مالکوم ایکس

مالکوم ایکس (۱۹ مه ۱۹۲۵ – ۲۱ فوریه ۱۹۶۵)، زاده مالکوم لیتل و همچنین شناخته‌شده با نام ال-حاج مالک ال-شباز، کشیش مسلمان، سخنران و فعال حقوق بشر آمریکایی-آفریقایی‌تبار بود. برای شیفتگانش، او مدافعی شجاع برای حقوق آمریکایی‌های آفریقایی‌تبار بود؛ مردی که آمریکا سفیدپوست را به‌شدت به‌خاطر جنایاتش علیه آمریکایی‌های سیاه محکوم می‌کرد. منتقدانش او را به تبلیغ نژادپرستی، برتری‌طلبی سیاهان، یهودستیزی و خشونت متهم می‌کردند. او را یکی از بزرگ‌ترین و تأثیرگذارترین آمریکایی‌های آفریقایی‌تبار در تاریخ دانسته‌اند و در سال ۱۹۹۸، مجله تایم، «خودزندگی‌نامه مالکوم ایکس» را به‌عنوان یکی از ده کتاب غیرداستانی تأثیرگذار قرن بیستم معرفی کرد.

مالکوم ایکس در اوماها، نبراسکا متولد شد. وقایع دوران کودکی او، از جمله آموزه‌های پدرش درباره غرور سیاهان و خوداتکایی، و تجربیات خودش در رابطه با نژاد، نقش مهمی در زندگی بزرگسالی مالکوم ایکس ایفا کرد. تا زمانی که او سیزده ساله بود، پدرش درگذشته و مادرش به بیمارستان روانی فرستاده شده بود. مالکوم ایکس پس از زندگی در چندین خانواده جایگزین، درگیر فعالیت‌های مجرمانه متعددی در بوستون و شهر نیویورک شد. در سال ۱۹۴۶، مالکوم ایکس به هشت تا ده سال زندان محکوم شد.

مالکوم ایکس در دوران زندان، به عضویت ملت اسلام درآمد و پس از آزادی مشروط در سال ۱۹۵۲، یکی از رهبران و سخنگویان اصلی این گروه شد. او برای نزدیک به دوازده سال، چهره عمومی این گروه بحث‌برانگیز بود. تنش میان مالکوم ایکس و الایجا محمد، رئیس ملت اسلام، منجر به ترک این سازمان توسط مالکوم ایکس در مارس ۱۹۶۴ شد. او متعاقباً به سفرهای گسترده‌ای در سراسر آفریقا و خاورمیانه رفت و سازمان مذهبی مسجد مسلمان و سازمان سکولار وحدت آفریقایی-آمریکایی را که از پان‌آفریکانیسم حمایت می‌کرد، بنیان نهاد. کمتر از یک سال پس از ترک ملت اسلام، مالکوم ایکس هنگام سخنرانی در نیویورک، توسط سه عضو این گروه ترور شد.

باورهایی که مالکوم ایکس بیان می‌کرد، در طول عمرش تغییر کرد. او به‌عنوان سخنگوی ملت اسلام، برتری‌طلبی سیاهان را آموزش می‌داد و رهبران سازمان را مقدس می‌شمرد. او همچنین خواستار جدایی آمریکایی‌های سیاه و سفید بود که این امر او را با جنبش حقوق مدنی که برای ادغام تلاش می‌کرد، در تضاد قرار می‌داد. پس از ترک ملت اسلام در سال ۱۹۶۴، مالکوم ایکس یک مسلمان سنی شد، به مکه حج رفت و نژادپرستی را رد کرد، در حالی که همچنان مدافع خودتعیین‌گری سیاهان، دفاع از خود و حقوق بشر بود. او تمایل خود را برای همکاری با رهبران حقوق مدنی ابراز کرد و موضع قبلی خود در ملت اسلام را به وضعیت یک «زامبی» تشبیه کرد.