نورمن لیر

نورمن میلتون لیر (۲۷ ژوئیه ۱۹۲۲ – ۵ دسامبر ۲۰۲۳) نویسنده و تهیه‌کننده افسانه‌ای تلویزیون آمریکا بود که کمدی‌های موقعیت دهه ۱۹۷۰ همچون «همه در خانواده»، «سَنفورد و پسر»، «جفرسون‌ها»، «زمان‌های خوب» و «مود» را تولید کرد. او به‌عنوان یک فعال سیاسی، در سال ۱۹۸۱ سازمان حامی «مردمی برای راه آمریکایی» را بنیان نهاد و از حقوق متمثل به متمم اول قانون اساسی و آرمان‌های ترقی‌خواهانه حمایت کرد.

او در نیوهیونِ کاتکات، فرزند اِنی/جانت (ساکولوفسکی) و هایمن «هرمان» لیر، فروشنده دوره‌گرد، زاده شد. پدربزرگ و مادربزرگ‌های او همگی مهاجران یهودی روسیه بودند. جانت الهام‌بخش شخصیت ادیت بانکر و هرمان الهام‌بخش آرچی بانکر بود. لیر بورسیه یک‌ساله کالج امرسون را از آن خود کرد. با پخش اخبار مربوط به پرل هاربر، تحصیل خود را رها کرد و تصمیم گرفت در ارتش ایالات متحده ثبت‌نام کند. او نوزده سال داشت. نورمن در ارتش اپراتور رادیو بود. او در سال ۱۹۴۵ از خدمت ترخیص شد.

نورمن شغلی به‌عنوان نماینده مطبوعاتی به دست آورد اما چون حقوق خوبی دریافت نمی‌کرد، تصمیم گرفت مسیر شغلی دیگری را دنبال کند. در سال ۱۹۵۴، او نویسنده کمدی موقعیت شبکه سی‌بی‌اس، «راستش را بخواهید، سلست!» بود. سپس لیر تهیه‌کننده برنامه «نمایش مارتا رای» در ان‌بی‌سی شد. در سال ۱۹۵۹، او اولین سریال تلویزیونی خود را با همکاری رولند کیبی، یعنی «نایب»، در شبکه ان‌بی‌سی با بازی هنری فوندا، ساخت. در سال ۱۹۶۷ دوران نویسندگی کمدی او آغاز شد. او فیلم «طلاق به سبک آمریکایی» محصول ۱۹۶۷ را نوشت و تهیه‌کرد و فیلم «ترک ناگهانی» با بازی دیک ون دایک را کارگردانی کرد. «همه در خانواده» زمانی شکل گرفت که لیر ستونی در یک نشریه بریتانیایی درباره نمایش «تا وقتی که مرگ ما را جدا کند» خواند؛ داستانی درباره پدر و دامادی که بر سر تمام مسائل سیاسی با هم می‌جنگیدند. او بلافاصله فهمید که این دقیقاً شبیه او و پدرش است. لیر سعی کرد این کمدی موقعیت با موضوع طبقه کارگر را به ای‌بی‌سی بفروشد، اما دو قسمت آزمایشی ساخته و رد شدند. قسمت آزمایشی سوم ساخته شد و سی‌بی‌اس سریال را پذیرفت. این سریال در ۱۲ ژانویه ۱۹۷۱ نخستین بار پخش شد.

هنگام اولین پخش، هشدار بزرگی روی صفحه ظاهر شد که بیان می‌کرد هیچ‌یک از محتویات ارائه شده نباید جدی گرفته شود و صرفاً باید با هدف خنده تماشا کرد. پس از آن، در سال ۱۹۷۲، «سَنفورد و پسر» به همراه خالق آن، باد یورکین، از راه رسید. این سریال از کمدی موقعیت بریتانیایی «استپتو و پسر» الهام گرفته شده بود. در «همه در خانواده»، ستاره مهمانی به نام بیا آرتر در یکی از قسمت‌ها ظاهر شد و در سال ۱۹۷۲ نخستین اسپین‌آف به نام «مود» با بازی آرتر ساخته شد. یکی از قسمت‌های به‌یادماندنی «مود» که جنجال‌هایی به پا کرد، قسمت مربوط به سقط جنین بود. یک اسپین‌آف دیگر از «مود» به نام «زمان‌های خوب» با بازی استر رول در نقش خدمتکار، در سال ۱۹۷۴ پخش شد که به موضوعاتی مانند فقر، جرم، رفاه و زندگی در مناطق مسکونی کم‌درآمد آفریقایی-آمریکایی می‌پرداخت. این تنها کمدی موقعیت نبود که زندگی آفریقایی-آمریکایی‌ها را به تصویر می‌کشید؛ در سال ۱۹۷۵، «جفرسون‌ها»، اسپین‌آف دیگری از «همه در خانواده»، دنبال شد. «همه در خانواده» جوایز امی متعددی دریافت کرد. «زمان‌های خوب» پنج فصل تا سال ۱۹۷۹ با چندین نامزدی گلدن گلوب ادامه یافت. «مود» شش فصل تا سال ۱۹۷۸ با چندین برد و نامزدی امی و گلدن گلوب پخش شد. «سَنفورد و پسر» در سال ۱۹۷۷ با یک برد گلدن گلوب و چندین نامزدی امی به پایان رسید. «همه در خانواده» نیز پس از نُه فصل در سال ۱۹۷۹ خاتمه یافت. سپس اسپین‌آف دیگری از این نمایش به نام «مکان آرچی بانکر» با بازی کارول اوکانر و دانیل بریزبویز ساخته شد. «مکان آرچی بانکر» در سال ۱۹۸۳ پایان یافت و آخرین سریال تلویزیونی موفق او بود.

لیر در سال ۱۹۹۰ با چندین نمایش کوتاه‌مدت از جمله «شام یکشنبه» و «۷۰۴ هاوزر» بازگشت کرد.