بهترین فیلمهای کریستوفر نولان از نگاه کاربران لترباکسد
کریستوفر نولان بهعنوان یکی از موفقترین کارگردانان سینمای معاصر، آثار تجاری و پیچیدهای را در کارنامهی خود ثبت کرده است. بررسی امتیازهای ثبتشده توسط سینمادوستان نشان میدهد که اولویتهای مخاطبان عام همیشه با نظر منتقدان سینمایی همخوانی ندارد.
بهگزارش فیلمزی و به نقل از کولایدر، جدول ردهبندی فیلمهای نولان بر پایهی نمرهی کاربران شبکهی اجتماعی لترباکسد (از ۵ امتیاز) تنظیم شده است. در صورت برابر بودن امتیاز دو فیلم، اثری که تعداد آرای بیشتری داشته باشد در رتبهی بالاتری قرار میگیرد.
رتبه ۱۳: تعقیب (Following) – ۱۹۹۸
امتیاز Letterboxd: نمره ۳.۵ از ۵
همهچیز باید از جایی شروع شود. برای کریستوفر نولان، اولین تجربه کارگردانی در سال ۱۹۹۸ با فیلم Following رقم خورد.
داستان فیلم درباره یک نویسنده جوان و شکستخورده در لندن است که برای پیدا کردن الهام، شروع به دنبال کردن افراد غریبه میکند. اما وقتی یکی از افرادی که زیر نظر گرفته، او را متوجه حضورش میکند، وارد دنیای خطرناک جرم و جنایت، دزدی و فریبهای پیچیده میشود.
این فیلم با بودجهای باورنکردنی پایین، تنها حدود ۶ هزار دلار ساخته شد و با این حال، پایههای بسیاری از ویژگیهای همیشگی سینمای نولان را شکل داد؛ از جمله بازی با مفهوم حافظه، هویت و زمان غیرخطی.
شاید Following به اندازه فیلمهای بعدی نولان عظیم و پرزرقوبرق نباشد، اما یک کلاس درس واقعی درباره فیلمسازی مستقل و تولد یک فیلمساز بزرگ است.
نولان فیلم را با دوربین ۱۶ میلیمتری و سیاهوسفید ساخت و از محدودیت بودجه کوچک خود بهعنوان یک مزیت استفاده کرد. او با نورپردازیهای موجود و قاببندیهای هوشمندانه، یک تریلر نوآر پرتنش خلق کرد.
داستان در سه خط زمانی بههمپیوسته روایت میشود و نولان با استفاده از نشانههای تصویری، مخاطب را در این پازل روایی هدایت میکند؛ روشی که بعدها آن را در فیلمهای بزرگترش کاملتر کرد.
داستان فیلم پر از پیچشهای روانشناختی و لایههای مختلف فریب است. اگر طرفدار آثار نولان باشید، در Following میتوانید نشانههای بسیاری از سبک آینده او را ببینید؛ از روایتهای تکهتکه گرفته تا شخصیت اصلی کنجکاو و ناظر.
دلیل قرار گرفتن این فیلم در پایینترین رتبه، این است که در مقایسه با آثار عظیمتر نولان، ظاهر سادهتری دارد و احتمالا مخاطبان کمتری آن را دیدهاند.
رتبه ۱۲: تنت (Tenet) – ۲۰۲۰
امتیاز Letterboxd:نمره ۳.۵ از ۵
بعد از اینکه نولان جایگاه خودش را پیدا کرد، همه منتظر هر پروژه جدید او بودند. بسیاری از فیلمهایش فوقالعاده بودند، اما بعضی آثار آنطور که انتظار میرفت مورد استقبال قرار نگرفتند؛ و Tenet یکی از همین موارد است.
داستان این فیلم علمیتخیلی در آیندهای رخ میدهد که فروپاشی محیطزیست باعث شده نسلهای آینده برای نجات جهان دستگاهی به نام «الگوریتم» بسازند؛ ابزاری که میتواند آنتروپی کل زمین را معکوس کند.
یک مأمور سازمان سیا با نام «پروتاگونیست» (جان دیوید واشنگتن) توسط سازمانی مخفی به نام تنِت استخدام میشود. اعضای این سازمان از فناوری «وارونگی» استفاده میکنند؛ فناوریای که حرکت در زمان را معکوس میکند تا جلوی یک الیگارش روس به نام آندری ساتور (کنت برانا) را بگیرند؛ کسی که قصد دارد سلاحی آخرالزمانی از آینده را فعال کند.
تنت یکی دیگر از تجربههای پیچیده نولان درباره زمان است؛ فیلمی که با ایده وارونگی زمان، نگاه تازهای به ژانر علمیتخیلی ارائه کرد.
رتبه ۱۱: بیخوابی (Insomnia) – ۲۰۰۲
امتیاز Letterboxd: نمره ۳.۶ از ۵
شاید اولین فیلم رسمی و جریانساز کریستوفر نولان در سینمای جریان اصلی، Insomnia محصول سال ۲۰۰۲ باشد.
اما چرا این فیلم را میتوان یک اثر جریان اصلی دانست؟ حضور گروهی از بازیگران سرشناس، همکاری با کمپانی برادران وارنر و توجه بیشتر هالیوود باعث شد مخاطبان برای اولینبار بهطور گسترده تواناییهای نولان پشت دوربین را ببینند.
این تریلر روانشناختی نئونوآر داستان ویل دورمر (آل پاچینو)، یک کارآگاه باتجربه پلیس لسآنجلس را روایت میکند که برای تحقیق درباره قتل یک دختر نوجوان به شهری کوچک در آلاسکا فرستاده میشود؛ جایی که در فصل «خورشید نیمهشب»، تاریکی تقریبا وجود ندارد.
اما زمانی که دورمر در مه غلیظ بهطور تصادفی همکار خودش، هپ اکهارت (مارتین داناوان)، را میکشد، تصمیم میگیرد حقیقت را پنهان کند. همین موضوع باعث میشود قاتل پرونده، والتر فینچ (رابین ویلیامز)، او را تحت فشار قرار دهد و یک بازی موشوگربهای روانی آغاز شود.
این فیلم بازسازی اثری نروژی با همین نام محصول سال ۱۹۹۷ است و تنها فیلم نولان محسوب میشود که در بخش نویسندگی نام او ثبت نشده است.
رتبه ۱۰: دانکرک (Dunkirk) – ۲۰۱۷
امتیاز Letterboxd: نمره ۳.۸ از ۵
کریستوفر نولان بارها ثابت کرده که میتواند وارد هر ژانری شود. برای ساخت یک فیلم جنگی، او مخاطبان را به جنگ جهانی دوم برد؛ به یکی از مهمترین عملیاتهای نجات تاریخ: تخلیه دانکرک.
داستان فیلم درباره فرار هولناک صدها هزار سرباز متفقین است که در ماه مه ۱۹۴۰ در سواحل شمال فرانسه گرفتار ارتش آلمان شده بودند.
اما طبق معمول، نولان یک فیلم جنگی معمولی نساخت. Dunkirk بیشتر شبیه یک تریلر بقاست که در سه خط زمانی متفاوت روایت میشود.
در بخش زمینی، داستان یک هفته از تلاش سربازان جوان بریتانیایی را دنبال میکند که در ساحل منتظر نجات هستند.
در بخش دریایی، یک روز از زندگی غیرنظامیانی روایت میشود که با قایقهای کوچک خود از کانال مانش عبور میکنند تا سربازان گرفتار را نجات دهند.
و در بخش هوایی، یک ساعت از مأموریت خلبانان نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا را میبینیم که تلاش میکنند بمبافکنهای آلمانی را دور نگه دارند.
این سه روایت در کنار هم یک داستان حماسی را شکل میدهند.
رتبه ۹: بتمن آغاز میکند (Batman Begins) – ۲۰۰۵
امتیاز Letterboxd: نمره ۳.۸ از ۵
خب، همهچیز باید از یک جایی شروع میشد! بعد از اینکه مجموعه فیلمهای بتمن در دهه ۹۰ میلادی دچار افت شد، کریستوفر نولان فرصتی پیدا کرد تا این شخصیت را دوباره زنده کند؛ و نتیجه، به یکی از مهمترین بازتعریفهای تاریخ سینمای ابرقهرمانی تبدیل شد.
در اولین قسمت از سهگانه بتمن نولان، داستان خاستگاه بروس وین (کریستین بیل) روایت میشود. بروس که از کودکی با آسیبهای روحی ناشی از مرگ والدینش روبهرو بوده، به سراسر جهان سفر میکند تا مهارتهای مبارزه را یاد بگیرد.
او در ادامه به گروه مخفی و قدرتمند لیگ سایهها به رهبری رأسالغول (لیام نیسون) میپیوندد، اما پس از مدتی به گاتهام بازمیگردد؛ شهری فاسد و گرفتار جرم و جنایت، تا به نگهبان افسانهای آن، یعنی بتمن تبدیل شود.
بروس در کنار معدود نیروهای پاک پلیس، از جمله جیم گوردون (گری اولدمن)، تلاش میکند رئیس مافیا، کارماین فالکونه (تام ویلکینسون)، را شکست دهد.
اما خیلی زود مشخص میشود توطئهای بزرگتر در جریان است؛ توطئهای که پای دکتر جاناتان کرین معروف به مترسک (کیلین مورفی) و مادهای ترسآور را به میان میکشد که قرار است آب شهر گاتهام را آلوده کند.
Batman Begins یک نقطه عطف مهم بود؛ فیلمی که ثابت کرد آثار ابرقهرمانی میتوانند به جای نمایشهای رنگارنگ و سبکسرانه، به تریلرهای جنایی روانشناختی و جدی تبدیل شوند.
رتبه ۸: شوالیه تاریکی برمیخیزد (The Dark Knight Rises) – ۲۰۱۲
امتیاز Letterboxd: نمره ۳.۸ از ۵
همه چیزهای خوب بالاخره به پایان میرسند و برای سهگانه بتمن کریستوفر نولان، این پایان با The Dark Knight Rises رقم خورد.
داستان هشت سال پس از اتفاقات فیلم قبلی جریان دارد؛ زمانی که بروس وین پس از اینکه مسئول مرگ دادستان هاروی دنت معرفی شده، از جامعه فاصله گرفته و زندگی منزوی و شکنندهای دارد.
اما ظهور یک تروریست بیرحم به نام بین (تام هاردی) و یک دزد حرفهای به نام سلینا کایل (آن هاتاوی)، او را مجبور میکند دوباره وارد میدان شود.
بین از نظر جسمی و روانی بروس را نابود میکند و او را به زندانی تاریک میاندازد؛ در حالی که گاتهام زیر حکومت نظامی و آشوب فرو میرود.
بروس باید دوباره خودش را بازسازی کند، از زندان فرار کند و به شهرش بازگردد تا جلوی نابودی کامل گاتهام را بگیرد.
این فیلم پایانی باشکوه برای یکی از بهترین سهگانههای تاریخ سینمای ابرقهرمانی است؛ اثری که مفهوم قهرمان بودن را با موضوعاتی مثل مقاومت، تغییرات اجتماعی، انقلاب و رستگاری ترکیب میکند.
رتبه ۷: یادگاری (Memento) – ۲۰۰۰
امتیاز Letterboxd: نمره ۴.۲ از ۵
اگرچه Memento اولین فیلم کریستوفر نولان نبود، اما اثری بود که سبک خاص او را که در فیلم Following شکل گرفته بود، کاملتر کرد؛ فیلمی که با روایت وارونه زمانی و داستان چندلایه، مسیر تازهای را در سینما باز کرد.
داستان درباره لئونارد شلبی (گای پیرس) است؛ مردی که به دلیل ابتلا به نوعی فراموشی پیشرونده، توانایی ساختن خاطرات جدید را از دست داده است.
او برای پیدا کردن قاتل همسرش و کشف حقیقت درباره حملهای که باعث وضعیت فعلیاش شده، از مجموعهای پیچیده از عکسهای پولاروید، یادداشتهای دستنویس و خالکوبیهای روی بدنش استفاده میکند.
نولان داستان را با ساختاری کاملا غیرمعمول روایت میکند؛ ساختاری که مخاطب را مجبور میکند همان سردرگمیای را تجربه کند که لئونارد با آن زندگی میکند.
بخشهای رنگی فیلم به شکل معکوس زمانی نمایش داده میشوند؛ یعنی هر صحنه از جایی شروع میشود که صحنه قبلی به پایان رسیده بود. در نتیجه، مخاطب ابتدا نتیجه اتفاقات را میبیند و بعد کمکم دلیل آنها را کشف میکند.
در کنار این بخشها، سکانسهای سیاهوسفید به شکل خطی و از ابتدا تا انتها روایت میشوند و در پایان به داستان اصلی متصل میشوند.
با استفاده از یک راوی غیرقابل اعتماد، نولان نهتنها یک داستان انتقامی ساخت، بلکه پایههای سبک روایی آینده خودش را بنا کرد.
رتبه ۶: تلقین (Inception) – ۲۰۱۰
امتیاز Letterboxd: نمره ۴.۲ از ۵
یکی از جسورانهترین فیلمهای تاریخ کریستوفر نولان بدون شک Inception است.
در این فیلم علمیتخیلی سرقتمحور، دام کاب (لئوناردو دیکاپریو) یک دزد حرفهای است که میتواند هنگام خواب، رازهای پنهان ذهن افراد را سرقت کند.
اما این بار به جای دزدیدن یک ایده، مأموریتی متفاوت به او پیشنهاد میشود: کاشتن یک ایده در ذهن یک فرد دیگر.
برای اینکه این ایده در ذهن هدف باقی بماند، کاب و تیمش باید وارد چندین لایه از رویا شوند؛ جایی که زمان کندتر میگذرد و مرگ میتواند فرد را در دنیایی بیپایان به نام لیمبو گرفتار کند.
اما مأموریت به دلیل خاطرات دردناک و احساس گناه کاب درباره همسر از دسترفتهاش مال (ماریون کوتیار) پیچیدهتر میشود؛ کسی که دائما در ذهن او ظاهر میشود و عملیاتها را به خطر میاندازد.
ترکیب یک ایده ذهنپیچ، سکانسهای اکشن خلاقانه و یک داستان احساسی عمیق، باعث شد Inception به یکی از کاملترین آثار نولان تبدیل شود.
رتبه ۵: اوپنهایمر (Oppenheimer) – ۲۰۲۳
امتیاز Letterboxd: نمره ۴.۲ از ۵
فیلمهای زیادی در کارنامه کریستوفر نولان شایسته لقب «ماندگار» هستند، اما هیچکدام به اندازه Oppenheimer این عنوان را برازنده خود نمیدانند.
این تریلر حماسی و زندگینامهای، داستان زندگی جی. رابرت اوپنهایمر (کیلین مورفی) را از طریق دو خط زمانی متفاوت روایت میکند.
در بخشهای رنگی، اوپنهایمر رهبری پروژه منهتن را بر عهده دارد؛ پروژهای که با هدف ساخت بمب اتمی شکل گرفت و پس از ورود او به دنیای فیزیک کوانتوم، مسیر علم در آمریکا را تغییر داد.
در بخشهای سیاهوسفید، فیلم به دوران پس از ساخت بمب میرود؛ زمانی که اوپنهایمر با احساس گناه ناشی از بمباران هیروشیما و ناکازاکی دستوپنجه نرم میکند و در جلسات سیاسی و امنیتی دوران جنگ سرد، هدف سوءظن و فشار قرار میگیرد.
با بازیهای فوقالعاده، فضاسازی صوتی و تصویری خیرهکننده و داستانی عمیقا انسانی، Oppenheimer ثابت کرد فیلمهای زندگینامهای لازم نیست آثاری ساده و معمولی باشند؛ بلکه میتوانند در مقیاس یک حماسه سینمایی ساخته شوند.
رتبه ۴: پرستیژ (The Prestige) – ۲۰۰۶
امتیاز Letterboxd: نمره ۴.۳ از ۵
شاید یک فیلم تاریخی درباره شعبدهبازی در نگاه اول شبیه پروژهای معمولی برای کریستوفر نولان به نظر نرسد، اما The Prestige دقیقا فیلمی است که امضای نولان را در تمام لحظاتش میتوان دید.
این فیلم که بر اساس رمانی از کریستوفر پریست ساخته شده، داستان رقابت تلخ و وسواسگونه دو شعبدهباز در لندن دوره ویکتوریایی را روایت میکند: رابرت انجیر (هیو جکمن) و آلفرد بوردن (کریستین بیل) که تلاش میکنند با ساختن بهترین نمایش انتقال از راه دور، یکدیگر را شکست دهند.
ساختار فیلم دقیقا شبیه یک تردستی طراحی شده است؛ پر از پیچشهای داستانی و رازهایی که مخاطب هرگز انتظارشان را ندارد.
نولان در این فیلم، علمیتخیلی، فانتزی و روانشناسی را ترکیب میکند تا یک تریلر پیچیده و هوشمندانه بسازد.
مانند بسیاری از فیلمهای دیگر او، The Prestige اثری است که تماشای دوبارهاش اهمیت زیادی دارد، چون بسیاری از سرنخها از همان ابتدا جلوی چشم مخاطب قرار دارند.
فیلم درباره وسواس، فداکاری و هزینهای است که انسان برای رسیدن به عظمت میپردازد.
رتبه ۳: ادیسه (The Odyssey) – ۲۰۲۶
امتیاز Letterboxd: نمره ۴.۴ از ۵
جدیدترین اثر کریستوفر نولان، یک حماسه متفاوت در کارنامه اوست: The Odyssey.
این فیلم بر اساس منظومه حماسی یونان باستان نوشته هومر ساخته شده و داستان اودیسئوس (مت دیمون)، پادشاهی را روایت میکند که پس از جنگ تروا تلاش میکند به خانه بازگردد.
او در سفر دهساله خود با خطرهای دریایی، هیولاهای افسانهای و دخالت خدایان روبهرو میشود.
در همین زمان، همسرش پنلوپه (آن هاتاوی) و پسرش تلماخوس (تام هالند) در جزیره ایتاکا تلاش میکنند در برابر خواستگاران مقاومت کنند.
اما نولان این داستان را فقط درباره شکوه و قهرمانی نمیسازد؛ بلکه آن را به سفری روانشناختی درباره پشیمانی، خاطرات دردناک و بار سنگین جنگ تبدیل میکند.
فیلم با استفاده از فلشبکها و روایتهایی که توسط شخصیتهای مختلف بازگو میشوند، داستان هومر را برای سینما بازآفرینی میکند.
ترکیب یک روایت واقعگرایانه با عظمت سینمایی نولان، باعث شده این نسخه از The Odyssey یکی از مهمترین آثار کارنامه او باشد.
رتبه ۲: شوالیه تاریکی (The Dark Knight) – ۲۰۰۸
امتیاز Letterboxd: نمره ۴.۵ از ۵
فیلمهای ابرقهرمانی پس از اکران The Dark Knight دیگر هرگز مثل قبل نشدند.
کریستوفر نولان با این فیلم، ژانر ابرقهرمانی را از فضای اغراقآمیز و کارتونی خارج کرد و نشان داد که این آثار میتوانند به تریلرهای جنایی عمیق، واقعگرایانه و شخصیتمحور تبدیل شوند.
دومین قسمت از سهگانه شوالیه تاریکی، داستان همکاری بتمن (کریستین بیل)، جیم گوردون (گری اولدمن) و دادستان منطقه هاروی دنت (آرون اکهارت) را دنبال میکند؛ سه نفری که تلاش میکنند سازمانهای جنایتکار گاتهام را نابود کنند.
اما نقشههای آنها با ظهور یک نابغه جنایتکار به نام جوکر (هیث لجر) به هم میریزد.
برخلاف بسیاری از شخصیتهای منفی، جوکر به دنبال پول یا قدرت نیست؛ هدف او این است که ثابت کند انسانهای معمولی و حتی نمادهای اخلاقی جامعه، در شرایط سخت میتوانند سقوط کنند و قوانین اجتماعی چیزی بیشتر از یک توهم شکننده نیستند.
The Dark Knight یک تریلر نفسگیر است که مسیر شخصیت بتمن را تغییر داد و برای همیشه با اجرای فراموشنشدنی هیث لجر در نقش جوکر شناخته خواهد شد.
رتبه ۱: میانستارهای (Interstellar) – ۲۰۱۴
امتیاز Letterboxd: نمره ۴.۵ از ۵
شاید بعضیها از اینکه طرفداران Interstellar این فیلم را در صدر فهرست قرار دادهاند شگفتزده شوند، اما علاقهمندان سینمای علمیتخیلی با تعداد زیادی رأی باعث شدند این اثر بالاترین امتیاز را میان فیلمهای کریستوفر نولان کسب کند.
در این فیلم علمیتخیلی محصول سال ۲۰۱۴، گروهی از فضانوردان به رهبری کوپر (متیو مککانهی)، خلبان سابق ناسا، از طریق یک کرمچاله نزدیک سیاره زحل وارد سفری عظیم میشوند تا خانه جدیدی برای بشریت پیدا کنند؛ چرا که زمین به دلیل نابودی محصولات کشاورزی در حال مرگ است.
اما سفر آنها با یک مشکل بزرگ روبهرو میشود: نزدیکی به سیاهچاله گارگانتوا باعث میشود پدیده اتساع زمانی رخ دهد؛ یعنی چند ساعت روی بعضی سیارهها میتواند معادل چند دهه روی زمین باشد.
در حالی که مأموریت با خیانت، از دست رفتن زمان و کمبود منابع روبهرو میشود، کوپر باید فداکاری بزرگی انجام دهد تا اطلاعات کوانتومی حیاتی را به زمین بازگرداند.
اینتراستلار ترکیبی کمنظیر از دقت علمی و داستانی عمیقا انسانی درباره عشق یک پدر به دخترش است.
شما کدام فیلم نولان را بیشتر میپسندید؟ رتبهبندی خود را در بخش نظرات با دیگران به اشتراک بگذارید.