چه گوارا

ارنستو رافائل «چه» گوارا د لا سرنا (۱۴ ژوئن ۱۹۲۸ – ۹ اکتبر ۱۹۶۷) انقلابی مارکسیست، پزشک، نویسنده، رهبر چریکی، دیپلمات و نظریه‌پرداز نظامی آرژانتینی بود. او به‌عنوان یکی از چهره‌های اصلی انقلاب کوبا، چهره‌ی نمادینش به نشانه‌ای فراگیر از شورش در فرهنگ متضاد و نمادی جهانی در فرهنگ عامه تبدیل شده است.

گوارا در دوران دانشجویی پزشکی، به سراسر آمریکای جنوبی سفر کرد و تحت تأثیر فقر، گرسنگی و بیماری‌هایی که شاهد آن‌ها بود، دچار رادیکالیسم شد. اشتیاق فزاینده‌ی او برای کمک به سرنگونی آنچه استثمار سرمایه‌داری آمریکای ایالات متحده از آمریکای لاتین می‌دانست، او را به مشارکت در اصلاحات اجتماعی گواتمالا تحت ریاست‌جمهوری خاکوبو آربنز سوق داد؛ سرنگونیِ آربنز که بعدها با کمک سیا و به خواست شرکت فروکت کمپانی صورت گرفت، ایدئولوژی سیاسی گوارا را تثبیت کرد. بعدها در مکزیکوسیتی، گوارا با رائول و فیدل کاسترو ملاقات کرد، به جنبش ۲۶ ژوئیه آن‌ها پیوست و با کشتی گرانما با این هدف که دیکتاتور تحت حمایت ایالات متحده در کوبا، فولجنسیو باتیستا را سرنگون کند، به سمت کوبا بادبان کشید. گوارا به‌سرعت در میان شورشیان به شهرت رسید، به مقام نفر دوم فرماندهی ارتقا یافت و نقش محوری در مبارزات چریکی پیروزمندانه دو ساله که منجر به سقوط رژیم باتیستا شد، ایفا کرد.

گوارا همچنان چهره‌ای تاریخی است که هم مورد احترام و هم مورد ملامت است و در تخیل جمعی، در شمار بی‌شماری از زندگی‌نامه‌ها، خاطرات، جستارها، مستندها، ترانه‌ها و فیلم‌ها، دوگانه و بحث‌برانگیز شده است. در نتیجه‌ی شهادتِ ادراک‌شده‌ی او، فراخوان‌های شاعرانه برای مبارزه طبقاتی و تمایل به ایجاد آگاهیِ «انسان جدید» که به جای انگیزه‌های مادی، با انگیزه‌های اخلاقی هدایت می‌شود، گوارا به نمادی تمام‌عیار از جنبش‌های مختلف چپ‌گرا تبدیل شده است. مجله تایم او را یکی از ۱۰۰ فرد بسیار تأثیرگذار قرن بیستم نامید، در حالی که عکس آلبرتو کوردا از او با عنوان «گوریلرو هروئیکو»، توسط دانشکده هنر مؤسسه مریلند به‌عنوان «مشهورترین عکس جهان» ذکر شده است.