اسپایک لی

شلتون جکسون «اسپایک» لی (زاده ۲۰ مارس ۱۹۵۷) فیلمساز و بازیگر آمریکایی است. آثار او همواره به بررسی روابط نژادی، مسائل مربوط به جامعه سیاه‌پوستان، نقش رسانه‌ها در زندگی معاصر، جرم و فقر شهری و دیگر مسائل سیاسی پرداخته است. لی برای آثارش جوایز متعددی از جمله جایزه اسکار، جایزه فیلم بفتا، دو جایزه ایمی و دو جایزه پئابادی و همچنین نامزدی سه جایزه گلدن گلوب و یک جایزه گرمی دریافت کرده است.

لی تحصیلات فیلمسازی خود را در کالج مورهاوس و مدرسه هنر تیش در دانشگاه نیویورک گذراند و در آنجا فیلم دانشجویی خود با عنوان آرایشگاه جو در بد-استای: ما سرها را می‌تراشیم (۱۹۸۳) را کارگردانی کرد که برنده جایزه اسکار دانشجویی شد. او بعدها شرکت تولیدی ۴۰ ایکرز اند ا اند ا میول فیلم‌ورکس را تأسیس کرد که در آن بیش از ۳۵ فیلم تولید کرده است. او اولین تجربه کارگردانی خود را با کمدی او باید آن را داشته باشد (۱۹۸۶) انجام داد. او برای درام کار درست را بکن (۱۹۸۹) که برای آن نامزد جایزه اسکار بهترین فیلمنامه اصلی شد، مورد تحسین گسترده منتقدان قرار گرفت. او حماسه تاریخی مالکوم ایکس (۱۹۹۲) را کارگردانی کرد که برنده خرس طلایی جشنواره بین‌المللی فیلم برلین شد. او با درام جنایی و کمدی زندگی‌نامه‌ای بلکککلنزمن (۲۰۱۸)، برنده جایزه اسکار بهترین فیلمنامه اقتباسی و جایزه گرند پری جشنواره فیلم کن شد.

او همچنین فیلم‌هایی همچون اسکول دیز (۱۹۸۸)، مو بت‌تر بلوز (۱۹۹۰)، جانگل فیور (۱۹۹۱)، کروک‌لین (۱۹۹۴)، کلاکِرز (۱۹۹۵)، بامبوزلد (۲۰۰۰)، ساعت بیست و پنجم (۲۰۰۲)، مرد نفوذی (۲۰۰۶)، چی-راک (۲۰۱۵)، ۵ هم‌خون (۲۰۲۰) و بالاترین تا پایین‌ترین (۲۰۲۵) را نویسندگی و کارگردانی کرده است. لی در یازده مورد از فیلم‌های بلند خود بازی کرده است. او همچنین برای کارگردانی پروژه‌های مستند متعددی از جمله ۴ دختر کوچک (۱۹۹۷) شناخته شده است که نامزد جایزه اسکار بهترین فیلم مستند بلند شد. او سریال اچ‌بی‌او وقتی که خاک‌ها می‌شکنند (۲۰۰۶) را کارگردانی کرد که دو جایزه ایمی برای کارگردانی برجسته برای یک برنامه مستند/غیرداستانی و شایستگی استثنایی در فیلمسازی مستند دریافت کرد. او همچنین مستند اچ‌بی‌او اگر خدا بخواهد و رودخانه بالا نیاید (۲۰۱۰) و فیلم کنسرت دیوید برن با عنوان امریکن یووتوپیا (۲۰۲۰) را کارگردانی کرده است.

لی چندین افتخار از جمله جایزه افتخاری بفتا در سال ۲۰۰۲، جایزه افتخاری سزار در سال ۲۰۰۳، جایزه افتخاری اسکار در سال ۲۰۱۵ و مدال ملی هنر در سال ۲۰۲۳ را دریافت کرده است. پنج فیلم او توسط کتابخانه کنگره برای حفظ در فهرست ملی فیلم به دلیل «اهمیت فرهنگی، تاریخی یا زیبایی‌شناختی» انتخاب شده‌اند. او همچنین مورد تقدیر گالا از انجمن فیلم لینکلن‌سنتر و همچنین جایزه دوروتی و لیلیان گیش قرار گرفته است. فیلم‌های او شاهد بازی‌های خیره‌کننده بازیگرانی چون دنزل واشینگتن، لورنس فیش‌برن، ساموئل ال. جکسون، جیانکارلو اسپوزیتو، رزی پرز، دلروی لیندوی، جان تورتورو و جان دیوید واشینگتن بوده‌اند.