برناردو برتولوچی

برناردو برتولوچی (زاده ۱۶ مارس ۱۹۴۱ – درگذشته ۲۶ نوامبر ۲۰۱۸) کارگردان و فیلم‌نامه‌نویس ایتالیایی بود که دوران فعالیت حرفه‌ای‌اش ۵۰ سال به طول انجامید. برتولوچی که یکی از بزرگ‌ترین کارگردانان تاریخ سینما به‌شمار می‌رود، آثاری با تحسین بین‌المللی خلق کرد. او با فیلم آخرین امپراتور (۱۹۸۷) نخستین فیلم‌ساز ایتالیایی شد که جایزه اسکار بهترین کارگردانی را از آن خود کرد و افتخارات بسیار دیگری از جمله جایزه بفتا، جایزه سزار، دو جایزه گلدن گلوب، شیر طلایی برای دستاوردهای دوران زندگی و نخل طلای افتخاری را نیز دریافت کرد.

برتولوچی که از شاگردان پی‌یر پائولو پازولینی بود، نخستین تجربه کارگردانی خود را در ۲۲ سالگی تجربه کرد. دومین فیلم او، پیش از انقلاب (۱۹۶۴)، نقدهای بین‌المللی بسیار مثبتی دریافت کرد و از آن زمان تاکنون به یک اثر کلاسیک بدل شده است؛ چنان‌که فیلم‌فور آن را «شاهکار سینمای ایتالیا» نامیده است. فیلم سال ۱۹۷۰ او، آدم‌بند، که اقتباسی از رمان آلبرتو موراویا است، یکی از آثار کلاسیک سینمای جهان محسوب می‌شود و نامزد دریافت جایزه اسکار برای بهترین فیلم‌نامه اقتباسی و خرس طلایی معتبر برلین شد. درام سال ۱۹۷۲ او، آخرین تانگو در پاریس، به دلیل صحنه تعرض و بعدها نیز به خاطر اظهارات ماریا اشنایدر، بازیگر فیلم، درباره نحوه برخورد با او در صحنه فیلم‌برداری، جنجال‌آفرین بود. فیلم‌های متأخر برتولوچی نیز مانند حماسه تاریخی ۱۹۰۰ (۱۹۷۶)، درام خانوادگی ماه کامل (۱۹۷۹) و کمدی سیاه تراژدی یک مرد مضحک (۱۹۸۱)، جنجال‌برانگیز اما تحسین‌شده بودند.

فیلم آخرین امپراتور (۱۹۸۷) او که زندگی‌نامه امپراتور چین، پویی است، از نظر نقادان و تجاری موفقیت‌آمیز بود، نقدهای بسیار درخشانی دریافت کرد و جوایز شصت‌امین مراسم اسکار (از جمله بهترین فیلم و بهترین کارگردانی) را درو کرد. این فیلم آغازگر مجموعه‌ای بود که از آن پس با عنوان «سه‌گانه شرقی» توصیف شده است؛ مجموعه‌ای شامل سه فیلم شامل آسمان پناهنده (اقتباسی از رمانی با همین نام) و بودای کوچک (یک حماسه مذهبی بودایی) که موسیقی هر سه اثر توسط ریوئیچی ساکاموتو ساخته شده است. فیلم استلینگ بیوتی (۱۹۹۶) او، دومین نامزدی او برای دریافت نخل طلا را به همراه داشت. او کارگردانی را تا قرن بیست و یکم ادامه داد و آخرین فیلم خود، من و تو، را در سال ۲۰۱۲ اکران کرد.

فیلم‌های برتولوچی اغلب به درون‌مایه‌های سیاست، مسائل روابط، تاریخ، تضاد طبقاتی و تابوهای اجتماعی می‌پردازند و سبک او بر چندین فیلم‌ساز تأثیر گذاشته است. چندین فیلم از آثار او در فهرست بزرگ‌ترین فیلم‌های تمام دوران قرار گرفته‌اند. منتقدان خاطرنشان کرده‌اند که آنچه برتولوچی را از دیگر کارگردانان متمایز می‌کند، ترکیب استادانه «غنای بصری و آزادی بصری» است.