لارنس الیویه

لارنس کر الیویه، بارون الیویه، OM (۲۲ مه ۱۹۰۷ – ۱۱ ژوئیه ۱۹۸۹)، بازیگر و کارگردان انگلیسی بود که در کنار هم‌عصران خود، رالف ریچاردسون، پگی اشکرافت و جان جیلگود، بر صحنه نمایش بریتانیا در اواسط قرن بیستم تسلط داشت. او در طول دوران فعالیت خود در فیلم‌ها نیز کار کرد و بیش از پنجاه نقش سینمایی ایفا کرد. او در اواخر دوران کاری خود، در نقش‌های تلویزیونی موفقیت‌های چشمگیری به‌دست آورد.

خانواده او هیچ ارتباطی با هنر تئاتر نداشتند، اما پدر الیویه که کشیش بود، تصمیم گرفت که پسرش باید بازیگر شود. الیویه پس از گذراندن دوره مدرسه نمایش در لندن، در اواخر دهه ۱۹۲۰ با انجام مجموعه‌ای از کارهای بازیگری، حرفه خود را آموخت. او در سال ۱۹۳۰ با نمایش «زندگی‌های خصوصی» اثر نوئل کوارد، اولین موفقیت مهم خود را در وست اند تجربه کرد و در اولین فیلم خود نیز ظاهر شد. او در سال ۱۹۳۵ در اجرای مشهوری از «رومئو و ژولیت» در کنار جیلگود و اشکرافت بازی کرد و تا پایان آن دهه، به یک ستاره تثبیت‌شده تبدیل شد. در دهه ۱۹۴۰، الیویه به همراه ریچاردسون و جان برل، کارگردان مشترک اول ویک بود و آن را به گروهی بسیار محترم تبدیل کرد. در آنجا مشهورترین نقش‌های او شامل ریچارد سوم شکسپیر و اودیپ سوفوکل بود. در دهه ۱۹۵۰، الیویه یک بازیگر-مدیر مستقل بود، اما دوران فعالیت تئاتری او تا زمانی که در سال ۱۹۵۷ به گروه پیشگام «کمپانی صحنه انگلیسی» پیوست و نقش اصلی را در «سرگرم‌کننده» ایفا کرد، در رکود بود؛ نقشی که او بعدها در فیلم نیز ایفا کرد. او از سال ۱۹۶۳ تا ۱۹۷۳ مدیر مؤسس تئاتر ملی بریتانیا بود و گروه مقیم آن را اداره می‌کرد که پرورش‌دهنده ستاره‌های آینده بسیاری بود. نقش‌های خودش در آنجا شامل نقش اصلی در «اتلو» (۱۹۶۵) و شایلاک در «تاجر ونیز» (۱۹۷۰) بود.

از جمله فیلم‌های الیویه می‌توان به «بلندی‌های بادگیر» (۱۹۳۹)، «ربکا» (۱۹۴۰) و سه‌گانه‌ای از فیلم‌های شکسپیر در قالب بازیگر-کارگردان اشاره کرد: «هنری پنجم» (۱۹۴۴)، «هملت» (۱۹۴۸) و «ریچارد سوم» (۱۹۵۵). فیلم‌های متأخر او شامل «کفش‌های پاپ» (۱۹۶۸)، «کارآگاه» (۱۹۷۲)، «مرد ماراتن» (۱۹۷۶) و «پسران برزیل» (۱۹۷۸) بود. حضورهای تلویزیونی او شامل اقتباسی از «ماه و شش‌سکه» (۱۹۶۰)، «سفر طولانی روز به شب» (۱۹۷۳)، «عشق در میان ویرانه‌ها» (۱۹۷۵)، «گربه روی سقف شیروانی داغ» (۱۹۷۶)، «بازبینی در برایدزهد» (۱۹۸۱) و «شاه لیر» (۱۹۸۳) بود.

افتخارات الیویه شامل عناوین شوالیه (۱۹۴۷)، ملاک مادام‌عمر (۱۹۷۰) و نشان لیاقت (۱۹۸۱) بود. او برای فعالیت‌های سینمایی خود چهار جایزه اسکار، دو جایزه بفتا، پنج جایزه امی و سه جایزه گلدن گلوب دریافت کرد. بزرگ‌ترین سالن تئاتر ملی به افتخار او نام‌گذاری شده است و یاد او در جوایز لارنس الیویه که سالانه توسط انجمن تئاتر لندن اهدا می‌شود، گرامی داشته می‌شود. او سه بار ازدواج کرد: با جیل اسماند از ۱۹۳۰ تا ۱۹۴۰، ویوین لی از ۱۹۴۰ تا ۱۹۶۰، و جوآن پلورایت از ۱۹۶۱ تا زمان مرگش.