میلوش فورمن

یان تماش «میلوش» فورمن (زاده ۱۸ فوریه ۱۹۳۲ – درگذشته ۱۳ آوریل ۲۰۱۸) کارگردان، نویسنده، بازیگر و استاد فیلم‌ساز چک و آمریکایی بود که پیش از مهاجرت به ایالات متحده در سال ۱۹۶۸، در کشور زادگاهش، چکسلواکی، به شهرت رسید.

فورمن چهره‌ای مهم در موج نو چکسلواکی بود. پژوهشگران فیلم و مقامات چکسلواکی، فیلم سال ۱۹۶۷ او یعنی توپ آتش‌نشان‌ها را طنزی تند علیه کمونیسم در اروپای شرقی می‌دانستند. این فیلم در ابتدا در اتمسفر اصلاح‌طلبانهٔ بهار پراگ در سینماهای کشور خودش نمایش داده شد، اما بعدها پس از حمله کشورهای پیمان ورشو در سال ۱۹۶۸، توسط دولت کمونیست ممنوع شد. در پی آن، فورمن مجبور شد چکسلواکی را به مقصد ایالات متحده ترک کند، جایی که به ساخت فیلم ادامه داد و به موفقیت‌های انتقادی و تجاری گسترده‌ای دست یافت. او در سال ۱۹۷۵ فیلم پرواز برفراز آشیانهٔ فاخته (۱۹۷۵) را با بازی جک نیکلسون در نقش بیمار یک آسایشگاه روانی کارگردانی کرد. این فیلم مورد تحسین همگانی قرار گرفت و دومین فیلم در تاریخ بود که هر پنج جایزه اصلی آکادمی را از آن خود کرد: بهترین فیلم، کارگردانی، فیلم‌نامه، بهترین بازیگر نقش مرد و بهترین بازیگر نقش زن.

او در سال ۱۹۷۸ موزیکال ضد جنگ مو را کارگردانی کرد که نخستین بار در جشنواره فیلم کن در سال ۱۹۷۹ اکران شد. در سال ۱۹۸۱، او فیلم درام راگتایم را کارگردانی کرد که به ویژگی بازیگران گروهی زیادش شناخته می‌شد. این فیلم در نهایت ۸ نامزد جایزه آکادمی شد. اثر بلند بعدی او فیلم بیوگرافی تاریخی آمادئوس (۱۹۸۴) بود که بر اساس زندگی موسیقی‌دان مشهور کلاسیک، ولفگانگ آمادئوس موتزارت، با بازی تام هالس و اف. موری آبراهام ساخته شد. این فیلم هم از نظر منتقدان و هم از نظر تجاری موفق بود و ۱۱ نامزد دریافت کرد که شامل ۸ جایزه از جمله بهترین فیلم و جایزه دیگری برای فورمن به عنوان بهترین کارگردان بود. در سال ۱۹۹۶، فورمن برای فیلم مردم علیه لری فلینت (۱۹۹۶) بار دیگر نامزد جایزه آکادمی در بخش بهترین کارگردانی شد.

فورمن در طول دوران فعالیت خود، ۲ جایزه آکادمی، ۳ جایزه گلدن گلوب، گرند پری در جشنواره فیلم کن، خرس طلایی در جشنواره فیلم برلین، جایزه فیلم بفتا، جایزه سزار، جایزه دافید دی دوناتلو و شیر چک را کسب کرد.