محبوبترین فیلم زندگی جعفر پناهی
حضور جعفر پناهی در برنامه «Closet Picks» مجموعه The Criterion Collection بار دیگر توجه علاقهمندان سینمای هنری را جلب کرده است. مجموعه ویدیویی «Closet Picks» در سالهای اخیر به یکی از محبوبترین قالبهای گفتوگوی سینمایی تبدیل شده؛ برنامهای ساده اما مؤثر که در آن فیلمسازان، بازیگران و چهرههای شاخص سینما وارد آرشیو معروف کرایتریون میشوند و در میان قفسههای مملو از آثار کلاسیک و هنری، فیلمهای مورد علاقه خود را انتخاب میکنند. هر مهمان مقابل دوربین درباره این انتخابها سخن میگوید و از تجربه شخصی، تأثیرات هنری و نسبت آن آثار با مسیر حرفهایاش صحبت میکند؛ گفتوگوهایی کوتاه که اغلب صمیمی، بیواسطه و بهدور از لحن تبلیغاتیاند.
«Closet Picks» در عمل فراتر از یک برنامه معرفی فیلم است و به نوعی مستند غیررسمی درباره سلیقه و ریشههای الهام سینماگران بدل شده است. این مجموعه برای مخاطبان جدی سینما فرصتی فراهم میکند تا از زبان خود هنرمندان با فیلمهای کمتر دیدهشده آشنا شوند و ردپای تاریخ سینما را در شکلگیری نگاه نسلهای مختلف فیلمسازان دنبال کنند. از همین رو، این سری ویدیویی نهتنها محتوایی جذاب برای علاقهمندان سینما، بلکه مرجعی الهامبخش برای کشف و بازنگری آثار مهم تاریخ سینما محسوب میشود.
پناهی در تاریخ ۱۲ ژانویه ۲۰۲۶ با حضور در این آرشیو، درباره محبوبترین فیلم تمام عمر خود صحبت کرد. نکته قابلتوجه در مقایسه با دیگر مهمانان، انتخاب تنها یک فیلم از آرشیو بود: دزد دوچرخه «Bicycle Thieves» ساخته ویتوریو دسیکا. او درباره اهمیت این فیلم از نگاه خود گفت: «این تنها فیلمی است که تأثیر واقعاً زیادی روی سینمای من گذاشت. وقتی این فیلم را دیدم، فهمیدم دنبال چه نوع کاری هستم و راه خودم را بهسوی سینمای اجتماعی باز کردم.»
پناهی همچنین به تأثیر این فیلم بر آثارش، از جمله فیلم «دایره»، اشاره کرد و توضیح داد که ایده «چرخه تکرار» در آن فیلم نیز از همین نگاه الهام گرفته است: «در دزد دوچرخه، دوچرخه ریچی را میدزدند و او با پسرش در جستوجوی آن است، اما در نهایت به نقطهای میرسد که خود در موقعیتی مشابه قرار میگیرد، به طوری که دوچرخه یکی بدبختتر از خودش رو بخواد. در «دایره» هم تلاش کردم همین چرخه را، با فرمی دیگر، بازآفرینی کنم؛ از خبری درباره تولد یک نوزاد تا دری که در زندان بسته میشود. نوعی تکرار بیپایان که انگار خروج از آن ناممکن است. آن نگاه بازتاب شرایط جامعه زمان من بود؛ حسی از درجا زدن و نبود راه گریز. اما امروز شرایط متفاوت شده و در فیلم آخرم، انگار امکان قدم گذاشتن به بیرون و نوعی امیدواری بیشتر وجود دارد.»