جین وایلدر

جین وایلدر (با نام اصلی جروم سیلبرمن؛ متولد ۱۱ ژوئن ۱۹۳۳ در میلواکی، ویسکانسین – درگذشته ۲۹ اوت ۲۰۱۶ در استمفورد، کنتیکت) بازیگر، کارگردان، فیلم‌نامه‌نویس، تهیه‌کننده، خواننده-ترانه‌سرا و نویسنده آمریکایی بود.

او فعالیت حرفه‌ای خود را بر روی صحنه تئاتر آغاز کرد و نخستین حضور سینمایی‌اش در یکی از قسمت‌های سریال تلویزیونی The Play of the Week در سال ۱۹۶۱ رقم خورد. هرچند اولین نقش سینمایی او ایفای شخصیتی گروگان در فیلم بانی و کلاید (Bonnie and Clyde) محصول سال ۱۹۶۷ بود، ولی اولین نقش برجسته‌اش، ایفا کردن نقش لئوپولد بلوم در فیلم پروداکرها (The Producers) در سال ۱۹۶۷ بود که برای آن نامزد جایزه اسکار بهترین بازیگر نقش مکمل مرد شد. این آغازی بود بر مجموعه همکاری‌هایش با نویسنده و کارگردان مل بروکس، از جمله فیلم‌های برلیینگ سادلز (Blazing Saddles) و یانگ فرانکنشتاین (Young Frankenstein) در سال ۱۹۷۴، که وایلدر در نوشتن فیلمنامه مشارکت داشت و همین زوج را به نامزدی اسکار بهترین فیلم‌نامه اقتباسی رساند.

او به خاطر ایفای نقش ماندگار ویلی وانکا در فیلم ویلی وانکا و کارخانه شکلات‌سازی (Willy Wonka & the Chocolate Factory) در سال ۱۹۷۱ و همچنین بازی در چهار فیلم مشترک با ریچارد پرایور شناخته می‌شود: سیلور استریک (Silver Streak)، استیر کری (Stir Crazy)، هیچ چیز نبین هیچ چیز نشنو (See No Evil, Hear No Evil) و انیذر یو (Another You). همچنین او در فیلم «همه آنچه همیشه درباره روابط می‌خواستید بدانید (اما از پرسیدن ترسیدید)» (1972) ساخته وودی آلن ایفای نقش داشت. وایلدر چندین فیلم خود را نیز کارگردانی و فیلم‌نامه‌نویسی کرد، از جمله فیلم زنی به لباس قرمز (The Woman in Red) در سال ۱۹۸۴.

با همسر سومش، گلدا رادنر، در سه فیلم نقش آفرینی کرد که دو مورد اخیر را خود کارگردانی نمود. مرگ گلدا در سال ۱۹۸۹ بر اثر سرطان تخمدان، منجر به فعالیت‌های موثر او در زمینه افزایش آگاهی و درمان سرطان شد؛ او به کمک بنیانگذاری مرکز تشخیص سرطان تخمدان گلدا رادنر در لس آنجلس و هم‌بنیان‌گذاری باشگاه گلدا پرداخت.

پس از آخرین اجرای بازیگری‌اش در سال ۲۰۰۳ – یک نقش میهمان در سریال ویل و گرلز (Will & Grace) که به واسطه آن جایزه امی بهترین بازیگر میهمان مرد را دریافت کرد – تمرکز خود را به نویسندگی معطوف نمود. او در سال ۲۰۰۵ خاطراتی به نام «مرا مانند یک غریبه ببوس: جستجوی من برای عشق و هنر» (Kiss Me Like a Stranger) منتشر کرد؛ مجموعه‌ای از داستان‌ها با عنوان «این چیز به نام عشق چیست؟» (What Is This Thing Called Love?) در سال ۲۰۱۰؛ و رمان‌های «زن خیابانی فرانسوی من» (My French Whore) در سال ۲۰۰۷، «زنی که نمی‌خواهد» (The Woman Who Wouldn't) در سال ۲۰۰۸، و «چیزی برای یادآوری تو» (Something to Remember You By) در سال ۲۰۱۳.