الیزابت پنیا

الیزابت ماریا پنیا (۲۳ سپتامبر ۱۹۵۹ – ۱۴ اکتبر ۲۰۱۴) بازیگر آمریکایی و دختر یکی از بنیان‌گذاران یک گروه تئاتری بود که خود نیز تجربه‌ی کارگردانی تلویزیونی داشت. پنیا در الیزابت، نیوجرسی، فرزند استلا مارگریتا (با نام خانوادگی اصلی توایراک)، مدیر هنری و تهیه‌کننده، و ماریو پنیا، بازیگر، نویسنده و کارگردان کوبایی‌تبار که به طور مشترک گروه تئاتر انسامبل آمریکای لاتین را بنیان گذاشت، متولد شد. مشخص نیست که آیا نام پنیا از نام شهر محل تولدش گرفته شده است یا خیر. پنیا در سال ۱۹۷۷ از دبیرستان هنرهای نمایشی نیویورک فارغ‌التحصیل شد. هم‌کلاسی‌های او وینگ ریمز بودند که بعدها در نردبان یعقوب با او هم‌بازی شد، و اسایی مورالس که بعدها در لآ بامبا با او هم‌بازی شد. او همچنین از اعضای مؤسس سازمان اسپانیایی‌تبار بازیگران لاتین است.

در سال ۱۹۷۹، پنیا در اولین فیلم خود، ال سوپر، ظاهر شد؛ «یک کمدی بسیار تأثیرگذار و مالیخولیایی درباره‌ی خانواده‌ای از پناهندگان طبقه متوسط رو به پایین کوبایی که تلاش می‌کنند خود را با زندگی در اسپانیش هارلم در شهر نیویورک وفق دهند.» پنیا بار دیگر با لئون ایچاسو، کارگردان فیلم، در فیلم بلند بعدی او با نام کراس‌اوور دریمز در مقابل روبن بلیدز همکاری کرد.

پنیا در فیلم‌هایی چون لآ بامبا، سقوط و فلاکت در بورلی هیلز، لون استار، وایبز و ساعت شلوغی ظاهر شده است. در سال ۲۰۰۲، او در سریال رستریشن بولود از شبکه شوت‌تایم در نقش تیا بیبی کورادِس در قسمت «خاستگاه» بازی کرد که آن قسمت را کارگردانی هم کرد. در سال بعد، یعنی ۲۰۰۳، او در قسمت «بسیار خوش گذشت» از سریال برادران گارسیا بازی و آن را کارگردانی کرد. او همچنین صداپیشه شخصیت میراج در انیمیشن شگفت‌انگیزان محصول پیکسار بود. او در قسمت هجدهم از فصل دوم سریال اعداد، در نقش سونیا بناویرِدِس به عنوان بازیگر مهمان ظاهر شد. اگرچه این بازیگر به زبان اسپانیایی صحبت می‌کند، اما برای نسخه‌های اسپانیایی، صدای خود را دوبله نمی‌کند.

پنیا همچنین برای بازی در آی مارید دورا شناخته می‌شود، یک سیتکام که در سال ۱۹۸۷ تنها ۱۳ قسمت بود و او در نقش دورا کالدِرون، یعنی همان «دورا» در عنوان سریال، بازی کرد. در قسمت آخر سریال، بازیگران با اعلام لغو سریال جلوی دوربین و اجرای تعظیم، «دیوار چهارم» را شکستند.

نویسنده-کارگردان جان سِیلز، سریال تلویزیونی شنونز دیل (۱۹۸۹–۱۹۹۱) را که مورد تحسین منتقدان قرار گرفت اما عمر کوتاهی داشت، با بازی پنیا در کنار جیمی شردان، بازیگر نقش اصلی سریال، تهیه‌سازی کرد. در سال ۱۹۹۶، سِیلز فیلم معمایی لون استار را نوشت و کارگردانی کرد و باز هم او را در نقش هم‌بازی انتخاب کرد.

پنیا در ۱۴ اکتبر ۲۰۱۴ در سن ۵۵ سالگی در مرکز پزشکی سدارز-سینای در لس‌آنجلس، کالیفرنیا درگذشت.