اورسن ولز

جورج اورسن ولز (۶ مه ۱۹۱۵ – ۱۰ اکتبر ۱۹۸۵) کارگردان، بازیگر، کارگردان تئاتر، فیلم‌نامه‌نویس و تهیه‌کننده آمریکایی بود که به‌طور گسترده در سینما، تئاتر، تلویزیون و رادیو فعالیت می‌کرد. ولز که به خاطر آثار دراماتیک نوآورانه و همچنین صدا و شخصیت متمایزش شناخته می‌شد، به‌طور گسترده به‌عنوان یکی از باسوادترین هنرمندان دراماتیک قرن بیستم، به‌ویژه به‌خاطر آثار اولیه مهم و تأثیرگذارش — با وجود رابطه به‌شدت بحث‌برانگیز او با هالیوود — شناخته می‌شود. سبک کارگردانی متمایز او شامل فرم‌های روایی چندلایه و غیرخطی، استفاده نوآورانه از نورپردازی مانند کیاروسکورو، زوایای دوربین منحصربه‌فرد، تکنیک‌های صوتی وام‌گرفته از رادیو، نماهای عمق‌دید و نماهای طولانی بود. دوران حرفه‌ای طولانی ولز در سینما به‌دلیل تلاش او برای کنترل هنری در مواجهه با فشار استودیوها شهرت دارد. بسیاری از فیلم‌های او به‌شدت تدوین شدند و برخی دیگر نیز منتشر نشدند. او به‌عنوان یک نیروی خلاق بزرگ و به‌عنوان «عنوان‌ترین مؤلف» مورد ستایش قرار گرفته است.

ولز پس از کارگردانی تعدادی از آثار تئاتری پرطرفدار در اوایل دهه بیست زندگی‌اش، از جمله اقتباس نوآورانه از مکبث و گهواره را تکان خواهد داد، با کارگردانی و روایت اقتباس رادیویی سال ۱۹۳۸ از رمان جنگ دنیاها اثر اچ. جی. ولز در مجموعه آثار درام رادیویی تئاتر مرکوری در هوا، به شهرت ملی و بین‌المللی رسید. گزارش شده بود که این برنامه باعث وحشت گسترده‌ای شد، زیرا شنوندگان تصور کردند که تهاجم موجودات فرازمینی در حال وقوع است. اگرچه این گزارش‌های مربوط به وحشت عمدتاً نادرست و اغراق‌آمیز بودند، اما باعث شهرت آنی ولز شدند.

همشهری کین (۱۹۴۱)، نخستین فیلم او با شرکت آر‌کی‌او که در آن در نقش چارلز فاستر کین بازی کرد، اغلب بزرگ‌ترین فیلم ساخته‌شده تا به امروز محسوب می‌شود. چندین فیلم دیگر او از جمله آمبرسون‌های باشکوه (۱۹۴۲)، بانویی از شانگهای (۱۹۴۷)، نشانی از شر (۱۹۵۸)، ناقوس‌های نیمه‌شب (۱۹۶۵) و اف برای فیک (۱۹۷۴) نیز به‌طور گسترده به‌عنوان شاهکار شناخته می‌شوند.

در سال ۲۰۰۲، او در دو نظرسنجی جداگانه مؤسسه فیلم بریتانیا میان کارگردانان و منتقدان، به‌عنوان بزرگ‌ترین کارگردان فیلم تمام دوران انتخاب شد و نظرسنجی‌های گسترده از اجماع منتقدان، فهرست‌های بهترین‌ها و بازنگری‌های تاریخی، او را تحسین‌شده‌ترین کارگردان تمام دوران می‌نامند. اندرو ساریس در کتاب تأثیرگذار خود در زمینه نقد فیلم، سینمای آمریکا: کارگردانان و مسیرها ۱۹۲۹–۱۹۶۸، او را در «پانتئون» ۱۴ کارگردان بزرگ فیلم که در ایالات متحده کار کرده‌اند، قرار داد. ولز که به‌خاطر صدای باریتون خود مشهور بود، بازیگری بسیار مورد احترام نیز بود و در فهرست ۱۰۰ سال... ۱۰۰ ستاره انجمن فیلم آمریکا به‌عنوان شانزدهمین بازیگر بزرگ سینمای آمریکا تمام دوران انتخاب شد. او همچنین یک بازیگر برجسته تئاتر شکسپیر و یک شعبده‌باز ماهر بود که در سال‌های جنگ در نمایش‌های متنوع گروه‌های هنری ایفای نقش می‌کرد.