استنلی کوبریک

استنلی کوبریک (۲۶ ژولای ۱۹۲۸ – ۷ مارس ۱۹۹۹) کارگردان، نویسنده، تهیه‌کننده و عکاس آمریکایی بود که در بیشتر چهار دهه پایانی دوران فعالیت حرفه‌ای خود در انگلستان زندگی می‌کرد. کوبریک به دقت وسواس‌گونه‌ای که در انتخاب موضوعاتش داشت، روش کار کندش، تنوع ژانرهایی که در آن‌ها فعالیت می‌کرد، کمال‌گرایی فنی و گوشه‌گیری‌اش نسبت به فیلم‌ها و زندگی شخصی‌اش شهرت داشت. او تقریباً کنترل هنری کاملی بر کار داشت و فیلم‌ها را طبق میل شخصی و محدودیت‌های زمانی خودش می‌ساخت، اما این مزیت نادر را داشت که برای تمام تلاش‌هایش از حمایت مالی استودیوهای بزرگ برخوردار بود. فیلم‌های کوبریک با سبک بصری فرمالیستی و توجه دقیق به جزئیات شناخته می‌شوند؛ فیلم‌های متأخر او اغلب دارای عناصری از سوررئالیسم و اکسپرسیونیسم هستند که از روایت خطیِ ساختارمند دوری می‌جویند. فیلم‌های او مکرراً به کندی و روشمند بودن توصیف می‌شوند و اغلب به عنوان بازتابی از طبیعت وسواسی و کمال‌گرای او در نظر گرفته می‌شوند. یک درون‌مایه تکرار شونده در فیلم‌های او، بی‌رحمی انسان نسبت به انسان است. در حالی که اغلب تصور می‌شود این فیلم‌ها بیانگر بدبینی طنزآمیز هستند، معدود منتقدانی معتقدند که اگر آثار او را با دقت بیشتری بررسی کنیم، حاوی نوعی خوش‌بینی محتاطانه است.

فیلمی که برای نخستین بار توجه بسیاری از منتقدان را به او جلب کرد، راه های افتخار (۱۹۵۷) بود؛ نخستین فیلم از سه فیلم او درباره اثرات انسانیت‌زدای جنگ. بسیاری از فیلم‌های او در ابتدا با استقبال سردی مواجه شدند، اما سال‌ها بعد به عنوان شاهکارهایی مورد تحسین قرار گرفتند که تأثیر بنیادینی بر نسل‌های بعدی فیلم‌سازان داشتند. فیلم ۲۰۰۱: اُدیسه‌ی فضایی (۱۹۶۸) به‌ویژه پیشگامانه تلقی می‌شود که به دلیل اینکه هم یکی از علمی‌ترین و واقع‌گراترین فیلم‌های علمی-تخیلی و هم یکی از نوآورانه ترین فیلم‌های ساخته شده از نظر بصری است و در عین حال یک خط داستانی غیرخطی و معماگونه را حفظ می‌کند، مورد توجه قرار گرفت. او داوطلبانه فیلم پرتقال کوکی (۱۹۷۱) خود را از انگلستان خارج کرد، پس از آنکه این فیلم متهم شد که الهام‌بخش جرایم تقلیدی بوده و این امر منجر به تهدید علیه خانواده کوبریک شد. فیلم‌های او تا حد زیادی در گیشه موفق بودند، هرچند بری لیندون (۱۹۷۵) در ایالات متحده عملکرد ضعیفی داشت. نویسندگان در قید حیات، آنتونی برجز و استیون کینگ، هر دو از اقتباس‌های کوبریک از رمان‌هایشان به ترتیب از پرتقال کوکی و درخشش (۱۹۸۰) ناراضی بودند و هر دو نویسنده در اقتباس‌های بعدی مشارکت داشتند. تمام فیلم‌های کوبریک از اواسط دهه ۱۹۵۰ تا زمان مرگ او، به جز درخشش، نامزد دریافت اسکار، گلدن گلوب یا بفتا شدند. اگرچه او چندین بار به‌عنوان نویسنده و کارگردان نامزد جایزه آکادمی شد، تنها برد شخصی او برای جلوه‌های ویژه در ۲۰۰۱: اُدیسه‌ی فضایی بود.

با وجود اینکه تمام فیلم‌های او، به‌جز دو فیلم اول، از رمان‌ها یا داستان‌های کوتاه اقتباس شده بودند، آثار او توسط جیسون آنکنی و دیگران به عنوان آثاری «اصیل و رویاپردازانه» توصیف شده است. اگرچه برخی منتقدان، به‌ویژه اندرو ساریس و پاولین کائل، مکرراً آثار کوبریک را مایه تحقیر می‌دانستند، اما آنکنی کوبریک را یکی از «پرطرفدارترین و تأثیرگذارترین کارگردانان دوران پس از جنگ» با «جایگاهی منحصربه‌فرد در میان فیلم‌سازان زمانه خود» توصیف می‌کند.