دیوید لینچ

دیوید کیت لینچ (۲۰ ژانویه ۱۹۴۶ – ۱۶ ژانویه ۲۰۲۵) فیلم‌ساز، هنرمند تجسمی، موسیقی‌دان و بازیگر آمریکایی بود. لینچ برای فیلم‌هایش که اغلب با ویژگی‌های سوررئال و رویاگونه‌شان شناخته می‌شوند، مورد تحسین منتقدان قرار گرفت. او در طول دوران حرفه‌ای ۵۸ ساله‌اش، جوایز متعددی از جمله شیر طلایی برای دستاوردهای دوران عمر در سال ۲۰۰۶ و جایزه افتخاری آکادمی را در سال ۲۰۱۹ دریافت کرد. در سال ۲۰۰۷، هیئتی از منتقدان که توسط گاردین گرد هم آمده بودند، اعلام کردند که «پس از تمام بحث‌ها، هیچ‌کس نمی‌تواند این نتیجه‌گیری را که دیوید لینچ مهم‌ترین فیلم‌ساز عصر حاضر است، زیر سؤال ببرد.»

لینچ پیش از آنکه در اواخر دهه ۱۹۶۰ ساخت فیلم‌های کوتاه را آغاز کند، به تحصیل نقاشی پرداخت. نخستین فیلم بلند او، فیلم سوررئال مستقل کله‌پاک‌کن (۱۹۷۷) بود که به عنوان یک فیلم نیمه‌شب با موفقیت روبه‌رو شد. او برای درام بیوگرافیک مرد فیل‌نما (۱۹۸۰) و فیلم‌های معمایی مخمل آبی (۱۹۸۶) و جاده مالهالند (۲۰۰۱) نامزد دریافت جایزه اسکار بهترین کارگردانی شد. درام جنایی-رومانتیک او قلب وحشی (۱۹۹۰) برنده جایزه نخل طلایی جشنواره فیلم کن شد. او همچنین اقتباس اپرای فضایی تل‌ماسه (۱۹۸۴)، فیلم نئو-نوآر سوررئالیستی بزرگراه گمشده (۱۹۹۷)، درام بیوگرافیک داستان استریت (۱۹۹۹) و فیلم تجربی امپراتوری داخلی (۲۰۰۶) را کارگردانی کرده است.

لینچ و مارک فراست سریال توئین پیکس (۱۹۹۰-۹۱) شرکت ABC را خلق کردند که لینچ برای آن دو بار نامزد جایزه امی پرایم‌تایم در بخش کارگردانی برجسته سریال درام و نویسندگی برجسته سریال درام شد. او فیلم پیش‌درآمد این مجموعه را، یعنی توئین پیکس: با من بر آتش برو (۱۹۹۲) و بازسازی سریال در قالب یک مینی‌سریال (۲۰۱۷) را هم‌نویسی و کارگردانی کرد. او همچنین به عنوان بازیگر نیز فعالیت داشته است، از جمله ایفای نقش مامور اف‌بی‌آی گوردون کول در توئین پیکس و نقش کارگردان جان فورد در فیلم خانواده فیبلمن (۲۰۲۲) اثر استیون اسپیلبرگ، و همچنین نقش‌های مهمانی در سریال‌های تلویزیونی نظیر نمایش کلیولند (۲۰۱۰-۱۳)، لویی (۲۰۱۲) و ربات چیکن (۲۰۲۰، ۲۰۲۲).

سایر فعالیت‌های هنری لینچ شامل کار به عنوان موسیقی‌دان، شامل آلبوم‌های استودیویی بلو بوب (۲۰۰۱)، کرزی کلاون تایم (۲۰۱۱) و د بیگ دریم (۲۰۱۳)، و همچنین نقاشی و عکاسی بود. او کتاب‌های تصاویر (۱۹۹۴)، گرفتن ماهی بزرگ (۲۰۰۶) و فضایی برای رویاپردازی (۲۰۱۸) را نوشته است. او چندین موزیک‌ویدئو برای هنرمندانی چون کریس آیزاک، ایکس ژاپن، موبی، اینترپول، ناین اینچ نیلز و دونووان و همچنین آگهی‌های تبلیغاتی برای کلوین کلاین، دیور، لورئال، ایو سن لوران، گوچی و اداره نظافت شهر نیویورک را کارگردانی کرده است. او که از تمرین‌کنندگان مدیتیشن ترنسندنتال (TM) است، بنیاد دیوید لینچ را بنیان نهاد که هدف آن تأمین بودجه آموزش TM در مدارس است و از آن زمان دامنه فعالیت خود را به دیگر گروه‌های آسیب‌پذیر از جمله بی‌خانمان‌ها، کهنه‌سربازان و پناهندگان گسترش داده است.