رومن پولانسکی

رومن پولانسکی (زاده ۱۸ اوت ۱۹۳۳) کارگردان، تهیه‌کننده، نویسنده و بازیگر فیلم لهستانی-فرانسوی است. پولانسکی که در پاریس از والدینی لهستانی متولد شد، در سال ۱۹۳۷ با خانواده‌اش به لهستان نقل مکان کرد. او پس از جان سالم به در بردن از هولوکاست، تحصیلات خود را در لهستان ادامه داد و به کارگردانی تحسین‌شده در هر دو حوزه فیلم‌های هنری و تجاری بدل شد. نخستین فیلم بلند پولانسکی، چاقویی در آب (۱۹۶۲) که در لهستان ساخته شد، نامزد جایزه اسکار برای بهترین فیلم خارجی زبان شد. او از آن زمان پنج نامزدی دیگر اسکار را نیز تجربه کرده است و در سال ۲۰۰۲ برای فیلم پیانیست، جایزه اسکار بهترین کارگردانی را دریافت کرد. او همچنین برنده دو جایزه بفتا، چهار جایزه سزار، یک گلدن گلوب و یک نخل طلای کن شده است. او در سال ۱۹۶۱ لهستان را ترک کرد تا چندین سال در فرانسه زندگی کند و سپس به بریتانیا نقل مکان کرد که در آنجا با ژرار براش در سه فیلم، از جمله انزوا (۱۹۶۵)، همکاری کرد. او در سال ۱۹۶۸ به ایالات متحده رفت و بلافاصله با فیلم ترسناک و جریان‌ساز بچه رزماری (۱۹۶۸) که برنده اسکار شد، جایگاه در حال رشد خود را در مقام کارگردان تثبیت کرد.

در سال ۱۹۶۹، همسر باردار پولانسکی، شارون تیت، توسط اعضای خانواده مانسون در حالی که در خانه پولانسکی‌ها در بندیکت کانیون در بالای لس‌آنجلس اقامت داشتند، به قتل رسید. پس از مرگ تیت، پولانسکی به اروپا بازگشت و بیشتر وقت خود را در پاریس و گشتاد گذراند، اما تا زمانی که فیلم مکبت (۱۹۷۱) را در انگلستان فیلمبرداری نکرد، فیلم دیگری نساخت. سال بعد او برای ساخت فیلم چی؟ (۱۹۷۳) به ایتالیا رفت و متعاقباً پنج سال بعدی را در نزدیکی رم سپری کرد. با این حال، او برای کارگردانی محله چینی‌ها (۱۹۷۴) برای پارامونت پیکچرز، با تهیه‌کنندگی رابرت ایوانز، به هالیوود سفر کرد. این فیلم یازده نامزد اسکار شد و از نظر نقادان و فروش موفق بود؛ فیلمنامه‌ی نوشته شده توسط رابرت تاون نیز برنده جایزه بهترین فیلمنامه اصلی شد. فیلم بعدی پولانسکی، مستأجر (۱۹۷۶)، در فرانسه فیلمبرداری شد و پس از انزوا و بچه رزماری، «سه‌گانه آپارتمان» را تکمیل کرد.

در سال ۱۹۷۷، پس از یک عکاسی در لس‌آنجلس، پولانسکی به دلیل آزار یک دختر ۱۳ ساله بازداشت شد. او با اتهام تعرض روبرو شد اما به رابطه با یک فرد زیر سن قانونی اعتراف کرد. پولانسکی برای فرار از حکم، به خانه‌اش در لندن گریخت و روز بعد به فرانسه رفت. از آن زمان یک حکم بازداشت در ایالات متحده و از سال ۲۰۰۵ یک حکم بازداشت بین‌المللی علیه او وجود دارد.

پولانسکی به ساخت فیلم‌هایی نظیر پیانیست (۲۰۰۲) ادامه داد؛ اقتباسی از خودزندگی‌نامه با همین نام نوشته ولادیسلاو اشپیلمن، موسیقی‌دان یهودی-لهستانی، که در دوران جنگ جهانی دوم روایت می‌شود و بازتابی از برخی تجربیات اولیه زندگی خود پولانسکی است. پولانسکی نیز مانند اشپیلمان، در حالی که اعضای خانواده‌اش کشته می‌شدند، از گتو و اردوگاه‌های کار اجباری گریخت. این فیلم سه جایزه اسکار از جمله بهترین کارگردانی، نخل طلای جشنواره فیلم کن و هفت جایزه سزار فرانسه از جمله بهترین فیلم و بهترین کارگردانی را از آن خود کرد. او سپس فیلم‌های موفق اولیور توئیست (۲۰۰۵)، سینمای هر کس برای خود (۲۰۰۷) و سایه‌نویس (۲۰۱۰) را که در دوران حبس خانگی ساخته شد، منتشر کرد.

در سپتامبر ۲۰۰۹، پولانسکی در جریان سفر برای دریافت جایزه افتخار خدمت در جشنواره فیلم زوریخ، به درخواست مقامات ایالات متحده توسط پلیس سوئیس بازداشت شد. در اکتبر ۲۰۰۹، ایالات متحده درخواست استرداد او را کرد؛ با این حال، در ۱۲ ژوئیه ۲۰۱۰، سوئیس آن درخواست را رد کرد و پس از آزادی او از بازداشت، وی را یک «آدم آزاد» اعلام کرد.