دیک شاون

دیک شاون (۱ دسامبر ۱۹۲۳ – ۱۷ آوریل ۱۹۸۷) بازیگر آمریکایی بود. بسیاری معتقدند او بسیار جلوتر از زمان خود بود و در واقع دانستن اینکه چگونه می‌توان به درستی از استعدادهای متنوع این مرد بهره برد، بسیار دشوار بود. شاون در دوران سبک موسیقی بِباپ در دهه‌ی ۵۰ و اوایل دهه‌ی ۶۰، با تمایل عجیب خود به بازی در نقش شخصیت‌های باحال، به تدریج به خط مقدم نزدیک شد. در تلاش نسبی او برای رسیدن به ستاره‌گی در سینما، او در هجویه ناموفق «جادوگر بغداد» (۱۹۶۰) در نقش یک جنی باحال و بی‌خیال، نامش در صدر فهرست بازیگران بود، اما به نظر می‌رسید زمانی که نقش‌های کوچک‌تری می‌گیرد، شانس بیشتری دارد. او در مقابل کمدین دیگری به نام ارنی کوواکس، در فیلم «وقتی تمام شد بیدارم کن» (۱۹۶۰) در نقش سربازی کلاهبردار که در خاور دور به دنبال پول درآوردن است، بسیار خوب ظاهر شد. از جنبه‌های مثبت دیگر این است که او جایگزین زیرو موستل در موزیکال کمدی «اتفاق خنده‌داری در راه فوروم افتاد» در برادوی شد و صحنه‌ی کوتاهی را در کمدی حماسی و پرزرق‌وبرق «دنیای دیوانه‌وار، دیوانه‌وار، دیوانه‌وار، دیوانه‌وار» (۱۹۶۳) به نام خود اختصاص داد. با اختلاف زیاد، تنها نقشی که تمام تلاش‌های دیگر او را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد، بازنمایی طنزآمیز او از یک آدولف هیتلر آوازخوان در فیلم «تهیه‌کنندگان» (۱۹۶۸) است. در این فیلم که در آن موستل و جین وایلدر نقش دو کلاهبردار را بازی می‌کنند که به‌طور عمدی یک نمایش صحنه‌ای شکست‌خورده به نام «بهار برای هیتلر» تولید می‌کنند، شاون ترانه‌ی اغراق‌آمیز و به‌شدت خودشیفته‌ی «قدرت عشق» را خواند. این فیلم در نهایت شاون را در عنصر اصلی خودش قرار داد، اما این نبوغ در تطبیق بازیگر با نقش، هرگز دوباره برای او تکرار نشد. نقش‌های او در بیشتر موارد، صیقلی و چاپلوسانه به نظر می‌رسیدند و در آثار متوسط گیر کرده بودند. با این حال، شاون با اجرای نمایش‌های تک‌نفره‌ی تئاتری که ترکیبی عجیب از ترانه‌ها، نمایش‌های کوتاه، هجو، فلسفه و حتی پانتومیم بود، پایگاه طرفداران بزرگی پیدا کرد. او با ذکاوت درخشان و نوآورانه، یکی از بهترین نمایش‌های تور خود را «دومین سرگرم‌کننده بزرگ جهان» نامید. در زمان استراحت نمایش، شاون در تمام مدت به‌طور مشهودی روی کف صحنه در سکون مطلق می‌خوابید. از قضا، در سال ۱۹۸۷ وقتی شاون در حال اجرا در دانشگاه کالیفرنیا در سن دیگو بود، حین یکی از صحبت‌هایش درباره‌ی هولوکاست، ناگهان روی صحنه به جلو سقوط کرد. البته تماشاگران با این تصور که این هم بخشی از نمایش عجیب اوست، خندیدند. در واقعیت، این بازیگر متأهل ۶۳ ساله با چهار فرزند، دچار حمله قلبی مرگبار شده بود. پایانی که برای این شخصیت کاملاً غیرمتعارف و جذاب، چندان دور از انتظار نبود.