تیم برتون

تیماتی والتر برتون (زاده ۲۵ اوت ۱۹۵۸)، فیلمساز و پویانمایی‌ساز آمریکایی است. او به‌خاطر پیشگامی در زیرفرهنگ گاتیک در هالیوود شناخته می‌شود، چرا که فیلم‌هایش سبکی متمایز دارند که زیبایی‌شناسی وحشت گاتیک و فانتزی تاریک را با عناصر خیالی و سورئال ترکیب می‌کند. او جوایز متعددی از جمله یک جایزه امی و نامزدی دو جایزه اسکار، یک جایزه گلدن گلوب و سه جایزه بفتا را دریافت کرده است. او در سال ۲۰۰۷ با شیر طلایی جشنواره بین‌المللی فیلم ونیز برای دستاوردهای مادام العمر و در سال ۲۰۱۰ با نشان هنر و ادبیات فرانسه مورد تکریم قرار گرفت.

برتون اولین تجربه کارگردانی خود را با فیلم کمدی ماجراجویی بزرگ پی‌وی (۱۹۸۵) آغاز کرد. او با کارگردانی بیتل‌جوس (۱۹۸۸) و ادوارد دست‌قیچی (۱۹۹۰) و همچنین تهیه‌کنندگی کابوس پیش از کریسمس (۱۹۹۳) که بر اساس شعری از خودش ساخته شده بود، به شهرت بیشتری دست یافت. او فیلم‌هایی در ژانرهای متنوع از جمله انیمیشن، بیوگرافی، درام، فانتزی، موزیکال، علمی-تخیلی، ابرقهرمانی و وحشت ماوراءالطبیعه کارگردانی کرده است؛ از جمله این آثار می‌توان به بتمن (۱۹۸۹)، بازگشت بتمن (۱۹۹۲)، اد وود (۱۹۹۴)، مریخ حمله می‌کند! (۱۹۹۶)، اسلیپی هالو (۱۹۹۹)، سیاره میمون‌ها (۲۰۰۱)، ماهی بزرگ (۲۰۰۳)، چارلی و کارخانه شکلات سازی (۲۰۰۵)، عروس مرده (۲۰۰۵)، سوئینی تاد: آرایشگر شیطانی خیابان فلیت (۲۰۰۷)، آلیس در سرزمین عجایب (۲۰۱۰)، سایه‌های تاریکی (۲۰۱۲)، فرنکن‌وینی (۲۰۱۲)، چشمان بزرگ (۲۰۱۴)، دامبو (۲۰۱۹) و بیتل جویس بیتل جویس (۲۰۲۴) اشاره کرد.

برتون چندین قسمت از سریال ونزدی (۲۰۲۲ تا کنون) محصول نتفلیکس را کارگردانی کرده است که برای آن نامزد جایزه امی زمان اصلی در بخش کارگردانی برجسته سریال کمدی شد. او مکرراً با موسیقی‌دان دنی الفمن همکاری می‌کند، کسی که موسیقی تمام فیلم‌های او به‌جز سه مورد را ساخته است. او همچنین چندین کتاب منتشر کرده است، از جمله مرگ مالی‌خیز اکستر بوی و داستان‌های دیگر (۱۹۹۷).