یک آرزوی ساده دارد: برگزاری «کریسمس ایده‌آل خانوادگی» در خانه، با درختی بی‌نقص، چراغانی اغراق‌شده و مهمانی‌ای که همه‌چیز در آن طبق برنامه پیش برود. اما با رسیدن خویشاوندان پرسروصدا، خراب شدن تزئینات، بحران مالی و پاداش کاری که نمی‌رسد، تعطیلات رؤیایی او به مجموعه‌ای از فاجعه‌های زنجیره‌ای بدل می‌شود. دراین‌میان، کلارک تلاش می‌کند در برابر هرج‌ومرج تسلیم نشود و روح کریسمس را برای خانواده‌اش زنده نگه دارد.

این کمدی کریسمسی که در فهرست برترین فیلم‌های کریسمسی بسیاری از منتقدان و رسانه‌ها حضور ثابت دارد، تصویری طنزآمیز و درعین‌حال، آشنا از «جهنم تعطیلات خانوادگی» ارائه می‌کند. لحن فیلم میان اسلپ‌استیک، شوخی‌های موقعیت‌محور و نقد نرم طبقه متوسط آمریکایی نوسان دارد و کلارک گریسوولد به نمادی از پدرِ همیشه در تلاشی بدل می‌شود که زیر بار استانداردهای غیرواقع‌بینانه فرومی‌ریزد. طراحی صحنه و استفاده از جزئیات بصری (از چراغ‌های روی نما تا شام فاجعه‌بار) به شکل‌گیری حس هرج‌ومرج کنترل‌شده کمک می‌کند و همین باعث شده فیلم National Lampoon's Christmas Vacation، سال‌ها بعد از اکران، همچنان به‌عنوان یک «کلاسیک کالت» در برنامهٔ ثابت تماشای کریسمس خانواده‌ها باقی بماند.

۱۱. فیلم الف

فیلم Elf

  • کارگردان: جان فاورو
  • نویسنده: دیوید برنبام
  • بازیگران: ویل فرل، جیمز کان، زوئی دشنل، باب نیوهارت
  • تاریخ اکران: ۲۰۰۳ میلادی
  • میانگین امتیازات Elf در IMDb: امتیاز ۷.۱ از ۱۰
خلاصه داستان: بادی در کودکی به‌طور تصادفی داخل کیسه هدایای بابانوئل پنهان می‌شود و سر از قطب شمال در می‌آورد؛ جایی که جن‌ها او را بزرگ می‌کنند و او تا بزرگسالی فکر می‌کند یکی از آن‌هاست. وقتی قد و قامت و تفاوت‌هایش دیگر قابل‌انکار نیست، حقیقت را می‌فهمد و برای یافتن پدر بیولوژیکش، والتر هابز، راهی نیویورک می‌شود؛ سفری که او را از دنیای معصومانه کریسمسی به واقعیت سرد و بی‌روح شهر مدرن پرتاب می‌کند.

فیلم «الف» با اتکا به انرژی بدنی و بازی کودک‌وار ویل فرل، یکی از موفق‌ترین ترکیب‌های کمدی معاصر و حال‌وهوای کلاسیک کریسمس را می‌سازد. فیلم هوشمندانه تضاد نگاه ساده‌دلانه بادی با بدبینی و خستگی دنیای بزرگسالان را به منبع اصلی طنز و احساس تبدیل می‌کند و در عین شوخی‌های فراوان، بر موضوعاتی مثل بازسازی پیوندهای خانوادگی، ایمان به جادو و اهمیت مهربانی تأکید دارد. طراحی بصری قطب شمال و بخش‌های مربوط به بابانوئل، آگاهانه به استاپ‌موشن‌های قدیمی ادای دین می‌کند و همین حس نوستالژیک Elf را در کنار پیام‌های گرم و ساختار روایی سرراست، به یک کلاسیک مدرن کریسمسی برای تماشا در کنار تمام اعضای خانواده بدل کرده است.

۱۰. انیمیشن کابوس قبل از کریسمس

انیمیشن The Nightmare Before Christmas

  • کارگردان: هنری سلیک
  • نویسنده: کارولین تامپسون (بر اساس داستانی از تیم برتون)
  • بازیگران: دنی الفمن، کریس سارندون، کاترین اوهارا، ویلیام هیکی
  • تاریخ اکران: ۱۹۹۳ میلادی
  • میانگین امتیازات The Nightmare Before Christmas در IMDb: حدود ۷.۹ از ۱۰
خلاصه داستان: جک اسکلینگتون، پادشاه کدو و چهره محبوب شهر هالووین، از تکرار بی‌پایان جشن هرسال خسته شده است و احساس پوچی می‌کند. او به‌طور اتفاقی درِ دنیای کریسمس را پیدا می‌کند و مجذوب نور، رنگ و شادی آن می‌شود؛ به همین دلیل تصمیم می‌گیرد جشن کریسمس را به سبک خودش به دست بگیرد و بابانوئل را جایگزین کند، اما تلاش برای «ربودن کریسمس» به فاجعه‌ای بامزه و تاریک ختم می‌شود.​

این اثر استاپ‌موشن که امروز هم در فهرست بهترین فیلم‌های کریسمسی و هم هالووینی حضور دارد، نمونه‌ای درخشان از ترکیب فانتزی گوتیک تیم برتون با موسیقی روایی دنی الفمن است. طراحی عروسک‌ها، معماری شهرها و حرکت‌های دوربین در قالب انیمیشن فریم‌به‌فریم، جهانی را می‌سازد که هم ترسناک و هم دلنشین است و مرز بین «ترس کودکانه» و «سحر تعطیلات» را از نو تعریف می‌کند. از سوی دیگر، The Nightmare Before Christmas با محوریت شخصیتی که از نقش تکراری‌اش خسته شده و به دنبال معنای تازه‌ای برای زندگی می‌گردد، لایه‌ای اگزیستانسیالیستی به روایت می‌دهد؛ لایه‌ای که باعث شده «کابوس قبل از کریسمس» نه فقط یک تزئین فصلی، بلکه تجربه‌ای ماندگار برای تماشاگران در سنین مختلف باشد.

۹. فیلم کلاوس

فیلم Klaus

  • کارگردان: سرخیو پابلوس
  • نویسندگان: سرخیو پابلوس، جیم ماهونی، زاک لوئیس
  • بازیگران: جیسون شوارتزمن، جی. کی. سیمونز، راشیدا جونز
  • تاریخ اکران: ۲۰۱۹ میلادی
  • میانگین امتیازات Klaus در IMDb: امتیاز ۸.۲ از ۱۰
خلاصه داستان: جسپر، پسر تنبل و لوسِ رئیس پست، به‌عنوان تنبیه به جزیره‌ای سرد و دورافتاده فرستاده می‌شود تا اداره پست شهری را که مردمش درگیر خصومت‌های دیرینه هستند، دوباره فعال کند. او در جنگل با کلاوس، مرد چوب‌تراش گوشه‌گیر و سازنده اسباب‌بازی آشنا می‌شود و از دل این دوستی ناخواسته، سنت هدیه‌دادن، افسانه بابانوئل و تغییر چهره شهر شکل می‌گیرد.​

فیلم «کلاوس» با ترکیب انیمیشن دوبعدی کلاسیک و تکنیک‌های نورپردازی مدرن، یکی از چشم‌نوازترین آثار انیمیشن سال‌های اخیر را خلق می‌کند و بار دیگر نشان می‌دهد که فرم دوبعدی هنوز ظرفیت‌های عظیمی برای بیان احساسی دارد. روایت منشأ بابانوئل از زاویه‌ای زمینی و انسان‌محور، بدون تکیه‌ٔ مستقیم بر جادو، بر قدرت کنش‌های کوچک مهربانی و تأثیر دومینویی آن‌ها تأکید می‌کند. توسعه رابطهٔ جسپر و کلاوس، از بده‌بستان منفعت‌طلبانه تا رفاقتی عمیق، ستون فقرات عاطفی فیلم است و همین، در کنار موسیقی و فضاسازی زمستانی، Klaus را به کلاسیک مدرنی بدل کرده که به‌سرعت در فهرست بهترین فیلم‌های کریسمسی منتقدان و مخاطبان جا گرفته است.

۸. فیلم در حالی که خواب بودی

فیلم While You Were Sleeping

  • کارگردان: جان ترتلتاب
  • نویسندگان: دنیل جی. سالیوان، فردریک لبو
  • بازیگران: ساندرا بولاک، بیل پولمن، پیتر گالاگر، جک واردن
  • تاریخ اکران: ۱۹۹۵ میلادی
  • میانگین امتیازات While You Were Sleeping در IMDb: حدود ۶.۸ از ۱۰
خلاصه داستان: لوسی، کارمند تنها و خجالتی باجه مترو، هر روز از دور به مردی خوش‌تیپ به نام پیتر دل می‌بندد بدون آنکه کلامی با او ردوبدل کرده باشد. در آستانهٔ کریسمس، لوسی، جان پیتر را که روی ریل سقوط کرده، نجات می‌دهد و در بیمارستان، خانواده پیتر به اشتباه فکر می‌کنند او نامزد پسرشان است. لوسی دروغ را ادامه می‌دهد، از گرمای این خانواده لذت می‌برد و درست در همین میان، نسبت به برادر پیتر، جک، احساس واقعی پیدا می‌کند.

این کمدی رمانتیک در دل فضای زمستانی شیکاگو، از تنهایی شهری و رؤیاهای کوچک طبقه کارگر شروع می‌کند و به‌تدریج به روایتی دربارهٔ خانواده انتخابی و شانس دوم در عشق تبدیل می‌شود. ساندرا بولاک با بازی پر از ظرافت و ترکیب خجالت، طنز و آسیب‌پذیری، شخصیت لوسی را از یک تیپ فانتزی به کاراکتری باورپذیر و دوست‌داشتنی بدل می‌کند. While You Were Sleeping به‌جای تکیه بر پیچش‌های بزرگ، بر لحظات ریز احساسی، نگاه‌ها و سوءتفاهم‌های شیرین تمرکز دارد و کریسمس را به پس‌زمینه‌ای تبدیل می‌کند که در آن، امکان بازنویسی سرنوشت و پیوستن به جمعی صمیمی فراهم می‌شود.

۷. فیلم داستان کریسمس

فیلم A Christmas Story

  • کارگردان: باب کلارک
  • نویسندگان: ژان شپرد، لی براون، باب کلارک
  • بازیگران: پیتر بیلینگزلی، دارن مک‌گاوین، ملیندا دیلون
  • تاریخ اکران: ۱۹۸۳ میلادی
  • میانگین امتیازات A Christmas Story در IMDb: حدود ۷.۹ از ۱۰
خلاصه داستان: فیلم، کریسمس دهه ۱۹۴۰ را از زبان رالفی پارکر، پسر ۹ ساله‌ای روایت می‌کند که تنها آرزویش برای کریسمس، داشتن یک تفنگ بادی قرمز Red Ryder است. بااین‌حال، همه بزرگسالان –از مادر گرفته تا معلم و حتی بابانوئل فروشگاه– به او هشدار می‌دهند که «با این تفنگ چشمت را از کار می‌اندازی». در طول فیلم، رالفی با زورگویی قلدر مدرسه، وسواس پدرش نسبت به جایزهٔ لامپِ پای معروف و مجموعه‌ای از ماجراهای ریز و درشت مواجه می‌شود تا شاید به آرزویش برسد.​

«داستان کریسمس» که هنگام اکران موفقیتی متوسط داشت، به‌تدریج و با پخش مکرر تلویزیونی به یکی از کلاسیک‌های تعطیلات و فیلم‌های محبوب منتقدان تبدیل شد. لحن راوی بزرگسال که با نگاهی هم‌زمان طنزآمیز و نوستالژیک به خاطرات کودکی برمی‌گردد، فیلم A Christmas Story را به تجربه‌ای لایه‌مند تبدیل می‌کند که برای تماشاگر نوجوان و بزرگسال جذابیت‌های متفاوتی دارد. جزئیات طراحی صحنه، لباس و دیالوگ‌ها، جهان پس از جنگ را با دقت تاریخی بازآفرینی می‌کند و درعین‌حال، از خلال ماجراهای اغراق‌آمیز رالفی، به جهانی فراگیر از رؤیاها و ناکامی‌های کودکی دست می‌یابد.

۶. فیلم تنها در خانه

فیلم Home Alone

  • کارگردان: کریس کلمبوس
  • نویسنده: جان هیوز
  • بازیگران: مکالی کالکین، جو پشی، دنیل استرن، کاترین اوهارا
  • تاریخ اکران: ۱۹۹۰ میلادی
  • میانگین امتیازات Home Alone در IMDb: امتیاز ۷.۷ از ۱۰
خلاصه داستان: خانواده پرجمعیت مک‌کالیستر درست در روز پرواز به پاریس، در هرج‌ومرج جمع‌کردن وسایل و مدیریت بچه‌ها، به‌طور تصادفی کوینِ ۸ ساله را در خانه جا می‌گذارند. کوین ابتدا از آزادی مطلق و نبود بزرگ‌ترها لذت می‌برد، اما خیلی زود باید با دو دزد ناشی و سرسخت روبه‌رو شود و با تله‌ها و نقشه‌های خلاقانه، از خانه‌اش در شب کریسمس دفاع کند.​

فیلم «تنها در خانه» با اتکا به زمان‌بندی دقیق کمدی فیزیکی و استفاده هوشمندانه از مکان خانه به‌عنوان میدان نبرد، یکی از پرفروش‌ترین و ماندگارترین فیلم‌های خانوادگی تاریخ شد. فیلم میان فانتزی کودکانه «قدرت بی‌رقیب بچه» و واقعیت عاطفیِ دلتنگی کوین برای والدینش تعادل برقرار می‌کند و شخصیت مادرِ مضطرب (با بازی درخشان کاترین اوهارا) بعد انسانی روایت را تقویت می‌کند. هرچند خشونت کارتونی تله‌ها بارها موضوع بحث بوده، همین اغراق کنترل‌شده است که Home Alone را برای نسل‌های مختلف به تجربه‌ای لذت‌بخش و تماشایی در روزهای تعطیل تبدیل کرده است.

۵. فیلم جان سخت

فیلم Die Hard

  • کارگردان: جان مک‌تیرنان
  • نویسندگان: جب استوارت، استیون ای. دی سوزا
  • بازیگران: بروس ویلیس، آلن ریکمن، بانی بدلیا، رجینالد ول‌جانسون
  • تاریخ اکران: ۱۹۸۸ میلادی
  • میانگین امتیازات Die Hard در IMDb: امتیاز ۸.۲ از ۱۰
خلاصه داستان: جان مک‌کلین، پلیس نیویورکی، در شب کریسمس برای آشتی با همسر جداشده‌اش هالی به لس‌ آنجلس می‌آید و به مهمانی شرکت او در برج ناکاتومی می‌پیوندد. مهمانی خیلی زود با هجوم گروهی از تروریست‌های مسلح به رهبری هانس گروبر به گروگان‌گیری تبدیل می‌شود و مک‌کلین که تنها و بدون تجهیزات گیر افتاده، باید به‌تنهایی با آن‌ها مقابله کند و گروگان‌ها را نجات دهد.​

فیلم «جان سخت» نه‌فقط به‌عنوان یک فیلم اکشن درجه‌یک، بلکه به‌عنوان یکی از بحث‌برانگیزترین «فیلم‌های کریسمسی» شناخته می‌شود و در بسیاری از فهرست‌های برترین آثار تعطیلات حضور دارد. ساختار روایی مبتنی بر یک لوکیشن بسته، استفاده از معماری مدرن به‌عنوان میدان نبرد و طراحی تدریجی قدرت‌گیری قهرمان، استانداردی تازه برای سینمای اکشن دهه ۹۰ تعریف کرد. بروس ویلیس قهرمانی «ضد ابرقهرمان» می‌سازد؛ مردی خسته، آسیب‌پذیر و پر از کنایه که در کنار شرور کاریزماتیک آلن ریکمن، دو قطب فراموش‌نشدنی این دوئل معاصر را شکل می‌دهند. حضور کریسمس در فیلم Die Hard بیش از آنکه تزئینی باشد، تضادی تلخ میان وعده صلح و واقعیت خشونت‌آمیز جهان مدرن می‌آفریند.

۴. فیلم جاماندگان

فیلم The Holdovers

  • کارگردان: الکساندر پین
  • نویسنده: دیوید همینگسون
  • بازیگران: پل جیاماتی، داواین جوی رندولف، دومینیک سسا
  • تاریخ اکران: ۲۰۲۳ میلادی
  • میانگین امتیازات The Holdovers در IMDb: امتیاز ۷.۹ از ۱۰
خلاصه داستان: در کریسمس ۱۹۷۰، پل هانهام، معلم تاریخ بدخلق و تک‌رو در یک مدرسه شبانه‌روزی نیو انگلندی، مجبور می‌شود همراه با چند دانش‌آموزی که جایی برای رفتن ندارند، تعطیلات را در محوطه خالی مدرسه بگذراند. از میان آن‌ها، آنگوس تالیِ یاغی و پرخشم و همچنین مری لمب، سرآشپز مدرسه که سوگ از دست دادن پسرش در ویتنام را با خود حمل می‌کند، به‌تدریج وارد مدار عاطفی پل می‌شوند و این سه غریبه، در زمانه‌ای پرتلاطم، نوعی خانواده موقت می‌سازند.​

فیلم «جاماندگان» بازگشت الکساندر پین به تِم آشنای انسان‌های خسته، تنها و به‌ظاهر نامحبوب است؛ اما این‌بار در بستر تاریخی دهه ۷۰ و با حال‌وهوای کلاسیک درام‌های شخصیت‌محور آمریکایی. فیلم با ریتمی آرام و دیالوگ‌محور، به‌جای تکیه بر لحظات احساسی گل‌درشت، به تراشه‌های کوچک رفتار و سکوت‌ها تکیه می‌کند و رابطهٔ سه‌نفره مرکزی را لایه‌به‌لایه می‌سازد. بازی پل جیاماتی و داواین جوی رندولف که جوایز متعددی از جمله اسکار و گلدن‌گلوب را برای فیلم به همراه آورد، شخصیت‌هایی را شکل می‌دهد که در عین تیزی و بداخلاقی، عمیقاً آسیب‌دیده و دوست‌داشتنی هستند. کریسمس در The Holdovers بیشتر از آن‌که جشن باشد، پس‌زمینه‌ای است برای مواجهه با تنهایی، سوگ و امکان آشتی با خود.

۳. فیلم معجزه در خیابان ۳۴

فیلم Miracle on 34th Street

  • کارگردان: جرج سیتون
  • نویسنده: جرج سیتون (بر اساس داستانی از ولنتاین دیویس)
  • بازیگران: مورین اوهارا، جان پین، ادموند گوئن، ناتالی وود
  • تاریخ اکران: ۱۹۴۷ میلادی
  • میانگین امتیازات Miracle on 34th Street در IMDb: امتیاز ۷.۸ از ۱۰
خلاصه داستان: وقتی بابانوئل رسمی رژه فروشگاه زنجیره‌ای میسی مست می‌کند، مردی مهربان و سالخورده به نام کریس کرینگل جای او را می‌گیرد و آن‌قدر در نقش خود طبیعی است که همه را مجذوب می‌کند. اما وقتی او ادعا می‌کند بابانوئل واقعی است، موضوع به دادگاه کشیده می‌شود و وکیلی جوان باید در فضای حقوقی خشک، ثابت کند که «بابانوئل وجود دارد» تا هم شغل کریس، هم روح کریسمس را نجات دهد.​

فیلم «معجزه در خیابان ۳۴» نمونه‌ای کم‌نظیر از ملودرام خانوادگیِ مبتنی بر ایده‌ای به‌ظاهر ساده، اما عمیقاً فلسفی است: مرز میان ایمان و توهم کجاست؟ فیلم با قرار دادن مفهوم جادوی کریسمس در دل دادگاهی سکولار، موفق می‌شود بدون افتادن در دام سانتی‌مانتالیسیم، از قدرت باور جمعی و همبستگی انسانی دفاع کند. بازی برنده اسکار ادموند گوئن، ترکیبی از وقار، شوخ‌طبعی و معصومیت به شخصیت کریس می‌بخشد و رابطه او با دختر کوچکِ عقل‌گرای داستان (ناتالی وود) قلب احساسی فیلم را شکل می‌دهد. معجزه Miracle on 34th Street آن است که حتی برای تماشاگران بی‌اعتقاد به بابانوئل هم، لحظاتی واقعی از امید و نرم‌شدن در این جهان خلق می‌کند.

۲. فیلم مغازه سرِ نبش

فیلم The Shop Around the Corner

خلاصه داستان: در بوداپست، آلفرد کرالیک و کلارا نواک در یک مغازه لوازم‌التحریر کار می‌کنند و به‌طور مداوم با هم جروبحث دارند. آن‌ها در زندگی شخصی، هر دو با «دوست قلمی» ناشناسی نامه‌نگاری عاشقانه می‌کنند، بی‌آن‌که بدانند آن مخاطب رؤیایی، در واقع همان همکار اعصاب‌خُردکن است. در آستانهٔ کریسمس و زیر سایه مشکلات کاری و شخصی، به‌تدریج این حقیقت آشکار می‌شود و احساسات متناقض و پیچیده‌ای میان آن‌ها شکل می‌گیرد.​

این کمدی رمانتیک، نمونه کلاسیک «تاچ لوبیچ» است؛ ظرافتی در روایت که بدون اوج‌گیری‌های بیرونی، از خلال نگاه‌ها، مکث‌ها و سوءتفاهم‌های ریز، درام را پیش می‌برد. The Shop Around the Corner با زمان‌ومکان محدود، جهانی کامل از روابط کاری، سلسله‌مراتب قدرت، عشق‌های ناممکن و رؤیاهای طبقه متوسط می‌سازد و کریسمس را به پس‌زمینه‌ای برای میل به آشتی، بخشش و شروعی دوباره تبدیل می‌کند. کنایه در این‌جاست که قهرمانان وقتی یکدیگر را «نمی‌شناسند»، عمیق‌ترین حرف‌هایشان را روی کاغذ برای هم می‌نویسند و زمانی که رو در رو هستند، در حد تعارفات روزمره می‌مانند. همین پارادوکس است که باعث شده «مغازه سرِ نبش» همچنان منبع الهام بازخوانی‌های مدرن، از جمله You’ve Got Mail، باقی بماند.

۱. فیلم چه زندگی شگفت انگیزی

فیلم It's a Wonderful Life

  • کارگردان: فرانک کاپرا
  • نویسندگان: فرانسیس گودریچ، آلبرت هکت، فرانک کاپرا
  • بازیگران: جیمز استوارت، دونا رید، لاینل بریمور
  • تاریخ اکران: ۱۹۴۶ میلادی
  • میانگین امتیازات It's a Wonderful Life در IMDb: امتیاز ۸.۶ از ۱۰
خلاصه داستان: جرج بیلی، مردی فداکار که تمام عمر رؤیاهای شخصی‌اش را قربانی رفاه دیگران کرده، در آستانهٔ فروپاشی مالی و روانی، در شب کریسمس آرزو می‌کند کاش هرگز به دنیا نمی‌آمد. فرشته‌ای به نام کلارنس از آسمان فرود می‌آید و با نشان دادن جهانی که در آن جرج هرگز وجود نداشته، به او می‌فهماند که زندگی‌اش تا چه اندازه بر اطرافیان و شهر کوچک بدفورد فالز تأثیر گذاشته است.​

فیلم «چه زندگی شگفت‌انگیزی» یا «زندگی شگفت‌انگیز است» اگرچه در زمان اکران موفقیت تجاری چشمگیری نداشت، اما در گذر دهه‌ها به تعریف نهایی «کلاسیک کریسمس» بدل شد و امروز در فهرست برترین فیلم‌های تاریخ سینما نیز جایگاهی ثابت دارد. کاپرا با تلفیق رئالیسم اجتماعی (بحران اقتصادی، فشار بانک‌ها، بن‌بست طبقاتی) و فانتزی دینی، روایتی می‌سازد که هم‌زمان نقد ساختارهای ظالمانه و ستایش سرمایهٔ عاطفی جامعهٔ محلی است. بازی جیمز استوارت، از خستگی و تلخی فروخورده تا شکستنِ بغض در لحظه‌های اوج احساسی، ستون فقرات فیلم It's a Wonderful Life است و پایان‌بندیِ مملو از همبستگی و کمک جمعی، هر سال دوباره به تماشاگر یادآوری می‌کند که ارزش یک انسان را نمی‌توان صرفاً با حساب‌های بانکی سنجید. همین ترکیب پیچیده امید و سیاهی است که «زندگی شگفت‌انگیز است» را فراتر از یک فیلم مناسبتی، به تجربه‌ای معنابخش و تماشای سالانه برای نسل‌های مختلف تبدیل کرده است.

معرفی مستند Christmas Unwrapped | از آیین پگانی به جشن جهانی
چگونه کریسمس از جشن خورشید رومی به بزرگ‌ترین جشن جهان تبدیل شد؟ مستند «کریسمس بدون پرده» پاسخ می‌دهد؛ بدون توطئه، بدون دفاع، فقط تاریخ.
رضا علمی
مطالعه '9
معرفی مستند Christmas Unwrapped | از آیین پگانی به جشن جهانی

نظرات