ارتم اقیلمز

ارتم اقیلمز در ۱۸ فوریه ۱۹۲۹ در ترابزون متولد شد. او کارگردان، تهیه‌کننده و نویسنده افسانه‌ای است که مسیر سینمای ترکیه را تغییر داد، با «مکتب آرزو فیلم» خود بر یشیلچام (صنعت فیلم ترکیه) اثر گذاشت و میلیون‌ها بیننده را با فیلم‌هایی که هم آن‌ها را سرگرم می‌کرد و هم اشکشان را در می‌آورد، مجذوب خود کرد.

اوی پس از فارغ‌التحصیلی از دانشکده اقتصاد دانشگاه استانبول، در مشاغل مختلفی از جمله مدیریت یک خواربارفروشی فعالیت کرد. ورود او به دنیای هنر در سال ۱۹۵۴ با تأسیس انتشارات چاغلایان به همراه رفیق اردوران آغاز شد. او در اینجا با چاپ نخستین کتاب‌های جیبی محبوب ترکیه، نوآوری را به دنیای نشر معرفی کرد. علاقه‌ی مبرم او به سینما، وی را در سال ۱۹۶۱ با فیلم «موستافای ولگرد» به سمت تهیه‌کنندگی و در سال ۱۹۶۴ با فیلم «فاتوش فندی تایفور را شکست داد» به سمت کارگردانی سوق داد.

با این حال، گام واقعی که ارتم اقیلمز را به یک افسانه تبدیل کرد، تأسیس آرزو فیلم با ناهیت آتامان در سال ۱۹۶۴ بود. آرزو فیلم به‌سرعت به یکی از مهم‌ترین شرکت‌های تولید فیلم در سینمای ترکیه تبدیل شد. به‌ویژه در دهه ۱۹۷۰، اقیلمز با گروهی از بازیگران وفادار پیرامون خود، یک «خانواده سینمایی» ایجاد کرد. نام‌هایی چون منیر اوزکول، عادله ناشیت، کمال سونال، تاریک آکان، هالیت آکچه‌تپه، شنر شن، آیشن گرودا، زکی آلاسیا و متین آکپنار به ستون‌های این خانواده تبدیل شدند.

نبوغ کارگردانی اقیلمز در توانایی او در مدیریت ماهرانه بازیگران پرشمار و روایت داستان‌های گرم و صمیمانه‌ای نهفته بود که با مخاطب ارتباط برقرار می‌کرد. فیلم‌های او اغلب مضامینی چون «ما»، پیوندهای خانوادگی، دوستی و فرهنگ محله را کاوش می‌کردند. او با فیلم‌هایی نظیر «هر سال یک روز»، «دوست بدار برادرم» و «زبان شیرین من» به موفقیت‌های بزرگی دست یافت. او در فیلم‌های «از روستا به شهر آمدیم» و «میلیونر احمق»، طنز اجتماعی را با کمدی ترکیب کرد. «مروارید آبی» همبستگی گروهی از دوستان را به تصویر کشید، در حالی که «خانواده ما» و «روزهای شاد» چالش‌های تلخ و شیرین خانواده بودن را نمایش دادند. او با فیلم «برادر عزیزم»، یکی از تأثیرگذارترین درام‌های تاریخ سینمای ترکیه را خلق کرد.

با این حال، مهم‌ترین پروژه او که او را جاودانه کرد، بدون شک مجموعه «کلاس بی‌نظم» بود که از اثر رفات ایلگاز اقتباس شده است. فیلم‌هایی که او کارگردانی کرد، یعنی «کلاس بی‌نظم»، «کلاس بی‌نظم مردود شد» و «کلاس بی‌نظم بیدار می‌شود»، نه تنها به عنوان یک مجموعه کمدی، بلکه به عنوان نقدی بر جامعه و هجو سیستم آموزشی در تاریخ ماندگار شدند. این فیلم‌ها به آثار کلاسیک کالت تبدیل شده‌اند که حتی امروز نیز توسط مخاطبان در تمام سنین بارها و بارها تماشا می‌شوند.

اگرچه او در دهه ۱۹۸۰ مدتی از سینما فاصله گرفت، اما با آخرین فیلم خود، «آرابسک» در سال ۱۹۸۸، خداحافظی باشکوهی داشت. این فیلم که یک کمدی موزیکال بود و فرهنگ عربسک و کلیشه‌های یشیلچام آن دوران را به سخره می‌گرفت، به موفقیت بسیار بزرگی در گیشه دست یافت.

ارتم اقیلمز که با سرطان مبارزه می‌کرد، در ۲۱ سپتامبر ۱۹۸۹ در ۶۰ سالگی در استانبول درگذشت. او با ده‌ها فیلم فراموش‌نشدنی، فضای گرم و صمیمانه‌ای که خلق کرد و ستارگان بی‌شماری که به سینمای ترکیه آورد، همیشه نه تنها به عنوان یک کارگردان، بلکه به عنوان هنرمند مردم که می‌توانست قلب مخاطبانش را بخواند، با احترام و محبت یاد خواهد شد.