آرتا فرانکلین

آرتا لوئیز فرانکلین (۲۵ مارس ۱۹۴۲ – ۱۶ اوت ۲۰۱۸) خواننده، ترانه‌سرا و پیانیست آمریکایی بود. او که با لقب «ملکه سول» شناخته می‌شد، دو بار توسط مجله رولینگ استون به‌عنوان بهترین خواننده تمام دوران انتخاب شد. فرانکلین با فروش جهانی بیش از ۷۵ میلیون صفحه، یکی از پرفروش‌ترین هنرمندان موسیقی در جهان است.

فرانکلین در کودکی، به دلیل آواز خواندن سبک گاسپل در کلیسای باپتیست نیو بتل در دیترویتِ میشیگان، جایی که پدرش سی. ال. فرانکلین کشیش بود، مورد توجه قرار گرفت. او در سن ۱۸ سالگی به‌عنوان هنرمند ضبط موسیقی با شرکت کلمبیا ریکوردز قرارداد بست. اگرچه دوران حرفه‌ای او بلافاصله شکوفا نشد، اما پس از امضای قرارداد با آتلانتیک ریکوردز در سال ۱۹۶۶، مورد تحسین قرار گرفت و به موفقیت‌های تجاری دست یافت. آهنگ‌های پرطرفداری همچون «من هرگز مردی را (آن‌گونه که تو را دوست دارم) دوست نداشته‌ام»، «احترام»، «(تو باعث می‌شوی احساس کنم) یک زن طبیعی هستم»، «زنجیره احمق‌ها»، «فکر کن» و «من کمی دعا می‌کنم»، فرانکلین را از همتایان موسیقی‌اش پیش انداخت.

فرانکلین پیش از آنکه با مشکلات شرکت ضبط موسیقی روبرو شود، به ضبط آلبوم‌های تحسین‌شده‌ای همچون «من هرگز مردی را آن‌گونه که تو را دوست دارم ندارم» (۱۹۶۷)، «لیدی سول» (۱۹۶۸)، «روح در تاریکی» (۱۹۷۰)، «جوان، بااستعداد و سیاه» (۱۹۷۲)، «نعمت شگفت‌انگیز» (۱۹۷۲) و «اسپارکل» (۱۹۷۶) ادامه داد. فرانکلین در سال ۱۹۷۹ آتلانتیک را ترک کرد و با آریستا ریکوردز قرارداد بست. این خواننده پیش از انتشار آلبوم‌های موفق «جَمپ تو ایت» (۱۹۸۲)، «کی داره با کی شوخی می‌کنه؟» (۱۹۸۵) و «آرتا» (۱۹۸۶) از نشر آریستا، در فیلم برادران بلوز محصول سال ۱۹۸۰ ظاهر شد. در سال ۱۹۹۸، فرانکلین با آهنگ «یک گل همچنان یک گل است» به تهیه‌کنندگی لورین هیل، به لیست ۴۰ اثر برتر بازگشت و بعدها آلبومی با همین نام منتشر کرد.

فرانکلین ۱۱۲ تک‌آهنگ از آثار او در جدول بیلبورد آمریکا قرار گرفت، که شامل ۷۳ اثر در جدول هات ۱۰۰، ۱۷ تک‌آهنگ پاپ در میان ۱۰ اثر برتر، ۱۰۰ اثر در سبک آراندبی و ۲۰ تک‌آهنگ شماره یک آراندبی است. علاوه بر موارد مذکور، از دیگر آثار مشهور این خواننده می‌توان به «راهی نیست»، «با من تماس بگیر»، «آن آهنگ را پخش نکن (تو دروغ گفتی)»، «اسپانیش هارلم»، «راک استدی»، «رویاپردازی»، «تا زمانی که بازگردی (این کاری است که خواهم کرد)»، «چیزی که او می‌تواند حس کند»، «جَمپ تو ایت»، «بزرگراه عشق»، «کی داره با کی شوخی می‌کنه؟» و «می‌دانستم منتظر (من) هستی» (دوئت با جورج مایکل) اشاره کرد. فرانکلین برنده ۱۸ جایزه گرمی (از ۴۴ نامزدی) شد، که شامل نخستین هشت جایزه اهدا شده برای بهترین اجرای آواز زنانه آراندبی (۱۹۶۸–۱۹۷۵)، افتخار افسانه زنده جوایز گرمی و جایزه دستاورد مادام‌العمر است.

فرانکلین در طول دوران حرفه‌ای خود افتخارات متعددی دریافت کرد. او جایزه ملی هنر و مدال ریاست‌جمهوری آزادی را دریافت کرد. در سال ۱۹۸۷، او نخستین هنرمند زنی بود که به تالار مشاهیر راک اند رول راه یافت. او همچنین در سال ۲۰۰۵ به تالار مشاهیر موسیقی بریتانیا و در سال ۲۰۱۲ به تالار مشاهیر موسیقی گاسپل راه یافت. در سال ۲۰۱۹، هیئت داوران جایزه پولیتزر، به این ترانه‌سرا یک تقدیر ویژه پس از مرگ «به خاطر مشارکت ماندگار او در موسیقی و فرهنگ آمریکا برای بیش از پنج دهه» اعطا کرد. در سال ۲۰۲۰، فرانکلین به تالار مشاهیر ملی زنان راه یافت.