استن لی

استن لی (۲۸ دسامبر ۱۹۲۲ – ۱۲ نوامبر ۲۰۱۸) نویسنده، ویراستار، ناشر و تهیه‌کننده آمریکایی داستان‌های مصور بود. او در سلسله‌مراتب یک کسب‌وکار خانوادگی به نام تایملی کمیکس، که بعدها به مارول کمیکس تبدیل شد، پیشرفت کرد. او به مدت دو دهه رهبر خلاق اصلی مارول بود و آن را از یک بخش کوچک در یک انتشارات بزرگ به یک شرکت چندرسانه‌ای تبدیل کرد که بر صنایع کمیک و فیلم تسلط یافت.

او با همکاری دیگران در مارول — به‌ویژه نویسندگان همکار و هنرمندان، جک کربی و استیو دیتکو — شخصیت‌های نمادینی از جمله مرد عنکبوتی، مردان ایکس، مرد آهنی، ثور، هالک، مرد مورچه‌ای، زنبورمان، چهار شگفت‌انگیز، پلنگ سیاه، بی‌باک، دکتر استرنج، ساحره سرخ و بیوه سیاه را خلق کرد. معرفی این شخصیت‌ها و دیگر شخصیت‌ها در دهه ۱۹۶۰، پیشگام رویکردی رئالیستی‌تر در کمیک‌های ابرقهرمانی بود. در دهه ۱۹۷۰، لی محدودیت‌های «کمیکس کد اتوریتی» را به چالش کشید که به‌طور غیرمستقیم منجر به تغییراتی در سیاست‌های آن شد. او در دهه ۱۹۸۰، توسعه دارایی‌های مارول را در رسانه‌های دیگر دنبال کرد که نتایج متفاوتی داشت.

پس از بازنشستگی از مارول در دهه ۱۹۹۰، لی همچنان به عنوان چهره‌ای عمومی برای این شرکت باقی ماند. او مکرراً در فیلم‌ها و برنامه‌های تلویزیونی مبتنی بر آثار مارول حضور کوتاه داشت که در آن‌ها تهیه‌کننده اجرایی بود؛ امری که باعث شد او به فردی تبدیل شود که رکورد بیشترین فروش مجموع فیلم‌های تاریخ را در اختیار دارد. او تا زمان مرگ خود در سال ۲۰۱۸ در سن ۹۵ سالگی، به فعالیت‌های خلاقانه مستقل ادامه داد. لی در سال ۱۹۹۴ به تالار مشاهیر جایزه وی آیزنر در صنعت کمیک و در سال ۱۹۹۵ به تالار مشاهیر جک کربی راه یافت. او در سال ۲۰۰۸ مدال ملی هنر NEA را دریافت کرد.