بیلی وایلدر

بیلی وایلدر (با نام اصلی ساموئل وایلدر؛ ۲۲ ژوئن ۱۹۰۶ - ۲۷ مارس ۲۰۰۲) کارگردان، فیلم‌نامه‌نویس و تهیه‌کننده متولد اتریش بود که یکی از موفق‌ترین فیلم‌سازان عصر طلایی هالیوود محسوب می‌شود. او امروزه بیشتر برای کمدی‌هایش شناخته می‌شود، هرچند درام‌ها و فیلم‌های نوآر را نیز کارگردانی کرده است. وایلدر یکی از تنها پنج نفر است که توانسته است جایزه اسکار را به عنوان تهیه‌کننده، کارگردان و نویسنده برای یک فیلم واحد (آپارتمان) دریافت کند.

دوران حرفه‌ای وایلدر در آلمان آغاز شد، جایی که از سال ۱۹۳۰ به عنوان نویسنده فیلم‌های کمدی فعالیت می‌کرد. پس از به قدرت رسیدن نازی‌ها در سال ۱۹۳۳، او به ایالات متحده مهاجرت کرد و در آنجا به نوشتن فیلم‌نامه‌ها، از جمله نینوچکا (۱۹۳۹) اثر ارنست لوبیتش و توپ آتش (۱۹۴۱) اثر هاوارد هاکس، ادامه داد. از اوایل دهه ۱۹۴۰، به وایلدر اجازه داده شد تا فیلم‌نامه‌های خودش را کارگردانی کند و از این طریق نام خود را به عنوان کارگردان تثبیت کرد. در ابتدا، بزرگ‌ترین موفقیت‌های او عمدتاً شامل فیلم‌های نوآر درام نظیر غرامت مضاعف (۱۹۴۴)، آخر هفته‌های گمشده (۱۹۴۵)، سانست بلوار (۱۹۵۰) و آس در حفره (۱۹۵۱) بود. تنها پس از آن بود که او به تدریج به سمت کمدی روی آورد، از جمله استالاگ ۱۷ (۱۹۵۳)، سابرینا (۱۹۵۴) و خارش هفت‌ساله (۱۹۵۵)، هرچند که با فیلم درام دادگاهی شاهدی برای محاکمه (۱۹۵۷) انحراف کوتاهی از این مسیر داشت. او با فیلم‌های بعضی‌ها داغشو دوست دارن (۱۹۵۹) و آپارتمان (۱۹۶۰) مشهورترین و احتمالاً موفق‌ترین کمدی‌های خود را ساخت که مورد دوم حتی پنج جایزه اسکار دریافت کرد. وایلدر در فیلم یک، دو، سه (۱۹۶۱) به وضعیت دوران آن زمان در کشور اتخاذ شده سابقش، یعنی آلمان، پرداخت و کمدی رمانتیک موفق ایرما لا دوس (۱۹۶۳) را ساخت. در دو دهه بعد، وایلدر هفت فیلم دیگر ساخت که با استقبال کمتری از سوی منتقدان و مخاطبان مواجه شد، هرچند درام آلمانی-فرانسوی فدورا (۱۹۷۸) امروزه توسط کارشناسان فیلم که عمدتاً خودنما هستند، تا حدودی مطلوب‌تر دیده می‌شود. مدتی بعد، نام وایلدر به عنوان کارگردان برای لیست شیندلر مطرح شد که او می‌خواست آن را به عنوان پایان دوران طولانی کاری خود کارگردانی کند، اما در نهایت به دلیل سن بالا مجبور به رد کردن این پیشنهاد شد.